Το ανάθεμα του Βενιζέλου

Το τέλος του 1916 βρίσκει την Ελλάδα σε εθνικό διχασμό. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ζητούσε η χώρα να ταχθεί στο πλευρό της Αντάν, ενώ ο βασιλιάς Κωνσταντίνος υπερασπίζονταν την ουδετερότητα. Η κατάσταση διογκώνεται με το «κίνημα της Εθνικής Αμύνης» που διοργανώνει ο Ελ.Βενιζέλος στην Θεσσαλονίκη με το εκεί στράτευμα. Με τον Βασιλεία Κωνσταντίνο να ηγείται  του «Κράτους των Αθηνών».

Οι εκατέρωθεν διώξεις αρχίζουν γρήγορα από τα δύο στρατόπεδα. Με την επέμβαση των γαλλικών δυνάμεων βομβαρδίζονται και λεηλατούνται οικίες βενιζελικών στην Αθήνα. Στην αντίπερα οι οπαδοί Βενιζέλου ξεσπούν σε βιαιότητες εναντίον των βασιλικών υποστηρικτών στη Θεσσαλονίκη.

Επιτροπή Συντεχνιών και εφέδρων στρατιωτών καλεί τους κατοίκους της Αθήνας σε πορεία κατά του Ελ. Βενιζέλου. Στον εθνικό διχασμό μπαίνουν τότε και οι μητροπολίτες της «παλαιάς Ελλάδος» (κάτω από την Λάρισα δηλαδή). Σε ανακοίνωση που εκδίδουν τίθονται με το πλευρό του Κωνσταντίνου και σε απαίτηση λαϊκού αιτήματος όπως δηλώνουν προβαίνουν σε τελετή αναθεματισμού «του προδότη Ελ. Βενιζέλου. Στην πορεία που διοργανώνεται στις 12 Δεκεμβρίου 1916 η Ιερά Σύνοδος τίθενται επικεφαλής.

Όταν η πομπή φτάνει στο σημερινό Πεδίον του Άρεως ο Μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος Α`, τελεί το τυπικό του αναθέματος προς τον Ελ. Βενιζέλο. Περιστοιχιζόμενος από την Ιερά Σύνοδο παίρνει μια πέτρα στο χέρι και πετώντας της αναφωνεί: «Κατά Ελευθερίου Βενιζέλου φυλακίσαντος Αρχιερείς και επιβουλευθέντος Βασιλείαν και Πατρίδαν ανάθεμα έστω». Μετά τον πρώτο «λίθο του αναθέματος»  το τελετουργικό ακολούθησε η καύση αχυρένιο ομοιώματος του Βενιζέλου.

Η αναπαράσταση συνεχίστηκε με πολίτες να αναθεματίζουν πετώντας πέτρες. Για έναν μήνα έφταναν πέτρες από όλη σχεδόν την Ελλάδα που τοποθετούνταν στον σωρό του «Αναθέματος Βενιζέλου» που είχε δημιουργηθεί στο Πεδίον του Άρεως. Η πράξη, αν και ήταν καθαρά συμβολή, ήταν χαρακτηριστική των παθών που επικρατούσαν στην χώρα εκείνη τη περίοδο.  

Επί ένα χρόνο η Ελλάδα ζει σε καθεστώς εμφύλιας σύρραξης, που δεν αφήνει αδιάφορους τους συμμάχους, οι οποίοι αναγκάζουν σε παραίτηση τον Κωνσταντίνο. Ο Βενιζέλος επιστρέφει νικητής στην Αθήνα και σχηματίζει κυβέρνηση στις 13 Ιουνίου 1917. Αμέσως προχωρεί στην πολεμική κινητοποίηση ολόκληρης της χώρας στο πλευρό της Αντάντ, ενώ προβαίνει σε εκκαθαρίσεις για να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με το «Κράτος των Αθηνών».

Παρά την πολιτειακή αλλαγή οι «λίθοι του αναθέματος» παρέμεναν για μεγάλο διάστημα στοιβαγμένοι σε μεγάλο σωρό στο Πεδίον του Άρεως. Τα βραδιά πολλές από τις πέτρες αφαιρούνταν από τους περίοικους ή καλύπτονταν με λουλούδια προκειμένου να εξωραϊστούν. Ο ίδιος ο Βενιζέλος δεν θέλησε να τις μετακινήσει από το σημείο. Όπως πίστευε ήθελε να παραμείνει στη συνείδηση του κόσμου το γεγονός του αναθέματος. Προκαλούσε μάλιστα ότι θα έβαζε ακόμα και φρουρά, προκειμένου να μην αλλοιωθεί ο αρχικός σωρός με τις πέτρες!

Σε μια συγκέντρωση ο πρώην δήμαρχος Αθηναίων, Εμμ. Μπενάκης προκαλεί τον Ελ. Βενιζέλο λέγοντας του ότι οι πέτρες "Είναι μια ασχήμια στο Πεδίο του Άρεως, κύριε Πρόεδρε». Ο Ελ. Βενιζέλος εναντιώνεται λέγοντας "Θα υποστούμε και την ασχήμια αυτή, για την ανατροφή του λαού…».

Τελικά οι πέτρες μαζεύτηκαν το 1930. Όταν άρχισαν οι εργασίες διαμόρφωσης του Πάρκου στο Πεδίον του Άρεως. Ο τόπος του «Αναθέματος» ήταν εξάλλου πίσω από το σημερινό Άγαλμα της Αθηνάς. Οι «λίθοι του αναθέματος» είχαν στοιβαχθεί για αρκετά χρόνια στις βασιλικές αποθήκες στου Γουδή. Στα τέλη της δεκαετίας του `30 πέτρες και άλλα υλικά που βρίσκονταν εκεί χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των βασιλικών στάβλων.

Η «πορεία της πέτρας» αγνοούνταν μέχρι το 2004. Όταν μια καθηγήτρια ιππασίας ανακαλύπτει σε χώρο του Ιππικού Κέντρου στου Γουδή ότι σε μια πέτρα που είχε αναποδογυρίσει έγραφε «Κοινότης Κυνουρίας».

Έτσι ανακαλύφτηκε μετά από χρόνια ότι οι «λίθοι του αναθέματος» γύρισαν την ιστορία! Αφού αναποδογυρισμένοι χρησιμοποιήθηκαν για την ποτίστρα των βασιλικών στάβλων στου Γουδή.