Τα ξημερώματα της 9ης Αυγούστου του 1944, γερμανοί στρατιώτες κυκλώνουν τους συνοικισμούς Δουργουτίου, Κατσιπόδι και Φάρου. Με χωνιά καλούσαν τους κατοίκους σε τρία σημεία: α) έξω από το εργοστάσιο του Καίσαρη στη Λεωφόρο Συγγρού β) έξω από την αρμένικη εκκλησία Άγιος Γρηγόριος και γ) στη πλατεία του Φάρου. Στους χώρους έπρεπε να συγκεντρωθούν όλοι οι άντρες μέχρι 60 ετών. Τελικά συγκεντρώθηκαν πάνω από 1200 άτομα. Το γενικό πρόσταγμα είχε ο ανθυπασπιστής Γεώργιος Ζαχαρόπουλος που άνηκε στα τάγματα ασφαλείας.Σε αυτούς που συγκεντρώθηκαν ήταν και ο αρχιτέκτονας Δημήτρης Μπαρουτίδης. Όταν ο προσωπιδοφόρος τον έδειξε για να εκτελεστεί, εκείνος χίμηξε επάνω του με σκοπό να φανερώσει το πρόσωπό του. Με μια κίνηση του έβγαλε το προσωπείο και φώναξε σε όλους το όνομα του για να μάθουν ποιος ήταν. Αμέσως τον εκτέλεσαν κόβοντας χέρια και πόδια με τσεκούρι μπροστά στα μάτια όλων.
Με συνοπτικές διαδικασίες εκτελέστηκαν επί τόπου 120 άτομα. Οι υπόλοιποι με ισχυρή συνοδεία οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Από αυτούς οι 600 στάλθηκαν στις 16 Αυγούστου στη Γερμανία.Μετά τις εκτελέσεις ακολούθησε η πυρκαγιά και η λεηλασία της περιοχής. Η συνοικία Αρμένικα και ο Συνοικισμός Δουργουτίου είχαν παραδοθεί στις φλόγες. Το απόγευμα της ίδιας μέρας οι γερμανικές δυνάμεις πέφτουν σε ενέδρα ελασιτών κοντά στο εργοστάσιο του Φιξ. Οι απώλειές τους ήταν ένας Γερμανός ανθυπολοχαγός του Μηχανικού και κατά τις ομολογίες των κατοίκων και του φύλακα του εργοστασίου άλλοι 30 νεκροί και τραυματίες.
Στον ίδιο χώρο, σε ένα γκαράζ δίπλα από το εργοστάσιο του ΦΙΞ είχαν συγκεντρωθεί πολλοί έλληνες και βασανίστηκαν από τον συνεργάτη των γερμανών, και διοικητή του στρατοπέδου στου Γουδή, ταγματάρχη Βρασίδα Παπαγιανόπουλο. Στην περιγραφή των γεγονότων ο αξιωματικός Γεώργιος Κάλτσος αναφέρει πως είχαν συγκεντρωθεί αντιστασιακοί που είχαν κάνει σαμποτάζ στα κατοχικά στρατεύματα εκείνες τις μέρες. Μεταξύ τους και ένας νέος 28 χρόνων από την Καλλιθέα, που ήταν υπεύθυνος για την οργάνωση ΟΠΛΑ, και κατέγραφε στο ενεργητικό του πολλές ενέδρες στις κατοχικές δυνάμεις. Όπως αναφέρει, μια ομάδα δοσίλογων είχε κυκλώσει το νεαρό και το ξυλοκοπούσε για πολύ ώρα. Ο νεαρός μέχρι την τελευταία στιγμή πριν πεθάνει δεν ομολογεί τίποτα για τους συνεργάτες του. Λίγο πριν ξεψυχήσει καταθέτει ότι είναι υπεύθυνος της αντιστασιακής οργάνωσης ΟΠΛΑ, στα μάτια του έλληνα δωσίλογου με αξεπέραστη κυνικότητα: «…ναι κάθαρμα έφαγα πολλούς σαν εσένα και λυπούμε που δεν βρέθηκες στο δρόμο μου. Ζήτω ο γίγαντας λαός μας…». Ο συνεργάτης των γερμανών νευριάζει και διατάζει να τον πετάξουν έξω από την αίθουσα για να τον φάνε τα σκυλιά.Την στιγμή που έσερναν το σώμα του νεαρού προς τα έξω μπαίνει στην αίθουσα ο γερμανός στρατιωτικός. Οργισμένος με τον έλληνα δωσίλογο φωνάζει: «Δεν θα ρίξετε το νεκρό στα σκυλιά. Θα τον θάψετε όπως όλους τους χριστιανούς. Εμείς στη Γερμανία τέτοιον ήρωα τον τιμούμε». Ο ανθυπολοχαγός τότε διατάζει την ομάδα του να σταθεί προσοχή και να παρουσιάσει όπλα στον έλληνα νεκρό αγωνιστή. Στη συνέχεια όσοι βρίσκονταν στην αίθουσα κατευθυνθούν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Στο πεζόδρομο Φρειδερίκου Σμιθ απέναντι από τα δημοτικά ιατρεία στο παλαιό κέντρο του συνοικισμού έχει στηθεί μια αναθηματική πλάκα για το Μπλόκο Δουργουτίου.Οι δυνάμεις κατοχής θέλησαν εκείνη την περίοδο να επιδείξουν την ισχύ τους σε ένα αντιστασιακό κίνημα από την ελληνική πλευρά που διαρκώς διογκώνονταν. Τα τραγικά γεγονότα σε Κοκκινιά, Δουργούτι και Καισαριανή είχαν αναζωπυρώσει τους το πείσμα για αντίσταση και αντίποινα στις γερμανικές βιαιότητες των μπλόκων.
