Ο Ευγένιος Ευγενίδης υπήρξε αρχικά έμπορος. Από επιτυχημένος
επιχειρηματίας εξελίχθητε γρήγορα σε ένα πολυμήχανο εφοπλιστή με αντιπροσώπευση
πολλών ναυτικών γραμμών. Στα μέσα του `50, ήδη φτιαγμένος οικονομικά ο ίδιος,
εξέφραζε συνεχώς ένα όραμα: να δει την Ελλάδα ώριμη και ικανή να συναγωνίζεται τις
προηγμένες χώρες του κόσμου. Ήθελε να βοηθήσει στην ανάπτυξη της χώρας. Θεωρούσε
όμως κάτι τέτοιο αδύνατο εάν δεν καταρτίζονταν ικανά στελέχη. Το όνειρό του
αυτό έγινε γνωστό το 1954 μετά το άνοιγμα της διαθήκης του. Με μια λιτή
διατύπωση ανέφερε: «Συνιστώ εν Αθήναις κατά τους ορισμούς του Ελληνικού Δικαίου
Ίδρυμα υπό το όνομα Ίδρυμα Ευγενίδου, του οποίου σκοπός είναι να συμβάλη εις
την εκπαίδεισιν νέων Ελληνικής ιθαγενείας εν των επιστημονικώ και τεχνικώ πεδίω»
Διαχειριστής της περιουσίας και εκτελεστής της Διαθήκης
ορίζεται η αδελφή του Ευγενίδη, Μαριάνθη Σίμου. Το ίδρυμα συστήνεται και
επίσημα το 1956 με πρώτο μέλημα την χορήγηση υποτροφιών σε νέους απόφοιτους
τεχνικών σχολών για εκπαίδευση στο εξωτερικό. Η διάθεση ολόκληρης σχεδόν της περιουσίας
του Ευγενίδη στο Ίδρυμα το έκανε από την αρχή ανεξάρτητο κάτι που το βοήθησε να
επεκτείνεται και διαρκώς να εκσυγχρονίζεται.
Στις 15 Ιουνίου 1961 έγινε η θεμελίωση του κτιρίου του Ιδρύματος στο τέλος της Λεωφόρου
Συγγρού. Ο Ευγενίδης δεν όριζε σαφώς από τι επιθυμεί να απαρτίζεται το Ίδρυμα
που δημιούργησε. Η αδελφή του Μαριάνθη Σίμου αποφάσισε τότε ότι η προσθήκη ενός
Πλανηταρίου στα σχέδια του κτιρίου θα αποτελούσε όχι απλά στολίδι του Ιδρύματος
αλλά και πόλο έλξης για μαθητές και κοινό στις εγκαταστάσεις. Τα επίσημα εγκαίνια
γίνονται τον Ιούνιο 1966 με κάθε επισημότητα όπου παρέστη όλη η πολιτική ηγεσία
της χώρας με πλήθος Eλλήνων και ξένων ακαδημαϊκών.
Η διαπίστωση εκείνη την περίοδο ότι η τεχνική παιδεία
υστερούσε λόγω απουσίας κατάλληλων συγγραμμάτων έδωσε στο Ίδρυμα να ξεκινήσει
την συγγραφή τεχνικών βιβλίων. Ακόμα και σήμερα οι εκδόσεις του Ιδρύματος Ευγενίδου
(με το μπλε εξώφυλλο) έχουν χαρακτηριστεί ως τα πιο προσιτά για το μαθητή, με
επιστημονική ωστόσο πληρότητα, βιβλία. Παράλληλα ξεκινάει μια ευρεία προσπάθεια
δημιουργίας σχολικών εργαστηρίων, χορήγησης εποπτικών μέσων διδασκαλίας και
δημιουργίας βιβλιοθηκών.
Βέβαια αυτό που τράβηξε τις εντυπώσεις και αποτέλεσε καινοτομία
για την εποχή ήταν το πλανητάριο. Με ένα υπέρογκο ποσό για την κατασκευή του το
Ίδρυμα Ευγενίδη είχε καταφέρει να έχει τότε το καλύτερο κεντρικό πλανηταριακό
προβολέα στο κόσμο. Ο προβολέας ύψους 6 μέτρων και βάρους 2,5 τόνων
αποτελούνταν από 29.000 εξαρτήματα. Τα δύο σφαιρικά του άκρα, καθώς και ο
ενδιάμεσος κορμός ήταν κατάσπαρτα με 150 προβολικά συστήματα, που του επέτρεπαν
να προβάλλει στον ημισφαιρικό θόλο, εκτός των άλλων, 8.900 άστρα μεγέθους μέχρι
6,5, την κίνηση του Ηλίου, της Σελήνης και των πέντε λαμπρών πλανητών, την
εικόνα του ορατού ουράνιου θόλου, όπως αυτή φαίνεται από κάθε σημείο της Γης,
και τις εποχικές αλλαγές.
Με τις καινοτομίες αυτές και ένα συνεχή εκπαιδευτικό έργο η
Ακαδημία Αθηνών δεν άργησε να απονείμει στο Ίδρυμα «Χρυσούν Μετάλλιον» που
αποτελεί την ανώτατη τιμητική διάκριση.
Το Ευγενίδειο καταφέρνει για πολλά χρόνια να είναι ο
μοναδικός ελληνικός επιστημονικός φορέας που ασχολείται με την επιστήμη της αστρονομίας
προς το ευρύ κοινό. Οι προβολές του κεντρίζουν το ενδιαφέρον με τους μαθητές να
καθηλώνονται στην μεγάλη αίθουσα. Το Ευγενίδειο Πλανητάριο αναπτύχθηκε σε μια πορεία
ακμής και ενδιαφέροντος και της ίδια της αστρονομίας. Κάτι που του έδωσε τη μοναδικότητα να
κερδίσει την αγάπη κυρίως της νεολαίας. Άλλωστε ήταν από αδύνατο έως πολυτέλεια
μέχρι και πριν λίγα χρόνια κάποιος να έχει την δυνατότητα να δει «ζωντανές» εικόνες
από το σύμπαν και τους πλανήτες πέραν από φωτογραφίες περιοδικών.
Στις αρχές της δεκαετίας του `80 η ελληνικής τηλεόραση θα
μετέβαινε στην έγχρωμη εκπομπή. Η κρατική τηλεόραση ζητά τότε από το Πλανητάριο
την δημιουργία μιας σειράς τηλεοπτικών σημάτων για εκπομπές λόγω των προηγμένων
συστημάτων προβολής λέιζερ που διέθετε.
Το Πλανητάριο γνώριζε διαρκώς καινούργιους φίλους. Με τους επισκέπτες
του να έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μια δεκαετία. Τότε άρχισαν οι εκλαϊκευμένες
διαλέξεις και οι εκδηλώσεις που σκοπό είχαν την διάχυση της γνώσης προ το ευρύ κοινό.
Η νέα τεχνολογία προβολών έδινε την αίσθηση σε όσους βρίσκονταν στην αίθουσα
προβολής ότι αιωρούνται. Δεν έβλεπαν έτσι απλά την κίνηση των πλανητών και της σελήνης,
αλλά βίωναν ότι συμμετείχαν και οι ίδιοι.
Το 1996 το Ευγενίδειο αντιλαμβάνεται την ανάγκη αναβάθμισης
των υπηρεσιών και των χώρων του. Ο τότε πρόεδρο Νικόλαος Βερνίκος – Ευγενίδης διαθέτει
ένα σημαντικό ποσό για επέκταση εγκαταστάσεων και δημιουργία ψηφιακού προβολέα.
Το κτίριο του Ιδρύματος Ευγενίδη ανακαινίστηκε τότε ριζικά. Δημιουργήθηκαν
προσβάσεις για άτομα με αναπηρία ακόμα και στις αίθουσες. Μαζί με την μεγάλη
βιβλιοθήκη που διέθετε το Ίδρυμα ψηφιοποιήθηκε ένα μεγάλο μέρος της συλλογής
του ενώ δημιουργήθηκαν χώροι εργασίας ηλεκτρονικών υπολογιστών με συνδέσεις στο
διαδίκτυο, όπου διέθεταν λογαριασμούς με πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες και
επιστημονικά περιοδικά του εξωτερικού.
Το νέο πλανητάριο έχει διάμετρο θόλου 25 μέτρα και συνολική
επιφάνεια όσο δύο γήπεδα μπάσκετ. Έτσι το ίδρυμα πρωτοπορεί και πάλι έχοντας το
μεγαλύτερο και καλύτερα εξοπλισμένο ψηφιακό πλανητάριο στο κόσμο. Μαζί με τις νέες
προβολές που προστέθηκαν σε καθημερινή βάση, το Ευγενίδειο προσφέρει πλέον και
εκπαιδευτικά προγράμματα σε μικρότερες ηλικίες.
Το κτίριο του Ευγενιδείου στην Λεωφόρο Συγγρού 387 στο Π. Φάληρο αποτελεί ένα από τα εμβληματικότερα της κεντρικής οδού και παραμένει η
έδρα του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ευγενίου Ευγενίδη. Μεταφέρει ίσως και το μήνυμα,
με το γειτονικό του Ωνάσειο (που βρίσκεται ακριβώς απέναντί του), πως οι
επιχειρηματίες της χώρας αν θελήσουν και ανάπτυξη μπορούν να φέρουν και πρόοδο
για τον τόπο…
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου