"Πλατεία Μαβίλη, τέσσερις παρά..."

Σε είδα ξανά, ήσουν στα μαύρα ντυμένη

                         Πλατεία Μαβίλη, τέσσερις παρά

Μαζί μ' ένα ψώνιο κι οι δύο χαμένοι

Τρώγατε σάντουιτς, θολή ματιά

Περίμενα λίγο πίσω από μια στάση

Φοβόμουνα βλέπεις μη μ' αντιληφθείς

Αν κι ήσουν χλωμή, ξενυχτισμένη

θεέ μου είχες μια λάμψη μαγική

Πριν από μια και πλέον δεκαετία ο Κώστας Λιβαδάς πιάστηκε από μια προσωπική εμπειρία και θέλησε να την πέρασε στους στίχους του τραγουδιού «Σα΄να μην πέρασε μια μέρα». Η όλη σκηνή που περιγράφει διαγράφεται στην μικρή, μα πάντα ζωντανή, Πλατεία Μαβίλη επί της Β.Σοφίας.

Το τραγούδι προσπαθεί να μεταφέρει ίσως λίγο από την πολυμορφία της Πλατείας. Συνταξιούχοι και αργόσχολοι στα πρωινά καφενεία της, μοδάτοι νέοι στα βραδινά μπαρ θωλές ματιές και μπύρες στα «βρώμικα» της καντίνας που φιλοξενεί στην γωνία της. Τα ταχυφαγία και φυσικά οι στάσεις των λεωφορείων που κάνουν την Μαβίλη πέρασμα για τον καθένα μέσα στη πόλη.  

Η ιστορία της Πλατείας Μαβίλη αρχίζει στα μέσα της δεκαετίας του `30. Όταν λαμβάνει το προσωνύμιο «Στέγη Πατρίδος» από το γειτονικά οικήματα που είχε παραχωρήσει το ομώνυμο ίδρυμα σε άστεγους. Το 1938 ο Δήμος Αθηναίων αγοράζει μια από τις τέσσερις προτομές του ποιητή και βουλευτή Λορέντζου Μαβίλη που είχε φιλοτεχνήσει ο γλύπτης Πέτρος Ρούμπος. Οι προτομές βρίσκονταν για χρόνια στα υπόγεια του γλύπτη μιας και ο ποιητής είχε ποζάρει σε ηλικία 53 όταν βρίσκονταν ακόμα στα Γιάννενα. Είκοσι περίπου χρόνια μετά τον θάνατό του, η πρωτεύουσα τον τιμάει με τα αποκαλυπτήρια της προτομής του και την ονοματοδοσία της πλατείας που την φιλοξενεί.

Ο ποιητής εικονίζεται ευαίσθητος και γενναίος. Στο βάθρο ένας ακόμα ποιητής της γενιάς του `30, ο Μιλτιάδης Μαλακάσης, έγραψε το επίγραμμα:

Μνήμη ιερή! Όσο ο θάνατος με τη ζωή παλεύει.

Τόσο λαμπρό σελάγιζε στον αξεθύμαστο ουρανό

Ψηλότερα στον έβδομο κανένας δε θ’ ανέβει.

Παρά όποιος απαρομοίαστος χάρισμα θεϊκό

Το στοχασμό του πρόσφερε σε θαυμασμό και χλεύη

Και το αίμα του για δυστυχών ανθρώπων λυτρωμό.

Πρωτοστατώντας ο ίδιος στον αγώνα για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας σε μια αγόρευσή του στην Βουλή είχε τονίσει πως: «Δεν υπάρχει χυδαία γλώσσα, υπάρχουσι μόνον χυδαίοι άνθρωποι!».  Αυτό ίσως είχαν στο μυαλό τους στο Δημοτικό Συμβούλιο το 1997 όταν αποφάσισαν την τοποθέτηση του αγάλματος της Αλίκης Βουγιουκλάκη λίγα μόλις μέτρα από τον Λορέντζο Μαβίλη. Η ανεπίσημη αιτιολογία έλεγε πως απέναντι από την Πλατεία Μαβίλη υπήρχε το πατρικό σπίτι της ηθοποιού. Ωστόσο, η απεικόνιση της Βουγιουκλάκη στην σύνθεση άλλα και ο χώρος που τοποθετήθηκε η προτομή περισσότερο εξόργισε παρά τίμησε την ίδια και το θέατρο. Σε μια πλατεία που είχε το προνόμια να φιλοξενεί έναν ποιητή η Βουγιουκλάκη χάνονταν και κρύβονταν πίσω από τα δέντρα της πασίγνωστης Πλατείας Μαβίλη.  Δεν πρόλαβε λοιπόν να κάνει τα αποκαλυπτήρια ο δήμαρχος Δημ. Αβραμόπουλος και την επόμενη μέρα κάτοικοι της περιοχής είχαν αποκαθηλώσει το άγαλμα. Ζητούσαν να αλλάξει η σύνθεση και ο χώρος που θα τεθεί το άγαλμα γιατί δεν άρμοζε στον χώρο. Μετά από παρεμβάσεις του δημάρχου και της ίδιας της οικογένειας της ηθοποιού, τελικά έγιναν μικρές βελτιώσεις και η προτομή της Αλίκης επανήλθε στην Πλατεία Μαβίλη.

Στην αντίθετη γωνία της Πλατείας η περίφημη καντίνα συγκεντρώνει από τις απογευματινές ώρες μέχρι τα ξημερώματα ξενύχτηδες αλλά και μεροκαματιάρηδες που τελειώνουν ή αρχίζουν βάρδια και βρίσκουν εκεί φθηνό φαγητό στο πέρασμά τους. Αυτό ίσως θα ήταν το σκεπτικό που δίπλα σχεδόν στην περιβόητη καντίνα στήθηκε το άγαλμα της «γυναίκας μετά το μόχθο» (έργο της Μαίρης Παπακωνσταντίνου). Μια γυναικεία μορφή με εμφανή τα σημάδια της κούρασης στέκεται πάνω σε ένα μαρμάρινο βάθρο για να ξαποστάσει. Όπως τόσοι και τόσοι ξαποσταίνουν καθημερινά στα διπλανά κάγκελα του πάρκου. Αρκετά επιτυχής η αλληγορία.

Το άγαλμα είναι δωρεά του Σοροπτιμιστικού Συλλόγου της Αθήνας στον Δήμο. Τοποθετήθηκε το 2000 μετά την ανακαίνιση της Πλατείας Μαβίλης. Αυτή η τελευταία της μεταμόρφωση της πρόσθεσε ένα μεγάλο σιντριβάνι που δροσίζει όσους κάθονται στα καφέ. Αλλά και πολλές πυκνόφυλλές μουριές που χαρίζουν τον περιζήτητο ίσκιο στην καρδία της πόλης.

Ακόμα και το καλοκαίρι η Πλατεία Μαβίλη αποτελεί όλες τις ώρες της ημέρας μια ανάσα δροσιάς. Ένα στέκι μέσα στην πολύβουη Λεωφόρο για ξεκούραση ή διασκέδαση όπου αποζημιώνει με τα νερά και την ζωντάνια της εκατοντάδες ανθρώπους καθημερινά που την επισκέπτονται.