Οι περισσότερες αντιστασιακές οργανώσεις βρίσκονταν στις εργατικές γειτονιές. Ένας μεγάλος πυρήνας βρίσκονταν στην Καλλιθέα. Τα ξημερώματα της 28ης Αυγούστου 1944 ο κατοχικός στρατός με συνεργασία ταγμάτων ασφαλείας φωνάζει από τα χωνιά να συγκεντρωθούν όλοι οι άνδρες από 15 ετών και πάνω στο γήπεδο της περιοχής. Η απειλή για όποιον έμενε στο σπίτι του ήταν άμεση εκτέλεση. Ο απολογισμός ήταν μακάβριος: εκτελέσεις νέων παιδιών, πλιάτσικό σε κατοικίες και παράδοση στις φλόγες όλης της συνοικίας των Νέων Σφαγείων.
Οι γερμανοί είχαν περικυκλώσει τότε την Καλλιθέα από την Γέφυρα της Συγγρού μέχρι τις γραμμές του Ηλεκτρικού. Οι πρώτοι έξι επονίτες εκτελέστηκαν στο Κουκακίου πάνω από την Γέφυρα της Καλλιρόης. Ένας ακατέργαστος λίθος που στήθηκε με πρωτοβουλία του Δήμου Αθηναίων αναγράφει τα ονόματα όσων εκτελέστηκαν στο σημείο. Το πάρκο που κατασκευάστηκε το 1998 ονομάστηκε Περιβολάκι Εθνικής Αντίστασης.
Σε μικρή απόσταση άφησαν την τελευταία τους πνοή δεκαέξι ακόμα νέοι πατριώτες που εκτελέστηκαν στην περιοχή Παλαιά Σφαγεία του Φιλοπάππου. Το προσωνύμιο είχε διατηρηθεί γιατί μέχρι το 1925 λειτουργούσαν εκεί τα δημοτικά σφαγεία. Η σημερινή Πλατεία Ελπίδος (μεταξύ Οδών Πραμάντων, Βαρνούντος, Καλλιρόης) που φέρει στην μέση της μνημείο για τους εκτελεσθέντες, αποτελεί το κέντρο της παλαιάς συνοικίας. Η δημιουργία της προήλθε από πρωτοβουλία του Συλλόγου Προσφύγων Πυροπαθών «Η Ελπίς», ο οποίος έδωσε και το όνομα στην Πλατεία. Ο σύλλογος συστάθηκε για να λύσει τα προβλήματα των κατοίκων που δημιουργήθηκαν μετά το Μπλόκο και δραστηριοποιείται ακόμα και σήμερα με εξωραϊστικούς σκοπούς για τη συνοικία.
Πηγές:
1. 1940-1945 Η ιστορία της Αντίστασης, Τόμος 4ος, Εκδόσεις Αυλός, Αθήνα 1979
2. Αφήγημα του Γιώργου Κάλτσου για το Μπλόκο Δουργουτίου, Ριζοσπάστης στις 15/9/1975
3. Οδωνυμικά, Μ. Βουγιούκα - Β. Μεγαρίδη, 1993 Δήμος Αθηναίων
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου