Το Λύκειο του Αριστοτέλη

Λύκειον, σημαίνει ο φωτεινός νους, το πνεύμα δηλαδή και η υπερέχουσα μάθηση. Ίσως για αυτό θέλησε και ο Σταγειρίτης Αριστοτέλης να ονομάσει την σχολή του Λύκειο. Γιατί δίδασκε πραγματικά προσγειωμένες γνώσεις.

 Το Λύκειο ήταν το κυριότερο από τα γυμνάσια της αρχαίας Αθήνας. Το όνομά του συνδέεται και με το Ιερό του Λυκείου Απόλλωνα. Κτίστηκε τον 6ου αιώνα π. Χ. από τον Πεισίστρατο και ανακαινίσθηκε από τον Περικλή. Εκεί δημιούργησε ο Αριστοτέλης την περιπατητική σχολή. Επειδή οι μαθητές και οι δάσκαλοι διδάσκονταν περπατώντας. Η φιλοσοφική αυτή σχολή, που λειτούργησε από την αρχαϊκή εποχή μέχρι τα χρόνια του αυτοκράτορα Αδριανού από τους διαδόχους του Αριστοτέλη.

Η σαφής θέσης του Λυκείου του Αριστοτέλη για πολλά χρόνια ήταν αντικείμενο αψιμαχιών των αρχαιολόγων. Από την μια ευρήματα στον Εθνικό Κήπο το τοποθετούσαν εκεί, από την άλλη το Ιερό του Απόλλωνα πιστεύονταν ότι υπήρχε κάτω από το Λυκαβηττό. Οι αναφορές όμως περιηγητών για την τοποθέτησή του δίπλα στον Ιλισό μπέρδευε περισσότερο τα πράγματα.

Το μυστήριο λύθηκε το 1996. Όταν στο εργοτάξιο για το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Γουλανδρή στην οδό Ρηγίλλης βρέθηκαν αρχαία ερείπια. Οι ανασκαφές που έγιναν ανακάλυψαν την Παλαίστρα, δηλαδή ενός τμήματος του Γυμνασίου, που διέθετε μεταξύ άλλων το Λύκειο., διέθετε και βιβλιοθήκη. Μία μακρόστενη αίθουσα δίπλα στο Εφηβαίο της Παλαίστρας, ταυτίστηκε με την βιβλιοθήκη του Λυκείου. Όλη η εγκατάσταση του Λυκείου τελικά απλωνόταν σε πολύ μεγαλύτερη έκταση από αυτή που ήρθε στο φως. Σήμερα το μεγαλύτερο σωζόμενο μέρος βρίσκεται στο οικόπεδο ανάμεσα στο Ωδείο Αθηνών και τη Λέσχη Αξιωματικών, όπου άλλωστε συνεχίζονταν. Όμως πρέπει να φανταστούμε το Λύκειο από τις όχθες του Ιλισού ποταμού, και  τα πρανή του ναού του Ολυμπίου Διός ως το Βυζαντινό Μουσείο και τους πρόποδες του Λυκαβηττού. Εκεί συνδέονταν με τον ναό του Λυκείου Απόλλωνα. Προτομές φιλοσόφων που στόλιζαν το διδασκαλείο και βρέθηκαν στον Εθνικό Κήπο πιστεύεται ότι είναι από ένα τμήμα του Λυκείου που  εισχωρούσε εκεί.

Η είδηση για την ανακάλυψη της ακριβής θέσης του Λυκείου του Αριστοτέλη είχε κάνει τότε το γύρω του κόσμου. Οι αρχαιολόγοι είχαν εντυπωσιαστεί που κατάφερε να διατηρηθεί τελικά το σημαντικό αυτό τμήμα του Λυκείου του Αριστοτέλη μέσα στο κέντρο της πόλης. Αυτό ίσως δικαιολογείται από τον Ιλισό που υπήρχε δίπλα ακριβώς και ενδεχομένως να μην ευνοούσε μετέπειτα την οικοδόμηση. Αλλά και η ύπαρξη στρατώνα πυροβολικού σε όλη την έκταση από την Ρηγίλλης μέχρι τη Ριζάρη από τις αρχές του 20ου αιώνα.

Για μια και πλέον δεκαετία το Λύκειο του Αριστοτέλη έμενε σε μια διαρκή και αργή ανασκαφή. Αν και πολλά τηλεοπτικά συνεργεία βρίσκονταν καθημερινά στημένα μπροστά του προσπαθώντας να καλύψουν τα πολιτικά τεκταινόμενα της οδού Ρηγίλλης και της γειτονικής Νέας Δημοκρατίας. Κανείς δε θέλησε να δώσει την δημοσιότητα που αναλογούσε στο Λύκειο του Αριστοτέλη.

Το Υπουργείο Πολιτισμού για μεγάλο διάστημα βρίσκονταν αγκυλωμένο, θέλοντας από την μια να κατασκευαστεί το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, από την άλλη όμως να διασωθεί το μοναδικό Λύκειο. Μόλις το 2000 υλοποιείται η μελέτη κατασκευής στεγάστρου σε όλη έκταση του Αρχαιολογικού χώρου. Μέχρι το 2006 ανακοινώνονταν ότι η χρηματοδότηση είναι ενταγμένη στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ωστόσο το 2007 ανακοινώθηκε τελικά ότι η ανάδειξη του Λυκείου με την παράλληλη ενοποίηση του πάρκου στο Βυζαντινό Μουσείο και του γειτονικού Μεγάρου Δουκίσσης Πλακεντίας θα χρηματοδοτηθούν από πρόγραμμα του ΟΠΑΠ ΑΕ.

Το 2010 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο εγκρίνει την τρίτη κατά σειρά μελέτη για την ανάδειξη του Λυκείου με προϋπολογισμό 1,5 εκατομμύρια ευρώ. Οι εξαγγελίες λένε για παράδοση του αρχαιολογικού χώρου σε ένα χρόνο.

Σήμερα, ένας από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της αρχαίας Αθήνας παραμένει σε διαρκή ανασκαφή… με μηδαμινά συνεργεία. Γύρω του η πόλη κινείται. Επεκτείνεται, με δρόμους να διασταυρώνονται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Η ανάμνηση της Αριστοτελικής σχολής βρίσκεται σήμερα στην γειτονική οδό Λυκείου.