H Aθήνα πίσω απ΄τη βιτρίνα

Η γαλανόλευκη θωριά της Ομονοίας

2012-02-01T04:31:00.000-08:00

Είναι Χειμώνας στην Αθήνα με τσουχτερό κρύο και βροχή. ΗΟμόνοια στέκει περιέργως έρημη από θαμώνες και περαστικούς στην γνώριμη εικόνα της.Έχει σουρουπώσει και τα συνεργεία του Δήμου προσπαθούν να διορθώσουν τα κακώςκείμενα της ημέρας που ζει η πλατεία. Στο συνηθισμένο γκρίζο της Ομόνοιας, έναέντονο γαλάζιο τραβάει βλέμματα περαστικών και κερδίζει χαμόγελα.

Στο κτίριο του Χόντου στην γωνία της 3^ηςΣεπτεμβρίου μια τεράστια ελληνική σημαία κυματίζει τυπωμένη σε λινάτσα πουκαταλαμβάνει μεγάλο μέρος του κτιρίου των πολυκαταστημάτων. «Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ»ο γνωστός στίχος του Μανώλη Ρασούλη σε άσπρα γράμματα μέσα σε ένα γαλάζιο φόντοτη συνοδεύει.

Πρωτότυπο και απλό ταυτόχρονα. Είναι ίσως από αυτά τα «περίεργα»που συνηθίζει να κάνει η οικογένειαΧόντου. Τα πέντε δυναμικά αδέλφια που κατέβηκαναπό τα Άγραφα για μια καλύτερη μοίρα και κατέληξαν ηγέτες του λιανεμπορίου.

Ξεκίνησαν ως πλασιέ σαπουνιών και καλλυντικών σε ανώτερουςδημόσιους υπάλληλους της Τράπεζας Ελλάδοςκαι της Ασφάλειας! Το εμπόριο φαίνεται πως ήταν στο αίμα τους και έτσι γρήγορααπέκτησαν το πρώτο τους περίπτερο στην οδό Ομήρου. Οι δυσκολίες ήταν πολλές καιοδηγούν τον έναν αδελφό σε σύντομη μετανάστευση στο Γερμανία. Με αιματηρέςοικονομίες καταφέρνουν το 1967 να δημιουργήσουν το δικό τους κατάστημα απέναντιαπό το περίπτερο που κατείχαν στην οδό Ομήρου. Οι εξελίξεις που έτρεχαν μεταχύτητα έφερναν στην Ελλάδα νέα ήθη και συνήθειες. Οι ελληνίδες άρχισαν να δαπανούνσημαντικά ποσά για τον καλλωπισμό τους. Οι επιρροές από το εξωτερικό επηρεάζουνκαι ο μιμητισμός στις ελληνίδες αρχίζειαπό την δεκαετία του `70 να γίνεται μανία.

Οι δουλείες γρήγορα αρχίζουν να ανοίγουν για τα αδέλφιαΧόντου. Με νέα καταστήματα που δημιουργεί και εξαγορές η εταιρεία καταφέρνει νακατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά καλλυντικών στην Ελλάδα. Στις κινήσειςανάπτυξης ήταν και η δημιουργία ενός πολυκαταστήματος στον κέντρο της Αθήνας. ΗΠλατεία Ομονοίας είχε αρχίσει τότε να μετασχηματίζεται. Στην πολύχρονη παρακμήπου υπήρχε έδινε ένα φως ο σταθμός του μετρό που θα άνοιγε σε λίγα χρόνια.

Το Ξενοδοχείο «Ομόνοια» που βρίσκονταν στην γωνία με την 3^ηΣεπτεμβρίου και δίπλα στο άλλοτε Θέατρο Κοτοπούλη είχε προ καιρού ξεπέσει. Κατασκευάστηκετο 1961 σε σχέδια του Αντώνη Κιτσίκη μεταφέροντας στην όψη του λίγο από την ακμάζουσα αρχιτεκτονική της Αθήναςεκείνη την εποχή. Το εννεαώροφο κτίριο μετασκευάστηκε πλήρως για να φιλοξενήσειτο 1998 το πρώτο πολυκατάστημα των Αδελφών Χόντου. Ίσως ήταν μια κίνηση ματεκείνη την εποχή.

Το κατάστημα έγινε σημείο αναφοράς για την πλατεία. Γιαπολλά χρόνια αποτελούσε το μόνο καινούργιο και ζωντανό κτίριο της. Χιλιάδεςαθηναίου δίνουν πλέον ραντεβού «στις σκάλες του Μετρό έξω από τον Χόντο», εγκαταλείπονταςτον παλαιομοδίτικο γειτονικό Μπακάκο. Κατάφερενα τραβήξει στους ορόφους του γυναίκες όλων των ηλικιών και όλων των κοινωνικώνστρωμάτων. Ακόμα και επισκέπτριες από την επαρχία περνούσαν έστω και για μιαβόλτα από «τον Χόντο». Με τα λίγα ή τα πολλά κράτησε ζωντανή την ΠλατείαΟμονοίας όταν τα γύρω της ιστορικά στέκια (Νέον, Μπαγκείον κλπ) παραδίνοντανστη λήθη του χρόνου.

Εκείνα τα χρόνια με γενναίες χορηγίες η οικογένεια Χόντουχρηματοδοτεί, εκτός από τα κοινωφελή έργα στην ιδιαίτερη πατρίδα της, μια σειράαπό γλυπτά στο κέντρο της πόλης. Χαρακτηριστικότερα αυτά στην είσοδο τουΖαππείου με τους τρεις τραγικούς ποιητές. Όσοι ξέρουν τους επιχειρηματίεςμιλούν για ανθρώπους που μαζί με τα πιστεύω τους και το πείσμα για αποτελέσματαβρίσκεις και τον απλό καθημερινό άνθρωπο που δεν ξεχνάει πως ξεκίνησε. Τους αγώνεςκαι τις αγωνίες για να σταθούν στα πόδια τους. Μετά από όλα αυτά η τελευταία τουςπρωτοβουλία ίσως βρίσκει απάντηση.

Μια σημαντική επένδυση κατάφερε πριν μια 15ετία ναζωντανέψει όσο μπορούσε την νεκρή Ομόνοια. Η γαλανόλευκη θωριά που σκεπάζει «ταβλέμματα» αυτές τις μέρες ίσως προσπαθεί να κρατήσει ζωντανούς πολλούςαθηναίους σε μια αγορά που ακόμα μάχεται να επιζήσει από την κρίση. Αν τα σύμβολαείναι για να εμπνέουν τι άλλο θαμπορούσε να κάνει το κορυφαίο από αυτά στο κέντρο της… Ελλάδας. Ξαναζωντανεύειτο νόημα της πάντα επίκαιρης Πλατείας Ομονοίας…

Το Λύκειο του Αριστοτέλη

2012-01-27T05:13:00.000-08:00

Λύκειον, σημαίνει ο φωτεινός νους, το πνεύμαδηλαδή και η υπερέχουσα μάθηση. Ίσως για αυτό θέλησε και ο ΣταγειρίτηςΑριστοτέλης να ονομάσει την σχολή του Λύκειο. Γιατί δίδασκε πραγματικάπροσγειωμένες γνώσεις.

Το Λύκειο ήταν το κυριότερο από τα γυμνάσια τηςαρχαίας Αθήνας. Το όνομά του συνδέεται και με το Ιερό του Λυκείου Απόλλωνα. Κτίστηκετον 6ου αιώνα π. Χ. από τον Πεισίστρατο και ανακαινίσθηκε από τον Περικλή. Εκείδημιούργησε ο Αριστοτέλης την περιπατητική σχολή. Επειδή οι μαθητές και οιδάσκαλοι διδάσκονταν περπατώντας. Η φιλοσοφική αυτή σχολή, που λειτούργησε απότην αρχαϊκή εποχή μέχρι τα χρόνια του αυτοκράτορα Αδριανού από τους διαδόχουςτου Αριστοτέλη.

Η σαφής θέσης του Λυκείου του Αριστοτέλη γιαπολλά χρόνια ήταν αντικείμενο αψιμαχιών των αρχαιολόγων. Από την μια ευρήματαστον Εθνικό Κήπο το τοποθετούσαν εκεί, από την άλλη το Ιερό του Απόλλωναπιστεύονταν ότι υπήρχε κάτω από το Λυκαβηττό. Οι αναφορές όμως περιηγητών γιατην τοποθέτησή του δίπλα στον Ιλισό μπέρδευε περισσότερο τα πράγματα.

Το μυστήριο λύθηκε το 1996. Όταν στοεργοτάξιο για το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Γουλανδρή στην οδόΡηγίλλης βρέθηκαν αρχαία ερείπια. Οι ανασκαφές που έγιναν ανακάλυψαν τηνΠαλαίστρα, δηλαδή ενός τμήματος του Γυμνασίου, που διέθετε μεταξύ άλλων τοΛύκειο., διέθετε και βιβλιοθήκη. Μία μακρόστενη αίθουσα δίπλα στο Εφηβαίο τηςΠαλαίστρας, ταυτίστηκε με την βιβλιοθήκη του Λυκείου. Όλη η εγκατάσταση τουΛυκείου τελικά απλωνόταν σε πολύ μεγαλύτερη έκταση από αυτή που ήρθε στο φως. Σήμερατο μεγαλύτερο σωζόμενο μέρος βρίσκεται στο οικόπεδο ανάμεσα στο Ωδείο Αθηνώνκαι τη Λέσχη Αξιωματικών, όπου άλλωστε συνεχίζονταν. Όμως πρέπει να φανταστούμετο Λύκειο από τις όχθες του Ιλισού ποταμού, και τα πρανή του ναού του Ολυμπίου Διός ως τοΒυζαντινό Μουσείο και τους πρόποδες του Λυκαβηττού. Εκεί συνδέονταν με τον ναότου Λυκείου Απόλλωνα. Προτομές φιλοσόφων που στόλιζαν το διδασκαλείο καιβρέθηκαν στον Εθνικό Κήπο πιστεύεται ότι είναι από ένα τμήμα του Λυκείου που εισχωρούσε εκεί.

Η είδηση για την ανακάλυψη της ακριβής θέσηςτου Λυκείου του Αριστοτέλη είχε κάνει τότε το γύρω του κόσμου. Οι αρχαιολόγοιείχαν εντυπωσιαστεί που κατάφερε να διατηρηθεί τελικά το σημαντικό αυτό τμήμα τουΛυκείου του Αριστοτέλη μέσα στο κέντρο της πόλης. Αυτό ίσως δικαιολογείται απότον Ιλισό που υπήρχε δίπλα ακριβώς και ενδεχομένως να μην ευνοούσε μετέπειτατην οικοδόμηση. Αλλά και η ύπαρξη στρατώνα πυροβολικού σε όλη την έκταση απότην Ρηγίλλης μέχρι τη Ριζάρη από τις αρχές του 20ου αιώνα.

Για μια και πλέον δεκαετία το Λύκειο τουΑριστοτέλη έμενε σε μια διαρκή και αργή ανασκαφή. Αν και πολλά τηλεοπτικάσυνεργεία βρίσκονταν καθημερινά στημένα μπροστά του προσπαθώντας να καλύψουν ταπολιτικά τεκταινόμενα της οδού Ρηγίλλης και της γειτονικής Νέας Δημοκρατίας. Κανείςδε θέλησε να δώσει την δημοσιότητα που αναλογούσε στο Λύκειο του Αριστοτέλη.

Το Υπουργείο Πολιτισμού για μεγάλο διάστημαβρίσκονταν αγκυλωμένο, θέλοντας από την μια να κατασκευαστεί το ΜουσείοΣύγχρονης Τέχνης, από την άλλη όμως να διασωθεί το μοναδικό Λύκειο. Μόλις το2000 υλοποιείται η μελέτη κατασκευής στεγάστρου σε όλη έκταση του Αρχαιολογικούχώρου. Μέχρι το 2006 ανακοινώνονταν ότι η χρηματοδότηση είναι ενταγμένη στοΠρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ωστόσο το 2007 ανακοινώθηκε τελικά ότι ηανάδειξη του Λυκείου με την παράλληλη ενοποίηση του πάρκου στο ΒυζαντινόΜουσείο και του γειτονικού Μεγάρου Δουκίσσης Πλακεντίας θα χρηματοδοτηθούν απόπρόγραμμα του ΟΠΑΠ ΑΕ.

Το 2010 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιοεγκρίνει την τρίτη κατά σειρά μελέτη για την ανάδειξη του Λυκείου μεπροϋπολογισμό 1,5 εκατομμύρια ευρώ. Οι εξαγγελίες λένε για παράδοση τουαρχαιολογικού χώρου σε ένα χρόνο.

Σήμερα, ένας από τους σημαντικότερουςαρχαιολογικούς χώρους της αρχαίας Αθήνας παραμένει σε διαρκή ανασκαφή… με μηδαμινάσυνεργεία. Γύρω του η πόλη κινείται. Επεκτείνεται, με δρόμους ναδιασταυρώνονται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Η ανάμνηση της Αριστοτελικήςσχολής βρίσκεται σήμερα στην γειτονική οδό Λυκείου.

Αναφιώτικα: Το νησί της Αθήνας

2012-01-25T06:25:00.000-08:00

Η απελευθέρωση μετά την Επανάσταση του `21 φέρνει στηνΕλλάδα τη Δυναστεία του Όθωνα. Η ανακήρυξη της Αθήνας ως πρωτεύουσας τουνεοελληνικού κράτους συνεπάγονταν τότε τα αναγκαία έργα για την εγκατάσταση τηςΑυλής αλλά και της Διοίκησης στην πόλη. Ο Όθωνας αναζητεί τότε τους καλύτερουςτεχνίτες προκειμένου να ανοικοδομηθούν τα Ανάκτορα. Οι κυκλαδίτες φημίζοντανεκείνο τον καιρό ως ξακουστοί μάστορες. Κυρίως οι κάτοικοι της Ανάφης επειδή έκτιζαντα σπίτια τους με πέτρα πάνω στα βράχια.

Τότε καταφθάνουν στη μικρή πρωτεύουσα κτίστης Μ. Σιγάλας και ο ξυλουργός Γ. Δαμίγος.Όταν τελείωσαν τα πρώτα τους έργα λέγεται ότι επιθυμούσαν να επιστρέψουν στην γενέτειρατους την Ανάφη. Ο Όθωνας αντιλαμβανόμενος την αναγκαιότητάς τους, πρότεινε ναφέρουν και την οικογένειά τους να ζήσει στην Αθήνα. Το θέλγητρο ήταν οι «εργολαβίες» σε πολλά έργα μέσα στην πόλη.

Όταν έφθασε η αδελφή του ενός μάστορα λέγεται πως ο αδελφός τηςρώτησε που θα ήθελε να έχουν το σπίτι τους. Εκείνη με ένα βλέμμα είδε τα βόρειαβράχια της Ακρόπολης. Της θύμισε την Ανάφη και ζήτησε να το φτιάξουν εκεί.

Η περιοχή κάτω από την Ακρόπολη ονομάζονται επίΤουρκοκρατίας Μαύρες Πέτρες. Στα αρχαία χρόνια δεν επιτρέπονταν η κατοίκησηεκεί εξαιτίας ενός χρησμού του Μαντείου των Δελφών. Κατά τον ΠελοποννησιακόΠόλεμο εγκαταστάθηκαν εκεί αθηναίοι για να προστατευτούν. Αν και προεπαναστατικάκατοικούνταν από δούλους από την Αίγυπτο, μετά την απελευθέρωση απαγορεύθηκεκαι πάλι η ανοικοδόμηση λόγω αρχαιολογικών ανασκαφών.

Το 1860 οι δυο αναφιώτες πρωτομάστορες κτίζουν δυο μικράσπιτάκια πίσω από τον Άγιο Νικόλαο του Ραγκαβά. Οι δυο τεχνίτες ήταν οι απαραίτητοιγια μια οικοδομή. Έτσι ο ένας βοήθησε να κτιστεί το σπίτι του άλλου στον ίδιοχώρο δίπλα – δίπλα. Τα σπίτια τους μικράχωρίς πολυτέλειες θύμιζαν τον κυκλαδίτικο αέρα της πατρίδας τους. Μαζί με τις οικογένειέςτους έφτασαν σιγά – σιγά στη περιοχή και άλλοι Κυκλαδίτες μάστορες. Κάποιος απόαυτούς είχε συγκεντρώσει υλικά με το πρόσχημα να φτιάξει μια εκκλησία. Τελικάέστησε ένα μικρό σπιτάκι. Όπως ήταν φυσικό σε μικρό χρονικό διάστημα ο ένας Αναφιώτηςέφερνε τον άλλο, και έτσι δημιουργήθηκε ένας μικρός οικισμός. Παρότι φυσικά ηόλη δημιουργία της συνοικίας ήταν αυθαίρετη, η εξουσία έκανε τα στραβά μάτια γιατί είχεανάγκη τους καλούς νησιώτες μαστόρους.

Οι δυο γενάρχες του οικισμού πρότειναν τότε μια ονομασία γιατον νέο τους τόπο: Αναφιώτικα. Η πατρίδα τους εξάλλου έρχονταν πιο κοντά όχιμόνο με το όνομα, αλλά και με τα άσπρα σπίτια με τις αυλές, τα στενά σοκάκιακαι το νησιώτικο στυλ του οικισμού κάτω από το βράχο.

Οι Αναφιώτες συντηρούν τότε και δυο μερικώς ερειπωμένεςεκκλησίας της περιοχής. Ο Άγιος Γεώργιοςτου Βράχου και ο Άγιος Συμεών, αναστηλώθηκαν, διασκευάστηκαν και απέκτησαννεόκτιστα καμπαναριά. Έκτοτε οι δυο εκκλησίες «χώρισαν» του κατοίκους τωνΑναφιώτικων σε δυο ενορίες.

Μέχρι το 1922 τα Αναφιώτικα είχαν αμιγή οίκηση καιχαρακτήρα. Με την έλευση μικρασιατών προσφύγων ήταν λογικό να αλλάξει ριζικά ησύνθεση του πληθυσμού. Οικοδομικά βέβαια κατάφερε να διατηρήσει όλη η συνοικίατον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που επιβάλλονταν να γίνουν το1950 αναγκάζουν σε κατεδάφιση ενός μεγάλου μέρους των Αναφιώτικων. Από το 1970πραγματοποιούνται εκτεταμένες απαλλοτριώσεις από το Υπουργείο Πολιτισμού. Μαζίμε τα ανασκαφικά έργα, επιβάλλονται τότε διευθετήσεις κάποιων οδών που δεν υπήρχανκαι έργα κοινής ωφέλειας (αποχέτευσης). Η κήρυξη των Αναφιώτικων ως διατηρητέουιστορικού οικισμού σώζει πολλά κτίσματα. Πολλά που δεν μπορούσαν να συντηρηθούνή δεν είχαν κληρονόμους πέρασαν στην δικαιοδοσία του Υπουργείου Πολιτισμού.Ωστόσο η έλλειψη πόρων και θέληση τα οδήγησε να είναι ετοιμόρροπα.

Σήμερα εναπομένουν περί τα 45 σπίτια. Είναι αξιοσημείωτο ότιοι οφιοειδείς οδοί της περιοχής που οριοθετείται μεταξύ της οδού Στράτωνος καιτου βράχου της Ακρόπολης, εξακολουθούν να παραμένουν ανώνυμοι. Ο Κ. Μπίρης έγραφε πριν πολλά χρόνια ότι ταΑναφιώτικα αποτελούν αρχιτεκτονικό δείγμα «απλού δομικού αισθήματος και ευφυούςεξοικονομήσεως αναγκών». Με τις επίπεδες στέγες τους, ενωμένα το ένα με το άλλοσε συνδυασμό με τη ρυμοτομία των στενών ανηφορικών στενών και τα λαξευμένασκαλιά (βοηθούντος και του εδάφους), συνθέτουν μιαν απροσδόκητη «νησιώτικη»εικόνα στο άκρο της νεοκλασικής Πλάκας. Ένα κρυμμένο κομμάτι της Πρωτεύουσαςπου παραμένει λατρεμένο για τους επισκέπτες της και τους τουριστικούς οδηγούς.

Δείτε Ντοκυμαντές από το Αρχείο της ΕΡΤ για τα Αναφιώτικα

Η Ελλάς τον Βύρωνα

2012-01-21T02:40:00.000-08:00

Το 1888 προκηρύχθηκε διαγωνισμός για τηνφιλοτέχνηση Ανδριάντα του Λόρδου Βύρωνα. Στους όρους αναφέρονταν ότι η σύνθεσηθα πρέπει να είχε ύψος μεγαλύτερη από το φυσικό μέγεθος του ποιητή ο οποίος θατοποθετούνταν πάνω σε βάθρο με αλληγορικές παραστάσεις. Την δαπάνη είχεαναλάβει ο Δημήτριος Στεφανόβικ Σκυλίτσης όπου ήταν και πρόεδρος του ΣυλλόγουΒύρων. Στο διαγωνισμό συμμετείχαν ο Λ. Σώχος, Ι. Βιτσάρης ο Μπονάνος και οιαδελφοί Βιτάλη. Στο πλαίσια της έκθεσης του Δ` Ολυμπίων του Ζαππείου παρουσιάστηκετο πρόπλασμα του Σώχου που είχε προκριθεί.

Σύμφωνα με τους όρους του διαγωνισμού οχορηγός δεν δεσμεύονταν να κατοχυρώσει την κατασκευή στον καλλιτέχνη που θαπροκρίνονταν η σύνθεσή του. Έτσι η ανάθεση έγινε στο γάλλο γλύπτη Henri MichelAntoine Chapu. Όπως ήταν φυσικό η ενέργεια αυτή δημιούργησε θύελλα αντιδράσεωναπό τους έλληνες καλλιτέχνες. Ο ξακουστός γλύπτης Φιλιππότης με δηλώσεις τουστις εφημερίδες τόνιζε χαρακτηριστικά: «ντρέπομαι που είμαι έλληνας, γιατί τοέργο δεν έχει ούτε σύμβολον, ούτε εθνικότητα. Την δε Ελλάδα, παρέστησεν ο ξένοςγλύπτης ως κοινήν γυναίκα με κρεμασμένους τους μαστούς». Παρά τα σχολιανά καιτις κριτικές που δέχτηκε ο γάλλος καλλιτέχνης δεν κατάφερε τελικά ναολοκληρώσει τίποτα παραπάνω από το πρόπλασμα του Αγάλματος. Μετά το θάνατό τουτην εκτέλεση σε μάρμαρο έκανε ο κλασικός γλύπτης Jean Alexandre JosephFalquiere.

Η επιλογή της θέση για την τοποθέτηση τουΑνδριάντα είχε εξ αρχής καθοριστεί. Στην γωνία της Λεωφόρου Αμαλίας με τηνΒασιλίσσης Όλγας στους κήπους του Ζαππείου. Τα επίσημα εγκαίνια έγιναν τονΙούλιο του 1895. Όπως ήταν φυσικό η γλυπτική σύνθεση βρέθηκε στο επίκεντρο τουενδιαφέροντος τις παραμονές των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896. Αφού εντυπωσίαζεεπισκέπτες και αθλητές που κατηφόριζαν για το Παναθηναϊκό Στάδιο.

Στο μνημείο απεικονίζεται η Ελλάδα ναστεφανώνει τον Λόρδο Βύρωνα. Την συμβολίζει μια καθιστή ημίγυμνη γυναίκα σεμέγεθος μεγαλύτερος του Βύρωνα. Δείχνει την ευγνωμοσύνη της στον άνδρατείνοντας πάνω από το κεφάλι του κλαδί φοίνικα, ως σύμβολο αθανασίας. Αν καιατυχείς στον προσανατολισμό η στάση του Βύρωνα αποδίδεται με μια ρομαντικήδιάθεση. Ο Βύρων με τη σειρά του, εμφανίζεται ως αγένειος νεαρός, με στρογγυλόπρόσωπο και περιποιημένη κόμμωση. Φορά κομψά ευρωπαϊκά ενδύματα και μπότες. Ημισοξαπλωμένη ανδρική μορφή στην πίσω πλευρά συμβολίζει τον υπόδουλο ελληνισμό.

Το σύμπλεγμα βρίσκεται πάνω σε μνημειακώνδιαστάσεων κυκλικό βαθμιδωτό βάθρο με ανάγλυφες διακοσμήσεις στο ανώτερό τμήματου ύψους 3 μέτρων.

Η σύνθεση έχει γίνει γνωστή ως Άγαλμα τουΒύρωνα. Αλλά ο επίσημος τίτλος είναι «Η Ελλάς (ευγνωμονούσα) τον Βύρωνα». Έγινεένα ισχυρό τοπόσημο για την περιοχή που εντυπωσίαζε τους περαστικούς. Η παλαιάστάση του τροχιοδρόμου «Άγαλμα Βύρωνος» έχει διατηρηθεί μέχρι και σήμερα.

Η κομβική θέση της σύνθεσης είχε και ένα άλλοσυμβολισμό. Η διπλανή του κεντρική οδός Όλγας οδηγούσε στον Προσφυγικό Οικισμούτου Βύρωνα. Με τα λεωφορεία για την περιοχή του δήμου Βύρωνα να κάνουν αφετηρίαμέχρι και πριν από λίγα χρόνια δίπλα στο συνώνυμο άγαλμα.

Η Παιδούπολη του Ιωσηφόγλειου

2012-01-13T06:00:00.000-08:00

Σε μια έκταση 9 στρεμμάτων δίπλα στη Λ.Συγγρού στη περιοχή της Νέας Σμύρνης ο μικρασιάτης τραπεζίτης καιεπιχειρηματίας Χαράλαμπος Ιωσηφόγλου δίνει μια σημαντική δαπάνη προκειμένου νακτιστεί ορφανοτροφείο. Η έκταση παραχωρήθηκε από το κράτος και έτσι ξεκίνησε ναλειτουργεί το 1932 το ίδρυμα με την ονομασία "Ιωσηφόγλειο". Αρχικήτου αποστολή ήταν η φιλοξενία προσφύγων αγοριών από τη Μικρά Ασία.

Ο γιός του ιδρυτή Όμηρος Ιωσηφόγλουολοκληρώνει το ναό του Αγίου Χαραλάμπους στο περίβολο του Ιδρύματος. Τηνπερίοδο του β` Παγκοσμίου το ίδρυμα επιτάσσεται και μετατρέπεται το καλοκαίριτου 1941 σε στρατιωτικό νοσοκομείο.

Το 1949 το Ιωσηφόγλειο παύει να λειτουργείως ορφανοτροφείο. Όταν σε αυτό στεγάζεται η Οικοκυρική και Επαγγελματική ΣχολήΑγία Βαρβάρα μεταφερόμενη από την Γλυφάδα. Η σχολή με την επωνυμία «Παιδούπολη– Επαγγελματική Σχολή Αγία Βαρβάρα» λειτουργεί την περίοδο του εμφυλίου πολέμουμε σκοπό να καταρτίσει επαγγελματικά ορφανά κορίτσια από την βόρεια Ελλάδα.

Το ίδρυμα λειτουργούσε με ευθύνη τουΕράνου Βορείων Επαρχιών, του οποίου την ευθύνη είχε η Βασίλισσα Φρειδερίκη, στοπλαίσιο των παιδουπόλεων που είχαν αναπτυχθεί σε όλη την Ελλάδα μετά τονεμφύλιο. Εκεί τα νεαρά κορίτσια μάθαιναν ραπτική, κοπτική και κέντημα με σκοπόνα μπορούν να επιβιώσουν μετά την ενηλικίωσή τους επιστρέφοντας στις πατρίδεςτους. Μαζί με τα τραπεζικά βιβλιάρια προικοδοτήσεως που δίνονταν όταν έφευγαναπό το ίδρυμα υπήρχε η φήμη για παράνομες υιοθεσίες και ιδεολογική χειραφέτησητων οικότροφων.

Με την σταδιακή υπολειτουργία τωνπαιδουπόλεων σε όλη την χώρα η «Αγία Βαρβάρα» του Ιωσηφόγλειου θεσμοθετήθηκε ναλειτουργεί ως επαγγελματική σχολή με οικοκυρική και θεωρητική εκπαίδευση. Μάλιστατο 1972 η φοίτηση είχε γίνει τριετής στα εργαστήρια της σχολής.

Το 1983 το Ιωσηφόγλειο ανοίγει για πρώτηφορά και σε εξωτερικούς μαθητές και μετονομάζεται σε «Ειδική ΕπαγγελματικήΣχολή Αγίας Βαρβάρας». Μαθητές εφηβικής ηλικίας μαζί με τα λιγοστά παιδιά πουστερούνταν οικογένεια και έμεναν στο Ίδρυμα μπορούσαν να δραστηριοποιηθούνπλέον και σε εργαστήρια ξυλογλυπτικής, αγγειοπλαστικής και κοσμήματος.

Βέβαια τα χρήματα άρχισαν να τελειώνουνκαι έτσι το 1995 το Ιωσηφόγλειο διέκοψε τα προγράμματα επαγγελματικήςκατάρτισης. Μέχρι σήμερα όμως συνεχίζεται το πρόγραμμα φιλοξενίας κοριτσιών πουεισάγονται στο Ιωσηφόγλειο λόγω κοινωνικών προβλημάτων.

Το καλοδιατηρημένονεοκλασικό κτίριο θυμίζει κάτι από την παλιά φήμη του Ιωσηφόγλειο. Αγέρωχο απότον χρόνο το ίδρυμα στέκει εκεί στον λοφίσκο πίσω από την πυκνή συστάδα δέντρωντης Λ. Συγγρού. Η επιγραφή «Παιδόπολη» για τους μη γνωρίζονται φέρνει στο νουέναν παιδικό σταθμό για άλλους ξυπνά μνήμες του εμφυλίου. Σήμερα βέβαια ηονομασία στέκει ως ένα κομμάτι της ιστορίας του κτιρίου. Απομεινάρι μιαςολόκληρης κοινωνίας αποτελώντας ίσως και της τελευταία «εν ενεργεία». Όπως καινα έχει ο ζεστός κήπος με την παιδική χαρά κάτω από τον παχύ ίσκιο στο προαύλιοτου ιδρύματος έχει συνδέσει την παρουσία του με φωνές τόσων και τόσων παιδιών.

Τουρκοβούνια: Το τελευταίο χωριό της Αθήνας

2012-01-09T07:20:00.000-08:00

Η αναφορά συνήθως σε κάποιον οικισμό αναφέρεται για περιοχές της άλλοτεαποκαλούμενης επαρχίας. Μακριά από την πρωτεύουσα, δύσκολοι στη πρόσβαση και αποκομμένοικατά μια έννοια από τον πολιτισμό. Ο Οικισμός Γ. Παπανδρέου όμως έχει κάτιδιαφορετικό. Μπορεί να διαθέτει ταχυδρομικές θυρίδες αντί για διανομέα, να έχειδικιά του δεξαμενή και χωματόδρομους αλλά απέχει μόλις 3,5 χιλιόμετρα από τοκέντρο της πόλης και βρίσκεται στον ΔήμοΑθηναίων!

Στην κορυφή των Τουρκοβουνίων βρίσκεται λοιπόν το τελευταίο χωριό τηςΑθήνα. Ο Οικισμός Γεώργιος Παπανδρέου άρχισε να δημιουργείται κυρίως στα μέσα τηςδεκαετίας του `60. Το όνομά του πιθανολογείται ότι δόθηκε από τους πρώτουςοικιστές την εποχή που μεσουρανούσε ο «Γέρος της Δημοκρατίας». Αν και ο ίδιος φώναζεεκείνα τα χρόνια «θάνατος στη παράγκα» μικρά σπίτια βιοπαλαιστών αποτελούσανεκείνα τα χρόνια τα 100 περίπου στρέμματα του οικισμού.

Οι πρώτες ιδιοκτησίες της κορυφής των Τουρκοβουνίων φαίνεται ναήταν τρεις αγροτικές οικογένειες της Αθήνας. Από συμβόλαια μαρτυρείται ότικατοικούνταν η περιοχή πριν από το 1825. Έτσι με τον θάνατο των αρχικώνιδιοκτητών μετά το 1842 τμήματα του λόφου άρχισαν να μεταβιβάζονται στα παιδιά τους.Εκείνα κυρίως βοσκοί στο επάγγελμα χρησιμοποιήσουν την απομακρυσμένη έκτασηπροκειμένου να εγκαταστήσουν τα ζώα τους. Οι άγονες εκτάσεις στα Τουρκοβούνιαδεν έδιναν πολλές επιλογές για να κατοικηθούν εκείνη τα χρόνια.

Μετά το 1880 αρχίζουν να δημιουργούνται διενέξεις μεταξύ τωνοικιστών για τα όρια και τα τμήματα που τους άνηκαν. Ένα αρεοπαγίτης είχεαγοράσει τότε ένα μεγάλο τμήμα του Λόφου που θέλησε τελικά να το δωρίσει στοΠανεπιστήμιο Αθηνών. Όπως συμβαίνει σε όλα τα χωρία οι ιδιοκτήτες άρχισαν ναφιλονικούν για τα σύνορα των ιδιοκτησιών τους. Το θέμα κλήθηκαν να λύσουν μετάαπό χρόνια τα δικαστήρια. Όπου με απόφασή το 1920 έγινε εκ νέου διανομή τωνεκτάσεων των ιδιοκτητών μετά από δημόσια κλήρωση!.

Μετά την λύση που δόθηκε κάποιες εκτάσεις άρχισαν να τεμαχίζονταισε οικόπεδα και να πωλούνται. Άλλες φυσικά μεταβιβάστηκαν από γενιά σε γενιάστην κάθε οικογένεια και κατέχονται ακόμα. Τα πρώτα κτίσματα άρχισαν να κατασκευάζονταιαπό το 1944. Μέχρι τότε τα Τουρκοβούνια είχαν βοηθητικό ρόλο (για βοσκή και λατομείο)άρχιζαν σιγά – σιγά να μετατρέπονται σε οικισμό με μόνιμους κατοίκους. Ο κύριοςόγκος των κτισμάτων όπως είπαμε βέβαια έγινε στα μέσα του`60 έτσι ώστε σήμεραοι κάτοικοι να αγγίζουν τους 800. Τότε το δημόσιο επικαλείται ότι η έκτασηαποτελεί δασώδη περιοχή του δημοσίου και προσπαθεί να κατεδαφίσει τις μικρέςκατοικίες. Εντούτοις τελεσίδικη δικαστική απόφαση το 1964 αναγνωρίζει ότι ταΤουρκοβούνια δεν υπήρξαν ποτέ δημόσια έκταση!

Το 1968 η δικτατορική κυβέρνηση εξαγγέλλει την κατασκευή «Ναού τουΣωτήρος» στη κορυφή των Τουρκοβουνίων προς εκπλήρωση του Τάματος του Έθνους πουείχε δοθεί το 1829. Με νομοθετικό διάταγμα ένα χρόνο μετά συστήνεται ειδικόταμείο με σκοπό την συγκέντρωση πόρων και τις αναγκαίες για το έργοαπαλλοτριώσεις. Με δυο υπουργικές αποφάσεις κηρύσσεται μεγάλο μέρος τωνΤουρκοβουνίων σε καθεστώς αναγκαστικής απαλλοτρίωσης λόγω δημόσιας ωφελείας. Σταέγγραφα που κοινοποιούνται στους κατοίκους και γνωστοποιείται η πρόθεση απαλλοτρίωσηδεν αναφέρεται βέβαια ούτε ποια ακριβώς έκταση κατέχει το Κράτος ούτε πουακριβώς θα γίνει η ανοικοδόμηση του Ναού.

Η ονομασία Τουρκοβούνια είχε προέλθει από την αρχή του ΟθωμανικούΔικαίου που ανέφερε ότι έκταση που δεν είναι καλλιεργήσιμη ανήκει στο κράτος.Έτσι επικράτησε η λοφοσειρά μέχρι το Ψυχικό να αποκαλείται Τουρκοβούνια. ΤοΕλληνικό Δημόσια 150 χρόνια μετά την επανάσταση του 1821 επικαλείται τότε τηνδιάδοχη συνέχεια της ιδιοκτησίας που άνηκε στη Βεληνδέ Σουλτάνα. Αναφέρονταςότι αποτελεί συνεχιστή του Τουρκικού Δημοσίου μετά την Συνθήκη Ειρήνης το 1832.Θεωρώντας με αυτόν τον τρόπο πως δεν μπορεί να υπάρχει ιδιωτική περιουσία πάνωστο λόφο. Παράλληλα γίνεται μνεία για μοναστηριακή έκταση που άνηκε κάποτε στηνΜονή Οσίας Φιλοθεής.

Σε μια μεγαλειώδη τελετή πραγματοποιείται στις 28 Οκτωβρίου του 1971η θεμελίωση και η έναρξη των εργασιών για το «Τάμα του Έθνους». Αυτό φυσικάέγινε από τον Γ. Παπαδόπουλο στην ήδη λειτουργούσα Μονή Προφήτη Ηλία σταΤουρκοβούνια (Δες Βίν τεο από Επίκαια). Παρά τους διθυράμβους και τα σχέδια που παρουσιάστηκαν δεν είχεκουνηθεί ούτε πέτρα πάνω στο λόφο. Τα σχέδια για το Ναό στοίχισαν περί τα 405εκατομμύρια δραχμές και φυσικά η υπόθεση για την ανοικοδόμηση έκλεισε με τηνμεταπολίτευση.

Αν και το έργο του τάματος δεν έγινε ποτέ οι ρυθμίσεις για αυτόταλαιπωρούν ακόμα και σήμερα τους κατοίκους του Οικισμού Γ. Παπανδρέου. Το 1975το Υπουργείο Δημοσίων Έργων αποφασίζει την διαμόρφωση των Τουρκοβουνίωνπροκειμένου να δημιουργηθεί χώρος πρασίνου με την επωνυμία «Αττικό Άλσος». Έναχρόνο αργότερα αίρεται το καθεστώς απαλλοτρίωσης για την περιοχή χωρίς όμως ναυπάρχει μνεία για τον Οικισμό Γ. Παπανδρέου! Παράλληλα στο Ρυμοτομικό ΣχέδιοΨυχικού – Γαλατσίου χαρακτηρίζεται όλος ο λόφος (594 στρέμματα) ως κοινόχρηστοςχώρος.

Οι νομικές αντιφάσεις και το δαιδαλώδης της κατάστασης οδήγησε τουςκατοίκους αν και με νόμιμους τίτλους ιδιοκτησίας να θεωρούνται καταπατητέςδημόσιας έκτασης. Εκτός τις συνεχείς επιβολής προστίμων ο Οικισμός Γ.Παπανδρέου αν και υπήρχε και αναπτύσσονταν αποτελούσε φάντασμα για το ΕλληνικόΚράτος. Το 1993 το πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ προσπαθώντας να δώσει λύση στην πολυνομία, νομιμοποιείτα κτίσματα, γίνονται έργα ρυμοτομίας και η περιοχή αποκτά δημόσιο δίκτυούδρευσης και φωτισμού. Ο Δήμος Αθηναίων εντάσσει την περιοχή στο 7^οΔημοτικό Διαμέρισμα και δίνει ονόματα στις οδούς του Οικισμού.

Αυτή η περίεργη κατάσταση ήταν ίσως το γεγονός που έκανε τονΟικισμό Γ. Παπανδρέου να έχει ένα δικό του χρώμα. Μικρά σπίτια με «μπαλκόνι»τον Λυκαβηττό και θέα όλη την Αθήνα. Μάντρες με ξερολιθιά, γλάστρες από τενεκέδεςκαι δεξαμενές νερού στη ταράτσα ακόμα σε χρήση. Η μικρή εκκλησία της ΑγίαςΚυριακής παραμένει στο κέντρο του οικισμού. Δίπλα της οι θυρίδες του ταχυδρόμουκαι η μικρή παιδική χαρά. Όλα αυτά εκεί στο τελευταίο χωριό της Αθήνα στηνκορυφή των Τουρκοβουνίων… ή του εξευρωπαϊσμένου Αττικού Άλσους.

Τραγική ειρωνεία: Ο συνονόματος του Οικισμού, πρώην πρωθυπουργόςείχα οδηγήσει διάσημο Ισπανό αρχιτέκτονα στον Οικισμό προκειμένου να δει της Αθήνααπό ψηλά και να την αλλάξει.

Οι Φωτεινές του Ιλισού

2012-01-05T06:45:00.000-08:00

Η Εκάτη, θεά της μαγικής τέχνης στον κάτω κόσμο, ήταν τομοναδικό παιδί των Τιτάνων Πέρση και Αστερίας. Από τους γονείς τηςκληρονόμησε δυνάμεις πάνω στη γη, τη θάλασσα και τον ουρανό. Βοήθησε τηθεά Δήμητρα στην αναζήτηση της Περσεφόνης και μετά την επανένωσή τουςέγινε συνοδός της Περσεφόνης και σύντροφος του Άδη.

Στην μυθολογία η Εκάτη εμφανίζεται σαν χθόνια θεότητα. Τοελληνικό όνομά της σχετίζεται με το επίθετο εκατηβόλος που αποδιδόταν στονΑπόλλωνα. Υπάρχουν τίτλοι της όπως άγγελος και φωσφόρος. Οι αρχαιολόγοι στις περιγραφέςαναφέρουν ότι η Εκάτη είναι «η μακράν λάμπουσα, η εκ του μακρόθεν στέλλουσα τοφως της».

Το Ιερό της Εκάτης στην Αθήνα βρίσκονταν πλάι στον Ιλισόποταμό. Συνδεόμενη και με τα γύρω ιερά. Δίπλα σε μια φυσική στέρνα της πηγήςΚαλλιρόης. Εκεί όπου τα γειτονόπουλα παίρνανε τα λουτρά τους. Με θέα τον ιερόβράχο της Ακρόπολης από την μια και από την άλλη το ναό του Ολυμπείου Διός.

Επί Όθωνα μια μικρή πέτρινη γέφυρα κατασκευάζεται δίπλα απότον αρχαίο ναό της Εκάτης. Ο Ιλισός τότε ήταν αδιάβατος τους χειμερινούς μήνες.Η γέφυρα βοηθούσε στην επικοινωνία της μικρής πόλης με τα προάστια. Οι επιχωμάτωσεςόμως και τα έργα που έγιναν τότε ψήλωσαν το δρόμο προκειμένου να μην έχειπρόβλημα με το νερό αλλά κατέβασαν χαμηλότερα τον αρχαίο ναό της Εκάτης σεσημείο να είναι σχεδόν θαμμένος.

Ο χριστιανισμός είχε ήδη εδραιωθεί στη πόλη μετά τηναπελευθέρωση από τους Οθωμανούς. Ήδη ο ναός της Εκάτης είχε ερημωθεί πιθανόναπό πυρκαγιά που τον είχε καταστρέψει ολοσχερώς. Τα θεμέλια του παλαιού ναούέγιναν οι βάσεις για την χριστιανική εκκλησία που κατασκευάστηκε ακριβώς στοίδιο σημείο. Ήταν κοινή πεποίθηση των πρώτων χριστιανών να εξορκίζουν την παλιά θρησκεία μέσα από χριστιανικούςναούς.

Ένας μικρός ναός κτίστηκε την περίοδο της Τουρκοκρτατίας. Όπωςείχε γράψει και ο αθηναιογράφος Δ. Καμπούρογλου πολλά μάρμαρα από αρχαίαερείπια είχαν χρησιμοποιηθεί για την ανέγερση της εκκλησίας. Δεν είναι όμως μόνοτα υλικά στοιχεία που συνέδεσαν τις δυο θρησκείες. Την θέση της αρχαίας θεάςΕκάτης, είχε λάβει πλέον η Αγία Φωτεινή. Κατά τους συναξαριστές η Αγία Φωτεινήήταν η πρώτη γυναίκα που πίστεψε στον Θεό. Για αυτό και της φανερώθηκε καθώς ηίδια ήταν φωτεινό παράδειγμα. Λαμπρή λοιπόν μορφή της Ορθοδοξίας και ως βιοςκαι ως όνομα. Μια αγία γεμάτη φως θέλησε να καλύψει ίσως το σκότος της χθόνιαςΕκάτης ή να συνεχίσει να δίνει φως στο ίδιο σημείο;

Ο υπάρχων ναός δημιουργήθηκε το 1872 και μετά από έξι χρόνιαέγινε ενοριακός. Ο ναός της Αγίας Φωτεινής Ιλισού είναι ρυθμού βασιλικής. Η παλαιάπαράδοση του μνημείου μαρτυρείται από το γεγονός ότι η λιθοδομή καλύφτηκε μετάαπό κάποιο διάστημα με εξωτερικό ασβεστοκονίαμα προκειμένου να συντηρηθεί όπως συνηθίζονταντότε. Στην Αγία Φωτεινή Ιλισού είχε διατελέσει εφημέριος και ο μετέπειτααρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος.

Το 1983 ο ναός αναπαλαιώθηκε εκ βάθρων με δαπάνες του ΔήμουΑθηναίων. Το 1985 επισκευάστηκε η δίρριχτη ξύλινη στέγη ενώ συνεργείο τουΥπουργείου Πολιτισμού συντήρησε και στερέωσε τις παλαιές τοιχογραφίες πουχρονολογούνταν από τον 18^ο αιώνα. Οι εργασίες αγιογράφησηςολοκληρώθηκαν το 1992. Μετά από μιαπετυχημένη συνεργασία των υπηρεσιών του Δήμου και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίαςέγιναν το 1986 παρεμβάσεις στο εξωτερικό του ναού που τον ανέδειξαν χωρίς ναχάσει η γύρω περιοχή το χρώμα της.

Η Αγία Φωτεινή του Ιλισσού γιορτάζει κάθε 26^ηΦεβρουαρίου αλλά και την Κυριακή της Σαμαρείτιδος. Η Αγία συνεχίζει να ευλογείακόμα και σήμερα τις πηγές που τρέχουν δίπλα της. Έτσι κάθε Θεοφάνεια ανώτατεςαρχές της πόλης και κλήρος με κέντρο την Αγία Φωτεινή δίπλα στα νερά της Καλλιρόης,αγιάζουν τα νερά της πόλης στο γειτονικό Κολυμβητήριο.

Ο χώρος δίπλα στο Ολύμπειο πιστεύεται από πολλούς ότι έχειακόμα μαγικές δυνάμεις. Δεν ξέρει κανείς βέβαια αν είναι οι νύμφες της αρχαιότηταςπου λέγεται ότι σύχναζαν σε εκείνα τα μέρη. Όσο εκείνο το απέραντο φως που σεκάνει να βλέπει τον Παρθενώνα που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση. Ωστόσο πολλοίμετανάστες της πόλης δοξάζουν υπαίθρια και σήμερα τον δικό τους Θεό εκεί δίπλα στιςΦωτεινές του Ιλισού…

Ευτυχισμένο το...2002!

2012-01-02T07:07:00.000-08:00

«Εντυπωσιακή ήταν η φετινή πρωτοχρονιάτικη γιορτή στο ΔήμοΑθηναίων: Με ένα τεράστιο «ευρώ» λουσμένο με πύρινη βροχή, με γαλάζιουςφοίνικες από βεγγαλικά, με πολύ καλή μουσική… Λίγα λεπτά πριν από την αλλαγήτου χρόνου εμφανίστηκε στην εξέδρα ο δήμαρχος και αποχαιρέτησε δημόσια το δήμομε τη φράση: «Του χρόνου σαν και σήμερα δίπλα μου θα στέκεται ο νέος δήμαρχος τηςΑθήνας, που θα βρει μια νέα σύγχρονη και περήφανη πόλη», ευχόμενος να συνεχιστείη παράδοση της πρωτοχρονιάτικης γιορτής.

Τα λόγια του δημάρχου έσβησαν στα βεγγαλικά. Ένα σύννεφοτύλιξε το τεράστιο «ευρώ» με τα χρυσά αστέρια της Ε.Ε. Το στερέωμα της Βουλήςκαι του «ευρώ» λούστηκαν στη χρυσή βροχή…

Το «τραπέζι του ευρώ» στήθηκε και υποδέχτηκε τους προσκεκλημένουςτο βράδυ της πρωτοχρονιάς στο κτίριο της Τράπεζας Ελλάδος. Μια ειδική δεξίωση,διαφορετική από τα ήθη των Ελλήνων, πραγματοποιήθηκε εκεί κατά τον ερχομό τουνέου χρόνου. Λίγο μετά της 12 το βράδυ ο Αμφιτρύων της βραδιάς διοικητής της ΤραπέζηςΕλλάδος Λ. Παπαδήμος οδήγησε τον Κ. Σημίτη σε ένα ειδικό ΑΤΜ που είχε εγκαταστήσειη Εθνική Τράπεζα εντός του κτιρίου. Εκεί υπό το εκτυφλωτικό φως των προβολέων,των φωτορυθμικών και δεκάδων τηλεοπτικών συνεργείων, ο Κ. Σημίτης ήταν ο πρώτοςΕυρωπαίος ηγέτης που εφοδιάστηκε με ευρώ από το ΑΤΜ. Το ποσό της ανάληψης ήταν70 ευρώ. Από τα οποία το χαρτονόμισμα των 50 ευρώ τέθηκε σε ειδικό κουτί πουυπήρχε στο κέντρο της εκδήλωσης για φιλανθρωπικό σκοπό.

Με την αλλαγή του χρόνου χιλιάδες βεγγαλικά που είχαντοποθετηθεί περιμετρικά του κτιρίου της Τραπέζης Ελλάδος στην οδό Πανεπιστημίουεκτοξεύονταν ρυθμικά. Την ίδια ώρα εγκαταστάσεις λέιζερ από το απέναντι κτίριοτου Οφθαλμιατρείου πρόβαλλαν με δέσμες λέιζερ φωτεινά σύμβολα του ευρώ πάνω στοκτίριο…»

Έτσι είχε υποδεχτεί η Αθήνα την αυγή του 2002 και την ένταξητης στο νέο κοινό νόμισμα το ευρώ. Εορτασμοί μεγαλειώδεις, κουβέντεςβαρύγδουπες και μια χαρά που πέρναγε την χώρα και γέμιζε με αισιοδοξία τηνΕυρώπη. Δέκα χρόνια από τότε και οι περισσότεροι απορούν, λοιδορούν, καιστέκουν σκεπτικοί θυμούμενοι τα περασμένα μεγαλεία. Μα που πήγαν όλα αυτά; Ταβεγγαλικά ελαττώθηκαν, τα ευρώ στέρεψαν, οι γιορτές λιγόστεψαν και η χαρά στηνπόλη μοιάζει ίσως πολυτέλεια…

Τι μας έμεινε από εκείνη την πρωτοχρονιά; Η δραχμή σεμνημείο στο κέντρο της πόλης. Όταν το Ιανουάριο του 2002 ο Δημ. Αβραμόπουλοςτοποθετεί σε μαρμάρινη στήλη δίπλα στο Δημαρχείο ένα ορειχάλκινο αντίγραφο της τελευταίαςσε κυκλοφορία δραχμής έργο των Π. Τζομάκα και Π. Γεωργάντου. Από κάτω από τηδιαμέτρου 2 μέτρων δραχμής αναγράφεται: «Η τελευταία κοπή του αρχαιότερουνομίσματος της Ευρώπης. Αντικαταστάθηκε από το ευρώ την 1^ηΙανουαρίου 2002».

Δέκα χρόνια μετά οι περαστικοί που κατεβαίνουν στην αγορά τηςπόλης στέκουν και την χαζεύουν.

Άραγε η Δραχμή θα μείνει μόνο στο μνημείο;

* Μέρος του κειμένου είναι από ρεπορτάζ της "Ελευθεροτυπίας" στις 2/1/2002

"Μπροστα στη μαζική βιτρίνα"

2011-12-27T04:40:00.000-08:00

"Μια βιτρίνα μπορείς να την αποθαυμάζεις αδάπανα, με μοναδική ίσως πληρωμή την ψυχική οδύνη, σε άλφα ή βήτα βαθμό...

Μπορείς να ανεβαίνης και να κατεβαίνης από την αυγή έως τα μεσάνυχτα ένα δρόμο με παμφωτες
προθήκες...

...να τις θαυμάζης, να τις λεηλατής, με τη φαντασία σου και ύστερα να καταπίνης την κάποια πίκρα σου κατά τον τρόπο σου"

* Απόσπασμα από την επιφυλλίδα "Μπροστά στη μαγική βιτρίνα" του Γ. Μανιατάκου που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ 26/12/1956

Που πήγε το ψηλότερο δέντρο της Ευρώπης;

2011-12-21T05:52:00.000-08:00

Τα Χριστούγεννα η Αθήνα είχαν την τιμητική τους ιδίως στους εμπορικούςδρόμους. Ο κόσμος κατέβαινε στο κέντρο για να δει τις στολισμένες βιτρίνες και τιςεκδηλώσεις που γίνονταν στα πολυκαταστήματα. Το 1995, η αλλαγή της δημοτικήςαρχής σήμαινε και την αλλαγή στις συνήθειες του εορτασμού τις ημέρες τωνΧριστουγέννων. Ένας αέρας ευρωπαϊκός άρχισε να φυσάει στην πόλη…

Με χιλιάδες λαμπάκια γέμισαν τότε τα δέντρα της ΠλατείαςΣυντάγματος. Φωτεινά αστέρια στους κεντρικούς δρόμους μαζί με χρωματιστά λάβαραμε ευχές έδιναν τον τόνο της γιορτής. Η φιλαρμονική του Δήμου έκανε τις περατζάδεςτης στην Ερμού και μικρά ή μεγάλα πανηγύρια διοργανώνονταν στο κέντρο. Η ιδέα,φαίνεται πως άρεσε στους αθηναίους. Το κέντρο γέμισε κόσμο που κατέβαινε για ναδει τη συμβαίνει. Ο ερχομός της πρωτοχρονιάς του 1996 γιορτάστηκε για πρώτηφόρα στην Πλατεία Συντάγματος. Ο δήμαρχος μαζί με εκατοντάδες αθηναίουςυποδέχτηκαν το νέο χρόνο στο δρόμο όπως συνηθίζεται στις ευρωπαϊκές πόλεις.

Έτσι αφού η πιλοτική εφαρμογή των εορταστικών εκδηλώσεων ήτανεπιτυχής το δεύτερο χρόνο εισήχθησαν περισσότερες καινοτομίες. Με την ΠλατείαΣυντάγματος να είναι το επίκεντρο της πόλης και τον εκδηλώσεων, ο ΔήμοςΑθηναίων στήνει μια ιδιαίτερη κατασκευή από λαμπάκια σχηματίζοντας τοαποκαλούμενο «Δέντρο της Αθήνας». Ουσιαστικά ένας μεγάλος σιδερένιος δοκός ύψους31,5 μέτρων αποτέλεσε τον κορμό για να κρεμαστούν πάνω του 50.000 λαμπάκια καινα σχηματιστεί ένα φωτεινό χριστουγεννιάτικο δέντρο. Το δέντρο παρουσιάζεται φωτιζόμενοπερίτρανα από τον δήμαρχο Δ. Αβραμόπουλο, τονίζοντας για αρκετά χρόνια ότιείναι το υψηλότερο της Ευρώπης κάτι που το έκανε να κατακτήσει ρεκόρ στο βιβλίοΓκίνες.

Το δέντρο ήταν ομολογουμένως εντυπωσιακό τις βραδινές ώρεςπου ήταν φωτεινό. Ωστόσο το πρωί έστεκε άχαρο και σιδερένιο να ακούει σχόλιακαι σχολιανά από Αθηναίους και εφημερίδες. Έτσι την δεύτερη τετραετία Αβραμόπουλου,το χριστουγεννιάτικο δέντρο κόντυνε λίγα εκατοστά και του προστέθηκε πράσινηγιρλάντα ώστε να θυμίζει κανονικό δέντρο. Παράλληλα ένα φυσικό έλατο είχετοποθετηθεί για κάποια χρόνια στην Πλατεία του Παναθηναϊκού Σταδίου το οποίοήταν δωρεά του Δήμου της Βιέννης.

Το 1996 θεωρήθηκε ως ένα ορόσημο για τα Χριστούγεννα στηνΑθήνα. Με επιταγμένη δυο και πλέον μήνες την Διεύθυνση Ηλεκτρολογικού ναστολίζει διάφορα δέντρα της πόλης με 90.000 λαμπάκια, με φωτεινές γιρλάντες στουςδρόμους που έφταναν τα 30 χιλιόμετρα και φωτοσωλήνες γύρω από κολώνες να κάνουντους κεντρικούς δρόμους της πόλης όχι απλά γιορτινούς αλλά φωτεινούς.

Το πρόγραμμα της πρωτοχρονιάς, εκτός από τις συμφωνικές ορχήστρεςκαι τα χορευτικά συγκροτήματα είχε φυσικά και τρανταχτά μουσικά ονόματα της εγχώριαςμουσικής σκηνής. Βέβαια μαζί με τα θεάματα είχε προβλεφτεί και ο άρτος! Έτσιαγιοβασίληδες μοίραζαν γλυκά και βασιλόπιτα στο Σύνταγμα ενώ καζάνια στηνΟμόνοια έβραζαν φασολάδα για να φάνε όσοι θα βρίσκονταν εκεί.

Οι εφημερίδες της εποχής αναφέρουν πως οι αθηναίου γιόρτασαντο νέο χρόνο τραγουδώντας στη βροχή. Το σύνθημα που ακούστηκε τότε από το δήμαρχοήταν το μετέπειτα πολιτικό του μότο: «Μια Ελλάδα με περισσότερο φως». Ακριβώςτα μεσάνυχτα οι αθηναίοι είχαν την ευκαιρία ακόμα και από τα μπαλκόνια τους ναπαρακολουθήσουν μια θεαματική ομοβροντία από βεγγαλικά. Από τα πολύχρωμα γύρωαπό την Πλατεία Συντάγματος, μέχρι τα ρυθμικά που εκτοξεύονταν γύρω από τηνΑκρόπολη και επάνω στο Λόφο του Λυκαβηττού.

Επίκεντρο στη πάντα στην ζωντανή αναμετάδοση από τηλεοράσεωςτην παραμονή πρωτοχρονιάς ήταν το υψηλότερο δέντρο της Ευρώπης. Ο δήμαρχοςβέβαια κάποια στιγμή άλλαξε. Η διάδοχός του θέλησε αρχικά να τοποθετείτε κάθεχρόνο και ένα φυσικό έλατο στο μέσο της πλατεία. Μετά από δυο χρόνια η ιδέαφάνηκε ασύμφορη και έτσι αγοράστηκε ένα πλαστικό δέντρο ύψους 15 μέτρων. Εκείπου ήταν όλα ήταν έτοιμα για να φωταγωγηθεί το Δεκέμβριο του 2008 γίνεται παρανάλωματου πυρός. Η ύπαρξή του τότε αρχίζει νααποκτά θανάσιμους εχθρούς και… προστάτες γύρω του. Τελικά η οικονομικήστενότητα του Δήμου Αθηναίων εξαφάνισε το δέντρο από το μέσο της ΠλατείαςΣυντάγματος. Τα δυο τελευταία χρόνια στολίζονται με γιρλάντες τα ψηλά κυπαρίσσιατης πλατείας προσπαθώντας να το αντικαταστήσουν υψομετρικά!

Αν και πολλοί θεωρούν τους εορτασμούς Αβραμόπουλου υπερβολικούςσε κόστος και αισθητική. Εντούτοις κατάφεραν για πρώτη φόρα να κατεβάσουν τους αθηναίουςστους δρόμους για να γιορτάσουν Χριστούγεννα δημιουργώντας εμπορικό ρεύμα γιατα καταστήματα του κέντρου της πόλης.

Όσο για το ψηλότερο δέντρο της Ευρώπης, αρχικά βρέθηκε στις αποθήκες του Δήμου στο Αιγάλεω στριμωγμένο. Οχώρος όμως που έπιανε ανάγκασε τελικά το Δήμο Αθηναίων να το δωρίσει σε Δήμο τηςΠελοποννήσου…

Το Ευγενίδειο Πλανητάριο

2011-12-17T03:40:00.000-08:00

Ο Ευγένιος Ευγενίδης υπήρξε αρχικά έμπορος. Από επιτυχημένοςεπιχειρηματίας εξελίχθητε γρήγορα σε ένα πολυμήχανο εφοπλιστή με αντιπροσώπευσηπολλών ναυτικών γραμμών. Στα μέσα του `50, ήδη φτιαγμένος οικονομικά ο ίδιος,εξέφραζε συνεχώς ένα όραμα: να δει την Ελλάδα ώριμη και ικανή να συναγωνίζεται τιςπροηγμένες χώρες του κόσμου. Ήθελε να βοηθήσει στην ανάπτυξη της χώρας. Θεωρούσεόμως κάτι τέτοιο αδύνατο εάν δεν καταρτίζονταν ικανά στελέχη. Το όνειρό τουαυτό έγινε γνωστό το 1954 μετά το άνοιγμα της διαθήκης του. Με μια λιτήδιατύπωση ανέφερε: «Συνιστώ εν Αθήναις κατά τους ορισμούς του Ελληνικού ΔικαίουΊδρυμα υπό το όνομα Ίδρυμα Ευγενίδου, του οποίου σκοπός είναι να συμβάλη ειςτην εκπαίδεισιν νέων Ελληνικής ιθαγενείας εν των επιστημονικώ και τεχνικώ πεδίω»

Διαχειριστής της περιουσίας και εκτελεστής της Διαθήκηςορίζεται η αδελφή του Ευγενίδη, Μαριάνθη Σίμου. Το ίδρυμα συστήνεται καιεπίσημα το 1956 με πρώτο μέλημα την χορήγηση υποτροφιών σε νέους απόφοιτουςτεχνικών σχολών για εκπαίδευση στο εξωτερικό. Η διάθεση ολόκληρης σχεδόν της περιουσίαςτου Ευγενίδη στο Ίδρυμα το έκανε από την αρχή ανεξάρτητο κάτι που το βοήθησε ναεπεκτείνεται και διαρκώς να εκσυγχρονίζεται.

Στις 15 Ιουνίου 1961 έγινε η θεμελίωση του κτιρίου του Ιδρύματος στο τέλος της ΛεωφόρουΣυγγρού. Ο Ευγενίδης δεν όριζε σαφώς από τι επιθυμεί να απαρτίζεται το Ίδρυμαπου δημιούργησε. Η αδελφή του Μαριάνθη Σίμου αποφάσισε τότε ότι η προσθήκη ενόςΠλανηταρίου στα σχέδια του κτιρίου θα αποτελούσε όχι απλά στολίδι του Ιδρύματοςαλλά και πόλο έλξης για μαθητές και κοινό στις εγκαταστάσεις. Τα επίσημα εγκαίνιαγίνονται τον Ιούνιο 1966 με κάθε επισημότητα όπου παρέστη όλη η πολιτική ηγεσίατης χώρας με πλήθος Eλλήνων και ξένων ακαδημαϊκών.

Η διαπίστωση εκείνη την περίοδο ότι η τεχνική παιδείαυστερούσε λόγω απουσίας κατάλληλων συγγραμμάτων έδωσε στο Ίδρυμα να ξεκινήσειτην συγγραφή τεχνικών βιβλίων. Ακόμα και σήμερα οι εκδόσεις του Ιδρύματος Ευγενίδου(με το μπλε εξώφυλλο) έχουν χαρακτηριστεί ως τα πιο προσιτά για το μαθητή, μεεπιστημονική ωστόσο πληρότητα, βιβλία. Παράλληλα ξεκινάει μια ευρεία προσπάθειαδημιουργίας σχολικών εργαστηρίων, χορήγησης εποπτικών μέσων διδασκαλίας καιδημιουργίας βιβλιοθηκών.

Βέβαια αυτό που τράβηξε τις εντυπώσεις και αποτέλεσε καινοτομίαγια την εποχή ήταν το πλανητάριο. Με ένα υπέρογκο ποσό για την κατασκευή του τοΊδρυμα Ευγενίδη είχε καταφέρει να έχει τότε το καλύτερο κεντρικό πλανηταριακόπροβολέα στο κόσμο. Ο προβολέας ύψους 6 μέτρων και βάρους 2,5 τόνωναποτελούνταν από 29.000 εξαρτήματα. Τα δύο σφαιρικά του άκρα, καθώς και οενδιάμεσος κορμός ήταν κατάσπαρτα με 150 προβολικά συστήματα, που του επέτρεπαννα προβάλλει στον ημισφαιρικό θόλο, εκτός των άλλων, 8.900 άστρα μεγέθους μέχρι6,5, την κίνηση του Ηλίου, της Σελήνης και των πέντε λαμπρών πλανητών, τηνεικόνα του ορατού ουράνιου θόλου, όπως αυτή φαίνεται από κάθε σημείο της Γης,και τις εποχικές αλλαγές.

Με τις καινοτομίες αυτές και ένα συνεχή εκπαιδευτικό έργο ηΑκαδημία Αθηνών δεν άργησε να απονείμει στο Ίδρυμα «Χρυσούν Μετάλλιον» πουαποτελεί την ανώτατη τιμητική διάκριση.

Το Ευγενίδειο καταφέρνει για πολλά χρόνια να είναι ομοναδικός ελληνικός επιστημονικός φορέας που ασχολείται με την επιστήμη της αστρονομίαςπρος το ευρύ κοινό. Οι προβολές του κεντρίζουν το ενδιαφέρον με τους μαθητές νακαθηλώνονται στην μεγάλη αίθουσα. Το Ευγενίδειο Πλανητάριο αναπτύχθηκε σε μια πορείαακμής και ενδιαφέροντος και της ίδια της αστρονομίας. Κάτι που του έδωσε τη μοναδικότητα νακερδίσει την αγάπη κυρίως της νεολαίας. Άλλωστε ήταν από αδύνατο έως πολυτέλειαμέχρι και πριν λίγα χρόνια κάποιος να έχει την δυνατότητα να δει «ζωντανές» εικόνεςαπό το σύμπαν και τους πλανήτες πέραν από φωτογραφίες περιοδικών.

Στις αρχές της δεκαετίας του `80 η ελληνικής τηλεόραση θαμετέβαινε στην έγχρωμη εκπομπή. Η κρατική τηλεόραση ζητά τότε από το Πλανητάριοτην δημιουργία μιας σειράς τηλεοπτικών σημάτων για εκπομπές λόγω των προηγμένωνσυστημάτων προβολής λέιζερ που διέθετε.

Το Πλανητάριο γνώριζε διαρκώς καινούργιους φίλους. Με τους επισκέπτεςτου να έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μια δεκαετία. Τότε άρχισαν οι εκλαϊκευμένεςδιαλέξεις και οι εκδηλώσεις που σκοπό είχαν την διάχυση της γνώσης προ το ευρύ κοινό.Η νέα τεχνολογία προβολών έδινε την αίσθηση σε όσους βρίσκονταν στην αίθουσαπροβολής ότι αιωρούνται. Δεν έβλεπαν έτσι απλά την κίνηση των πλανητών και της σελήνης,αλλά βίωναν ότι συμμετείχαν και οι ίδιοι.

Το 1996 το Ευγενίδειο αντιλαμβάνεται την ανάγκη αναβάθμισηςτων υπηρεσιών και των χώρων του. Ο τότε πρόεδρο Νικόλαος Βερνίκος – Ευγενίδης διαθέτειένα σημαντικό ποσό για επέκταση εγκαταστάσεων και δημιουργία ψηφιακού προβολέα.Το κτίριο του Ιδρύματος Ευγενίδη ανακαινίστηκε τότε ριζικά. Δημιουργήθηκανπροσβάσεις για άτομα με αναπηρία ακόμα και στις αίθουσες. Μαζί με την μεγάληβιβλιοθήκη που διέθετε το Ίδρυμα ψηφιοποιήθηκε ένα μεγάλο μέρος της συλλογήςτου ενώ δημιουργήθηκαν χώροι εργασίας ηλεκτρονικών υπολογιστών με συνδέσεις στοδιαδίκτυο, όπου διέθεταν λογαριασμούς με πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες καιεπιστημονικά περιοδικά του εξωτερικού.

Το νέο πλανητάριο έχει διάμετρο θόλου 25 μέτρα και συνολικήεπιφάνεια όσο δύο γήπεδα μπάσκετ. Έτσι το ίδρυμα πρωτοπορεί και πάλι έχοντας τομεγαλύτερο και καλύτερα εξοπλισμένο ψηφιακό πλανητάριο στο κόσμο. Μαζί με τις νέεςπροβολές που προστέθηκαν σε καθημερινή βάση, το Ευγενίδειο προσφέρει πλέον καιεκπαιδευτικά προγράμματα σε μικρότερες ηλικίες.

Το κτίριο του Ευγενιδείου στην Λεωφόρο Συγγρού 387 στο Π. Φάληρο αποτελεί ένα από τα εμβληματικότερα της κεντρικής οδού και παραμένει ηέδρα του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ευγενίου Ευγενίδη. Μεταφέρει ίσως και το μήνυμα,με το γειτονικό του Ωνάσειο (που βρίσκεται ακριβώς απέναντί του), πως οιεπιχειρηματίες της χώρας αν θελήσουν και ανάπτυξη μπορούν να φέρουν και πρόοδογια τον τόπο…

Δείτε ταινία επικαίρων από ξενάγηση στο Ευγενίδειο το 1975

Πλατεία Κοτζιά, των Δημάρχων και των Αγαλμάτων

2011-12-13T06:32:00.000-08:00

Τον Ιανουάριο του 1831 ο Ι. Καποδίστριας επισκέπτεται τηνΑθήνα μαζί με τους αρχιτέκτονες Κλεάνθη και Σάουμπερτ. Σε αυτούς ανατίθεται ησύνταξη νέου σχεδίου για την πολεοδομία της Αθήνας. Τότε γεννιέται και η οδόςΑθήνας που φιλοδοξεί να γίνει ένα «βουλεβάρτο» κατάλληλο για περίπατο. Μιαέκταση που κατείχε τότε ο Κλεάνθης κοντά στην Ομόνοια την παραχωρεί προκειμένουνα δημιουργηθεί «Ο κήπος του Λαού». Δεντροφυτεμένηπλατεία δηλαδή κατάλληλη για περπάτημα, που γύρω της θα συγκεντρώνονταν τοθέατρο οι υπηρεσίες και η αγορά τροφίμων.

Το 1859 στις πολλές πλατείες που δημιουργούνται γύρω από τηνοδό Αθηνάς οριοθετήθηκε και η αποκαλούμενη τότε Πλατεία Νέου Θεάτρου. Λίγοαργότερα λαμβάνει την ονομασία Πλατεία Λουδοβίκου του Α` που διατηρεί για πολλάχρόνια. Επί δημαρχίας Π. Κυριακού το 1872 ανεγείρεται σε τμήμα της πλατείας τοΔημαρχιακό Μέγαρο σε σχέδια Π. Κάλκου. Το Δημαρχείο μαζί με το κτίριο τηςΕθνικής Τράπεζας έδωσαν τότε μια άλλη εικόνα στην οδό Αθηνάς. Ο δήμαρχοςαποφασίζει τότε να προικίσει τη πόλη με ένα σύγχρονο δημοτικό θέατρο. Ηθεμελίωσή του ξεκίνησε το 1873. Με πολλές παλινωδίες κατάφερε να ανοικοδομηθείωστόσο η πορεία του δεν ήταν ευοίωνη. Τελικά κατεδαφίστηκε από έναν άλλοδήμαρχο 50 χρόνια μετά.

Σιγά-σιγά η οδός Αθηνάς αποκτούσε πολυώροφα κτίρια πουστέγαζαν διάφορους επαγγελματίες. Η πλατεία Λουδοβίκου Α` αποκτούσε ολοένα καιπερισσότερη κίνηση από περαστικούς αφού βρίσκονταν στο κέντρο της πόλης. Το1889 η πλατεία αποκτά κράσπεδα και πλακόστρωση. Τότε τοποθετηθήκαν στη πλατείαοικίσκοι και κιόσκια για καλλωπισμό του χώρου τα οποία έδιναν μια εικόνα ευρωπαϊκούαέρα.

Επί δημάρχου Σπ. Μερκούρη ασφαλτοστρώνεται η οδός Αθηνάς καιφυτεύονται δυο μεγάλοι φοίνικες απέναντι από το Δημαρχείο. Η Πλατεία Λουδοβίκουβιώνει τότε την καλύτερη περίοδο της ύπαρξής της. Ένας κατάφυτος κήπος στη μέσητης και γύρω από αυτήν τα σημαντικότερα κτίρια της πόλης. Στις γιορτές οι πλανόδιοικαι οι άλλοι γέμιζαν με τα εμπορεύματά τους την πάνω πλευρά της πλατείας. Έναολόκληρο παζάρι στήνονταν τότε στην Αιόλου. Μαζί με τους μικροπωλητές περνούσαναπό εκεί και όλοι οι αθηναίοι προκειμένου να κατέβουν στην Δημοτική Αγορά(μετέπειτα Βαρβάκειο) και στα γύρω εμπορικά καταστήματα. Μαζί τους καλοντυμένοικύριοι της Εθνικής Τράπεζας, της γειτονικής Εμπορικής και φυσικά το πλήθος τωνδημοτικών υπαλλήλων.

Η Πλατεία ακόμα βρίσκονταν ακριβώς στη μέση με τους γύρωδρόμους (Ευπόλιδος, Αιόλου, Κρατίνου) να είναι σε χρήση. Το 1971 μετά το θάνατοτου δημάρχου Κ. Κοτζιά η πλατεία Λουδοβίκου ή για τους περισσότερους ΠλατείαΛαού μετονομάζεται σε Πλατεία Κοτζιά. Το όνομα Πλατεία Λουδοβίκου δόθηκε τότεσε μια έκταση κοντά στο Μετς.

Με την μεταπολίτευση το Δημοτικό Συμβούλιο αποφασίζει με την724/1977 πράξη την μετονομασία της Πλατείας Κ. Κοτζία σε Πλατεία ΕθνικήςΑντιστάσεως. Αν και η ονομασία χρησιμοποιήθηκε και στις επιγραφές και στηνδημόσια αναφορά του Δήμου, εντούτοις στην συνείδηση του αθηναίου η πλατείαπαρέμεινε μέχρι σήμερα ως Πλατεία Κοτζιά. Τούτο ήταν ίσως επακόλουθο γιατί ησυγκεκριμένη πλατεία συνδέεται με το Δημαρχείο της Αθήνας και το βαρύγδουποόνομα που της δόθηκε δεν μπορούσε να επικρατήσει στην καθημερινότητα τουαθηναίου.

Επί δημαρχίας Δ. Μπέη ξεκινάει η μελέτη για κατασκευήυπόγειου χώρου στάθμευσης στην πλατεία με ταυτόχρονη ανακαίνισή της. Ενώ ηκατασκευή προχωρούσε η ανακάλυψη πολλών αρχαιολογικών ευρημάτων το 1988μπλοκάρει την συνέχιση του έργου. Η πλευρά της πλατείας προς την οδό Αιόλουβρίσκονταν πάνω στα αρχαία τείχη της πόλης και την Αχαρνική Πύλη. Ηαρχαιολογική έρευνα, που συνεχίστηκε για μεγάλο διάστημα, έφερε στο φως μεγάλοαριθμό ευρημάτων. Έτσι ενώ ο υπόγειος σταθμός αυτοκινήτων χρησιμοποιούνταν, ηπλατεία δόθηκε στους δημότες σχεδόν μετά από μια δεκαετία. Με το τμήμα της πλατείας στη γωνία Ευπόλιδοςκαι Αιόλου να παραμένει ανοικτό προκειμένου να διατηρηθούν τα αρχαιολογικάευρήματα. Το κομμάτι αυτό είναι πλέον και το μόνο πράσινο σημείο στην πλατείαΚοτζίας. Καθώς όλη της η έκταση στρώθηκε με γρανίτη και τα μόνα δέντρα που φυτεύτηκανήταν στις πλαϊνές πεζοδρομημένους οδούς.

Στο κέντρο της πλατείας τοποθετήθηκε η γλυπτική σύνθεση της ΣοφίαςΒάρη με την ονομασία «Θησέας» που είχε δωρισθεί στο Δήμο Αθηναίων. Ασύμμετροιόγκοι, με ευθείες και κυρίαρχες καμπύλες γραμμές, σε μια καθαρά αφηρημένησύνθεση. Το όνομα του μυθικού ιδρυτή της πόλης στην σύνθεση ταυτίζεται φυσικάμε το δημαρχείο που το αντικρίζει απέναντί του. Παρά τα συμβολικά στοιχεία ησύνθεση στέκει ιδιαίτερα βαριά στο γύρωθεν νεοκλασικό περιβάλλον των κτιρίων τηςΠλατείας. Ταυτόχρονα η πλατεία απογυμνώθηκε από κάθε χρηστική αξία και στηνουσία αποτελεί μια μεγάλη πλακοστρωμένη έκταση με τον «Θησέα» και το σιντριβάνιστη μέση.

Το 2001 επί δημαρχίας Αβραμόπουλου τοποθετήθηκαν στηνπλατεία Κοτζιά έξι ορειχάλκινες προτομές φιλοσόφων και ιστορικών της αρχαιότητας.Παρά την προσπάθεια του καλλιτέχνη Γ. Καρακάλλα να τους αποδώσει κατά τοκαλύτερο δυνατόν οι μαρμάρινες επιφάνειες όπου εδράζονταν δεν έδεναν καθόλουαισθητικά με τον χώρο. Όταν το μόνο που περιείχαν ήταν το όνομα τουεικονιζόμενου και του δημάρχου που τα εγκαινίασε. Με την αλλαγή της διοίκησηςστο Δήμο η αφαίρεσή τους από την πλατεία ήταν από τα πρώτα έργα της νέας Δημάρχου.Το επίσημο αιτιολογικό ανέφερε πως προκαλούσαν πρόβλημα στις κατασκευές πουαπαιτούνταν να στηθούν για την διεξαγωγή αθλητικών εκδηλώσεων που θα γίνοντανεκείνη την περίοδο στο κέντρο της πόλης ένεκα των ολυμπιακών αγώνων. Οιπροτομές φυσικά δεν επανατοποθετήθηκαν και ενώ είχαν αρχικά στριμωχτεί σεκάποια δημοτική αποθήκη σήμερα η τύχη τους αγνοείται. Τελευταία μάλιστα οκαλλιτέχνης ζητούσε από τον Δήμο να πάρει θέση για το θέμα απαιτώντας ακόμα καιαποζημίωση για καταστροφή των έργων του.

Τα θέματα με τα αγάλματα δεν τελειώνουν όμως εκεί. Το 2010το Δημοτικό Συμβούλιο αποφασίζει την τοποθέτησε του έφιππου ανδριάντα τουΜεγάλου Αλεξάνδρου στη μέση της πλατείας. Το έργο του καταξιωμένου Γιάννη Παππάείχε αγοραστεί από το Υπουργείο Πολιτισμού το 1993 αλλά ουδέποτε είχε βρει θέσηγια να τοποθετηθεί και έτσι παρέμενε στις αποθήκες του γλύπτη. Μια Κυριακή οδήμαρχος Ν. Κακλαμάνης ο αρχιτέκτονας, Δ. Κουτσογιάννης, ο γλύπτης Πρ.Τζανουλίνος, και ο γιος του γλύπτη βρέθηκαν στην πλατεία σε μια πρόβατοποθέτησης! Εκεί χρησιμοποιήθηκε μια πρόχειρη κατασκευή με φωτογραφία τουαγάλματος σε φυσικό μέγεθος.

Οι πληροφορίες τότε έλεγαν για άμεσες εργασίες αφαίρεσης τουκεντρικού σιντριβανιού και τοποθέτησητου αγάλματος σε βάθρο ύψους 6,2 μέτρων κατασκευασμένο από γκρίζο μάρμαρο μεειδικά επεξεργασμένη αδρή επιφάνεια. Το ύψος του αγάλματος έφτανε τα 3,6 μέτρα.Τα συγκεκριμένα έργα με την εκ νέου διαμόρφωση του χώρου είχαν προϋπολογιστείστα εξήντα χιλιάδες ευρώ.

Τελικά λίγο οι δημοτικές εκλογές και ο νέος δήμαρχος, λίγο ηοικονομική κρίση το σχέδιο για τον Μέγα Αλέξανδρο πάγωσε χωρίς καμίααιτιολόγηση.

Η Πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως όμως εξακολουθεί να λέγεταιΠλατεία Κοτζιά και να αποτελεί το σημείο συγκέντρωσης όλων των απεργιών τωνδημοτικών υπαλλήλων. Τώρα για όσους διερωτώνται γιατί έχει βιώσει τόσουςπειραματισμούς και ονόματα από τους δημάρχους η απάντηση είναι απλή. Είναι τοπρώτο μέρος της πόλης που αντικρίζουν από το παράθυρο του γραφείου τους.

ΧΡΩΠΕΙ: Από το Αλγκόν στο..."Δέκα"

2011-12-08T07:49:00.001-08:00

Το 1883 εμφανίζεται στην ελληνική αγορά ως μια μικρή χημικήβιομηχανία με την επωνυμία «Σπήλιος Α. Οικονομίδης και Σία». Η σύμπραξη τότε του Σπήλιου και ΛεοντίουΟικονομίδη δημιουργούν τη «Χρωματουργεία Πειραιώς», γνωστότερη ως ΧΡΩΠΕΙ. Οι εγκαταστάσειςτης επιχείρησης κατασκευάστηκαν στο Νέο Φάληρο το 1899. Αρχικά βέβαια η επιχείρησηαπασχολούσε στο μεγαλύτερο μέρος της μέλη της οικογένειας Οικονομίδη. Ο ιδρυτήςτης, Σπήλιος Οικονομίδης είχε σπουδάσει Χημεία μαθητεύοντας για χρόνια δίπλαστον Μπάγιερ. Ο αδελφός του Λεόντιος είχε σπουδάσει και αυτός χημεία στηΖυρίχη.

Οι πρωτοπόρες σπουδές για τα δεδομένα της εποχής εκείνης τωνδύο νέων της οικογένειας ήταν ίσως η μεγαλύτερη παρακαταθήκη για ένα θετικόξεκίνημα της βιομηχανίας. Το εργοστάσιο στο Νέο Φάληρο έκανε τη ΧΡΩΠΕΙ νακατακτήσει ηγετική θέση στην χρωματουργία για πολλά χρόνια. Η ΧΡΩΠΕΙ εξελίχθηκεύστερα από την εργαστηριακή ανακάλυψη της ανιλίνης, παραγώγου του άνθρακα, πουχρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή συνθετικών χρωστικών υλών, οι οποίεςυποκατέστησαν τα φυσικά χρώματα κυρίως στην κλωστοϋφαντουργία.

Την περίοδο των πολέμων η ελληνική χρωματουργία κλήθηκε νασυμβάλει στην πολεμική προσπάθεια. Η παραγωγήτης δεν σταμάτησε και έτσι η βιομηχανική εγκατάσταση βγήκε αλώβητη από τονπόλεμο. Το 1950 ένας κύκλος κλείνει για την ΧΡΩΠΕΙ οπότε η αποκλειστική διαχείρισηπερνάει από την οικογένεια Οικονομίδη στον Σ. Σοφιανόπουλο. Για τονΣοφιανόπουλο μέχρι τις μέρες μας θα γραφτούν πολλά. Το σίγουρο είναι πωςαποτελεί έναν σημαντικό έλληνα ερευνητή και επιστήμονα. Με τις περγαμηνές του στηνχημεία αναπροσανατολίζει τότε την επιχείρηση σε άλλους τομείς.

Τότε το εργοστάσιο στο Νέο Φάληρο άρχισε να στρέφεται στηνπρώιμη παραγωγή φαρμάκων. Οι γνώσεις του Οικονομίδη από την Μπάγιερ και οι νέεςτεχνικές του Σοφιανόπουλου παντρεύτηκαν και έτσι δημιουργήθηκε το πρώτοελληνικό αναλγητικό. Το γνωστό για δεκαετίες «Αλγκόν» προσπάθησε να γίνει ηελληνική απάντηση στην εισαγόμενη τότε ασπιρίνη. Τα καταφέρνει επάξια καικατακτάει για δεκαετίες την ελληνική αγορά. Συνάμα κερδίζει ίσως τηνμονοπωλιακή παραγωγή σε ενέσιμα διαλύματα για νοσοκομειακή χρήση καιπαραφάρμακα (βαμβάκι, γάζες). Παράλληλα παράγονται ζωοτροφές και διάφορα άλλαχημικά προϊόντα.

Η ΧΡΩΠΕΙ από το Νέο Φάληρο γίνεται μια από τις δυναμικότερεςελληνικές βιομηχανίες. Η μεγάλη μερίδα της αγοράς που έχει κατακτήσει δεν αφοράπλέον μόνο τα χρώματα αλλά και το σύνολο των παρά φαρμακευτικών προϊόντων πουχρειάζεται η ελληνική αγορά. Στη δεκαετία του `70 το ενδιαφέρον της στρέφεται προςτην παραγωγή επιχρισμάτων προκαλώντας ανησυχίες στον ευρύτερο κλάδο.

Οι καταστάσεις όμως στην ελληνική βιομηχανία αλλάζουν καιαπό την σπουδαιότερη βιομηχανική μονάδα κάνουν τη ΧΡΩΠΕΙ να μπει στις προβληματικέςεπιχειρήσεις στα μέσα τις δεκαετίας του `80. Αυτό την οδηγεί οριστικά σεκλείσιμο το 1989.

Από τότε τα 47 στρέμματα του εργοστασίου στο Νέο Φάληροπερνούν στη κυριότητα της Εθνικής Τράπεζας και του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων.Σε πλειστηριασμό που διεξήχθη το 1999 ο Όμιλος Χαραγκιώνη αγοράζει την έκτασηέναντι 9 δις δραχμών. Το διατηρητέο κτίριο της διοίκησης παραμένει στη κυριότητατου ΕΟΦ. Ωστόσο το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας και οι νομοθετήσεις που έχουν γίνειγια την αξιοποίηση της οδού Πειραιώς δεν αφήνουν πολλές δυνατότητες να κινηθούνεύκολα επενδύσεις στην έκταση της πρώην ΧΡΩΠΕΙ.

Παρά τα φιλόδοξα σχέδια για σούπερ μάρκετ, πολυκαταστήματα,κινηματογράφους μέχρι μαιευτήριο η έκταση δεν κατάφερε να φιλοξενήσει τίποτααπό αυτά. Από τα πρώτα βιομηχανικά κτίρια της πρωτεύουσας αλλά και τα πρώτα τηςάλλοτε βιομηχανικής οδού Πειραιώς στέκει σήμερα ερειπωμένο. Το κέλυφος τουκτιρίου, με σημαντικά τα σημάδια αλλοίωσης από τον χρόνο, παραμένει μακριά από τουςοραματισμούς της εγκατάστασης που η πολιτεία έθετε 20 χρόνια πριν για τημετατροπή σε υπερτοπικό χώρο πολιτισμού και πρασίνου. Σήμερα παραμένειελεύθερος χώρος για απόθεση μπαζών από τις γύρω περιοχές, αλλά και καταφύγιοδεκάδων άστεγων.

Λίγα χρόνια πριν τα βιομηχανικά κτίρια γνώρισαν πρόσκαιρεςημέρες δόξας. Όταν στις εγκαταστάσεις στήθηκε ένα εντυπωσιακό σκηνικό που φιλοξένησετην αναπαράσταση μια παλιάς γειτονιάς του Πειραιά της δεκαετίας του `50. Ηεικόνα κράτησε όσο να τελειώσουν τα γυρίσματα της τηλεοπτικής σειράς «Δεκά» πουβασίστηκε στο ημιτελές βιβλίο του Μ.Καραγάτση.

Η παλιά επιγραφή του εργοστασίου αντικρίζεται εύκολα καισήμερα από την οδό Πειραιώς. Είναι ίσως το μόνο ατόφιο στοιχείο για την ιστορίατου χώρου. Όταν η ελληνική βιομηχανία μεσουρανούσε…

Ο Άγιος των Ναυτικών

2011-12-05T06:06:00.001-08:00

Αρχικά η περιοχή είχε συγκεντρώσει ένα μεγάλο πλήθος Υδραίωνπροσφύγων. Βρέθηκαν στο λιμάνι του Πειραιά προκειμένου να βρουν δουλειά στακαράβι αλλά για να νιώθουν τη θάλασσα δίπλα τους όπως στην γενέτειρά τους. Έτσιο μικρός συνοικισμός αποκαλέστηκε με τον καιρό Υδραίικη συνοικία. Η έκταση είχεπαραχωρηθεί τότε από το κράτος προκειμένου να ενισχυθεί ο εποικισμός τουΠειραιά.

Οι περισσότεροι ήταν ναυτικοί. Θέλησαν κάποια στιγμή ναέχουν τη δικιά τους εκκλησία δίπλα στην γειτονία τους. Έβλεπε την θάλασσα καιήταν φτιαγμένη από ναυτικούς και έτσι τίμησε τον Άγιο Νικόλαο. Ο ναός του ΑγίουΝικολάου Πειραιώς άρχισε να κατασκευάζεται το 1880 στην Ακτή Μιαούλη. Τα σχέδιατου προσέδιδαν έναν μεγαλειώδη χαρακτήρα στο ναό. Κτισμένος σε ρυθμό βασιλικήςήταν έντονα επηρεασμένη η κατασκευή του με νεοκλασικά στοιχεία στο εξωτερικότου. Οι επιρροές είναι έντονες στην τοιχογραφία του ναού που ξεφεύγουν από τα αυστηράβυζαντινά μοτίβα και παρουσιάζουν ένα νεότερο ρεύμα στην αγιογραφική.

Η αποπεράτωση του ναού έγινε στο μεγαλύτερο μέρος της μεδαπάνες της Πανελλήνιας Ναυτικής Ομοσπονδίας του Πολεμικού Ναυτικού και πολλώνυδραίων κατοίκων του Πειραιά.

Ο Άγιος Νικόλαος Πειραιά ήταν γρήγορα έτοιμος. Έστεκεκατάλευκος μεγαλοπρεπής δίπλα στη θάλασσα για να φαντάζει από όλα τα καράβιαπου προσέγγιζαν στο λιμάνι. Ακόμα κι αν στην πίσω πλευρά του τα σπίτια τωνκατοίκων έστεκαν με δυσκολία όρθια και καθαρά. Λίγο μετά την ίδρυση του ναούεγκαταστάθηκε απέναντί του και το Τελωνείο Πειραιώς που έκτοτε δεν άλλαξε έδρα.

Η περιοχή βέβαια δεν κατάφερε να αναβαθμιστεί παρότιβρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Η γειτνίαση με την Τρούμπα την είχε κάνει γιαπολλά χρόνια απαγορευμένη ζώνη. Οι ιερείς του Αγίου Νικολάου ανέφεραν μετά απόχρόνια τον ποιμαντικό αγώνα που καλούνταν να διαδραματίσουν. Από τη μία δεκάδες«γυναίκες» που κατέφευγαν τα πρωινά στην εκκλησία ως τελευταία παρηγοριά. Και απότην άλλη να προσπαθούν να κρατήσουν τις ύβρεις και τον σκανδαλισμό των ενοριτώνπου ζούσαν σε μια επιβαρυμένη για χρόνια περιοχή.

Με την αξιοποίηση της περιοχής την περίοδο της επταετίαςαρχίζει και η κατασκευή του εκθεσιακού κέντρου του ΟΛΠ απέναντι από τον ναό. Το1994 κατασκευάζονται στο κάτω μέρος του Αγίου Νικολάου αίθουσες για πνευματικήεστία και εκδηλώσεις.

Ο Άγιος Νικόλαος Πειραιά αποτελεί και σήμερα χαρακτηριστικόσημάδι για το μεγάλο λιμάνι. Κάθε χρόνο το Δεκέμβρη συγκεντρώνει την ημέρα της εορτήςτου όλη την ελληνική ναυτική οικογένεια.

Ο Πανιώνιος της Νέας Σμύρνης

2011-12-02T05:39:00.001-08:00

Μαζί με τους μικρασιάτες πρόσφυγες το 1922 έρχεται στηνΑθήνα και η ομάδα της Σμύρνης, ο θρυλικός Πανιώνιος. Αρχικά η στέγασή του έγινεστο Παναθηναϊκό Στάδιο. Σταδιακά πολλοί πρόσφυγες από τη Σμύρνη συγκεντρώνονταισε πρόχειρους συνοικισμούς στην περιοχή βόρεια της Λεωφόρου Συγγρού. Σιγά -σιγά δημιουργείται ένας πρόχειρος προσφυγικός οικισμός. Η γρήγορη ανάπτυξή τουτον μετατρέπει στην Κοινότητα Νέας Σμύρνης το 1934.

Παρότι το 1928 ιδρύθηκε ο Αθλητικός Όμιλος Νέας Σμύρνης, ομετέπειτα «Μίλωνας», οι κάτοικοι αποφάσισαν ότι θα έπρεπε να δημιουργηθούνεγκαταστάσεις για να στεγαστεί ο ιστορικός σύλλογος του Πανιωνίου που κατάφερενα επιβιώσει παρά την καταστροφή της Σμύρνης. Έτσι στο πολεοδομικό σχέδιο πουδημιουργείται προβλέπεται χώρος για δημιουργία αθλητικών εγκαταστάσεων.

Το Νοέμβριο του 1937 σε κοινή συνεδρίαση, το ΔιοικητικόΣυμβούλιο «Πανιωνίου» και το Κοινοτικό Συμβούλιο Νέας Σμύρνης με πρόεδρο τονΑθ. Καρύλλο συμφώνησαν τη μεταφορά του Πανιωνίου σε νέο χώρο μέσα στη ΝέαΣμύρνη. Έτσι συμφωνήθηκε η ανέγερση γηπέδου σε έκταση 18,3 στρεμμάτων νότια τουΑσύλου του Αγίου Ανδρέα. Το 1938 δημοπρατείται η έκταση και αμέσως αρχίζει ηδιαμόρφωση του χώρου σε στάδιο με στίβο, και αποδυτήρια. Το καλοκαίρι του ιδίουέτους ο Πανιώνιος διοργανώνει στο δικότου γυμναστήριο τους Λαϊκούς Αγώνες Εργαζομένων, τους οποίους είχε καθιερώσειγια την αναζήτηση νέων αθλητικών ταλέντων. Παράλληλα πραγματοποιείται και ηθεμελίωση του σταδίου.

Το 1939 κτίζονται τα αποδυτήρια και το επόμενο έτος οσύλλογος μεταφέρεται στο Στάδιο Πανιωνίου, όπως ονομάστηκε. Στα τέλη τουκαλοκαιριού του 1940 πραγματοποιούνται για πρώτη φορά ποδοσφαιρικοίαγώνες, τα έσοδα των οποίων προσφέρονται για την επισκευή του τορπιλισμένουπλοίου "Έλλη". Στις 15 Σεπτεμβρίου 1940 τελούνται τα επίσημαεγκαίνια. Έτσι ο πανηγυρικός εορτασμός της 50ετίας του συλλόγου, τον βρίσκειεγκατεστημένο σε δικό του γήπεδο, έτοιμο για νέο ξεκίνημα.

Οι εξέδρες κτίστηκαν σταδιακά. Από τη δεκαετία του ’70 είχανσχήμα πετάλου με τη νότια πλευρά να είναι άχτιστη. Αργότερα η χαμηλή εξέδρα τηςβόρειας πλευράς που στηριζόταν σε χωματένιο ανάχωμα αφαιρέθηκε για να γίνουνάλλες εγκαταστάσεις και χτίστηκε διώροφη εξέδρα στο νότιο πέταλο. Έτσι πάλιαπέκτησε σχήμα πέταλου με άχτιστη τη βόρεια πλευρά. Μετά τους σεισμούς του 1999η διώροφη εξέδρα στο νότιο πέταλο δεν χρησιμοποιείται λόγω της κακής κατάστασηςτου άνω διαζώματος.

Με την ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων γίνονται σημαντικέςεργασίες ανακατασκευής με την κατασκευή νέας σκεπαστής πάνω από τη δυτικήεξέδρα. Έτσι το 2003 το Στάδιο της Νέα Σμύρνης υποδέχεται τους οπαδούς της ομάδας,τους λεγόμενους πάνθηρες, σε κυανόρυθρα καθίσματα. Η χωρητικότητα του σταδίουφτάνει σήμερα τις 11,700 θέσεις

To Στάδιο Νέας Σμύρνης, είναι γνωστό σήμερα ως ΓήπεδοΠανιωνίου. Βρίσκεται στην οδού Ιωάννη Χρυσοστόμου και έχει δώσει το όνομά τουστην γύρω περιοχή. Το στάδιο αποτελεί την έδρα του ερασιτέχνη ΠανιώνιουΓυμναστικού Συλλόγου και ουσιαστικά ανήκει στο Δήμο Νέας Σμύρνης.

Το 2010 το αρχιτεκτονικό γραφείο του Θεοφάνη Μπομπότηπαρουσίασε μια πρώτη για ριζική ανακατασκευή του γηπέδου του Πανιωνίου. Στηνπρόταση παρουσιάζεται το γήπεδο χαμηλότερο από τα υπόλοιπα κτίρια με καινοτόμεςπεριβαλλοντικής διαχείρισης την ενέργειας αλλά και λειτουργίες που συνδυάζουνπροηγμένες αθλητικές διοργανώσεις με ανοικτό μαζικό αθλητισμό για του δημότες. Έτσιτο σχέδιο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων γήπεδο ποδοσφαίρου με προδιαγραφές UEFA, 3κλειστά γήπεδα μπάσκετ, γυμναστήριο ενόργανης, αίθουσα στίβου, υποδομές γιαεμπορικές χρήσεις και υπόγειο χώρο στάθμευσης.

Ο δρόμος του μπισκότου

2011-11-29T05:13:00.001-08:00

Σε ένα μικρό σπίτι στηνΚωνσταντινούπολη του 1916 η Μαρία Παπαδόπουλου δοκιμάζει τις πρώτες της συνταγές.Η φημισμένη μυρωδάτη κουζίνα της δημιουργεί τότε τα πρώτα μπισκότα. Μιμούμενατα αντίστοιχα ευρωπαϊκά, ήταν τετράγωνα και είχαν στο πλάι τους δοντάκια.Αμέσως πήραν την διεθνή τους ονομασία «Πτι Μπερ». Με μικρά κασελάκια τα παιδιά τηςοικογένειας μοίραζαν τα μπισκότα στις ελεύθερες ώρες τους μετά το σχολείο.Γρήγορα τα μπισκότα έγιναν αγαπητά και έτσι δημιουργήθηκε η μικρή οικοτεχνία Παπαδόπουλου με παραγωγή που έφτανε μέχρι και τα πεντακόσια κιλά την ημέρα.

Η μικρασιατική καταστροφή αναγκάζει όμωςτην οικογένεια Παπαδόπουλου να φύγει από τον τόπο της. Μπαίνουν σε ένα καράβιμε προορισμό τη Μασσαλία. Στη μέση του ταξιδιού του έκανε στάση στον Πειραιά γιανα ανεφοδιαστεί. Η οικογένεια, η μητέρα και τα τρία αγόρια, κατέβηκαν στολιμάνι και κάθισαν σε ένα καφενείο, παραγγέλλοντας καφέ και μπισκότα. Ο καφετζήςπαραξενεύτηκε με την παραγγελία, μη γνωρίζοντας τι είναι το μπισκότο. Η μητέρα τότεάλλαξε τα σχέδιά της και αντί της Γαλλίας αποφάσισε τελικώς να εγκατασταθεί ηοικογένεια στην Αθήνα.

Έτσι βρέθηκαν σε ένα σπίτι στην οδόΑσκληπιού. Εκεί τα παιδιά της οικογένειας προσπαθούν να ξαναστήσουν την επιχείρησήτους. Τελικά τα καταφέρνουν. Το 1930 εκτός των κλασικών τετράγωνων μπισκότων εισάγουνστην αγορά και ένα καινούργιο είδος. Τονέο πιο γλυκό στη γεύση μπισκότο πήρε το όνομα μιας εκ των διαδόχων της οικογένειας Παπαδόπουλου («Μιράντα»).

Είναι η περίοδος που η παραγωγήμπισκότων στην ελληνική αγορά γνωρίζει άνθηση λόγω των δύσκολων συνθηκών. Οι δουλείεςγια την οικογένεια πήγαιναν συνεχώς καλύτερα. Έτσι το 1935 αποφασίζεται τομεγάλο βήμα. Η μικρή οικοτεχνία κάτω από το Λυκαβηττό γίνεται βιομηχανία σταΠετράλωνα. Στην οδό Θεσσαλονίκης 36 το εργοστάσιο Παπαδοπούλου εφοδιάζεται μεαυτόματη εγκατάσταση από την Ελβετία που παρήγαγε τρεις χιλιάδες μπισκότα τηνημέρα.

Το εργοστάσιο σταματάει τηλειτουργία του μόνο κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Όμως η ΒιομηχανίαΜπισκότων Παπαδοπούλου γρήγορα ξαναμπαίνει στην αγορά μετά την απελευθέρωση. Κερδίζειτο χαμένο έδαφος και κατακτά σχεδόν μονοπωλιακά την αγορά. Τότε αποφασίζεται ηεπέκταση της επιχείρηση σε ένα οικόπεδο που αγοράζεται στου Ρουφ. Το νέοεργοστάσιο ήταν έτοιμο το 1952 στην οδόΠέτρου Ράλλη 26. Η νέα εγκατάσταση ήταν αυτή που έκανε τα Μπισκότα Παπαδοπούλουμια από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες τροφίμων για πολλές δεκαετίες στην Ελλάδα.

Το 1972 ο Ευάγγελος Παπαδόπουλοςαποφασίζει να κοσμήσει το εργοστάσιο της βιομηχανίας του με ένα εμπορικό σήμα.Ένα κόκκινο γράμμα Π, αρχικό του επωνύμου της οικογένειας και από πάνω τουτέσσερα παιδιά (δύο αγόρια – δυο κορίτσια) πιασμένα χέρι – χέρι πουαντιπροσώπευαν τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας Παπαδοπούλου. Η μεγάλη οικογενειακήβιομηχανία είχε βρει το σύμβολό της!

Όσοι περνούν και σήμερα από τηνΠέτρου Ράλλη ένα γλυκό μείγμα από βούτυρο και γάλα τραβάει με τη μυρωδιά του.Παρά τη φασαρία των αυτοκινήτων του δρόμου, παρά το γκρίζο που επικρατεί γύρω,το εργοστάσιο Παπαδόπουλου είναι ίσως από τα λίγα κτίρια της πόλης που ακόμα καιαπέξω μεταφέρει γλυκές αναμνήσεις παιδικών χρόνων.

Σιγή Ασυρμάτου

2011-11-25T05:28:00.001-08:00

Λίγο πριν το τέλος του δευτέρου παγκοσμίουπολέμου οι αγγλικές δυνάμεις εγκαθιστούν δίκτυο ασυρμάτων επικοινωνιών στηνπεριοχή Μπραχαμίου. Η συγκεκριμένη βάση ασυρμάτων είχε καθοριστικό ρόλο στις επικοινωνίεςτων συμμάχων ιδίως την περίοδο του εμφυλίου πολέμου.

Με την λέξη του πολέμου οι εγκαταστάσειςπαραδόθηκαν προς χρήση του ελληνικού κράτους. Για μεγάλο διάστημα βοηθούσαν τηνεπικοινωνία των πλοίων του πολεμικού ναυτικού. Στην συνέχεια αξιοποιήθηκαν απότην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας λόγω της γειτνίασης με το αεροδρόμιο τουΕλληνικού, ενώ παράλληλα λειτουργούσε στον λόφο μετεωρολογικός σταθμός.

Ο λόφος με τους ασυρμάτους αποτελεί σήμα κατατεθένγια την αποκομμένη στα μέσα του περασμένου αιώνα συνοικία του Αγίου Δημητρίου.Ήταν λογικό λοιπόν η γύρω περιοχή να πάρει το προσωνύμιο Ασύρματος. Ακόμα και σήμερατα αστικά λεωφορεία που ανέβαιναν στην άκρη του Μπραχαμίου κάνουν το λεγόμενοδρομολόγιο «Ασυρμάτου». Οι τηλεπικοινωνίες όπως φαίνεται είχαν την τιμητική τουςστην συνοικία. Αφού ακόμα και ένας γειτονικός δρόμος πήρε το όνομα του εφευρέτηΜαρκόκι!

Τα τελευταία τριάντα χρόνια οι εγκαταστάσειςτου Ασυρμάτου Μπραχαμίου έχουν παροπλιστεί. Ο ασύρματος μπορεί να έχει σιγήσει,όμως οι ψηλές κεραίες στέκουν άχαρες να δίνουν μια ιδιαιτερότητα στον χώρο. Το 1994ένα μέρος της έκταση του Ασυρμάτου παραχωρήθηκε στο Δήμο Αγίου Δημητρίουπροκειμένου να δημιουργηθεί η Πλατεία Ελ. Βενιζέλου και οι γειτονικοί χώροιάθλησης. Το κεντρικό μέρος του λόφου αποτέλεσε την έδρα των τεχνικών υπηρεσιώντου Δήμου. Τελευταία έχει μετατραπεί σε σταθμό μεταφόρτωσης απορριμμάτων καιχώρο στάθμευσης δημοτικών οχημάτων.

Τα τελευταία χρόνια οι προσπάθειες των κατοίκωντου Μπραχαμίου εντείνουν προκειμένου να μετατραπεί όλος ο εγκαταλειμμένος χώροςτου Ασυρμάτου σε ανοικτό δημοτικό πάρκο. Είναι γεγονός εξάλλου πως σήμερααποτελεί το μεγαλύτερο ανοικτό ελεύθερο χώρο που μπορεί να μετατραπεί σε χώροπρασίνου στον Άγιο Δημήτριο.

Πριν λίγο διάστημα εκφράστηκε η πρόθεση από τοΥπουργείο Εθνικής Άμυνας, που ανήκει ακόμα ο χώρος, να αποδεσμευτεί προκειμένουνα αξιοποιηθεί προς όφελος των κατοίκων. Μέχρι να γίνει αυτό όμως οισκουριασμένοι ασύρματοι θα συνεχίσουν να στέκουν όρθιοι ατενίζοντας μετέωροι τοναττικό ουρανό.

Ο κήπος του γιατρού Προμπονά

2011-11-21T04:12:00.001-08:00

Ο ναξιώτης Δημήτρης Προμπονάς έρχεται στην Αθήνα σε ηλικίαμόλις 16 ετών για να σπουδάσει. Με γνώσεις δημοτικού καταφέρνει να γίνει βοηθόςφαρμακοποιού. Στα είκοσι πέντε του χρόνια γράφεται στο Γυμνάσιο. Με πολλέςστερήσεις καταφέρνει να εγγραφεί στο Πανεπιστήμιο. Το 1909 πήρε το πτυχίο τηςφαρμακευτικής και ανοίγει δικό του φαρμακείο όπου ειδικεύονταν στα ορθοπεδικάείδη. Στη συνέχεια γράφεται στην ιατρική σχολή όπου τερματίζει τις σπουδές τουμε επιτυχία. Παράλληλα με την εργασία του ως γιατρός πολιτεύεται με επιτυχίαστην ιδιαίτερη πατρίδα του. Μαζί με την καλή του φήμη δημιουργεί και μεγάληπεριουσία στην Αθήνα. Μετά τον θάνατό του το 1949 το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίαςτού το δωρίζει στην Πολεμική Αεροπορία. Μια μεγάλη έκταση που είχε μετατρέψεισε κήπο στη περιοχή της Ριζούπολης κληροδοτείται στον Δήμο Αθηναίων.
Ο μοναδικός όρος της διαθήκης ήταν το κτήμα του Δ. Προμπονάνα μεταβληθεί από τον Δήμο Αθηναίων σε κήπο αναψυχής των κατοίκων τηςπρωτεύουσας. Το κτήμα περνάει νόμιμα στη δικαιοδοσία του Δήμου το 1950. Τα έργαολοκληρώθηκαν το 1954 και έδωσαν στους κατοίκους ένα πάρκο με μια από τις πρώτεςγια την εποχή της παιδική χαρά. Το μεγαλύτερο μέρος του κήπου ωστόσο αποτελείανοικτό φυτώριο για τις δημοτικές υπηρεσίες. Ψηλά δέντρα και φυτά που αντέχουντο αττικό κλήμα δημιουργούσαν ένα ιδιαίτερο ζεστό χώρο στα μακρινά ακόμα Άνω Πατήσια. Εξάλλου και τότε ο κήπος Προμπονάαποτελούσε το μοναδικό μεγάλο χώρο πρασίνου για τη Ριζούπολη και τα ΆνωΠατήσια.

Η Ριζούπολη τότε είχε αρχίσει να δημιουργεί ένα ιδιαίτεροβιοτεχνικό προφίλ. Προσπαθώντας να καλύψει τις ανάγκες σε μικρό-βιοτεχνίεςενδυμάτων από τις οποίες είχε ήδη κορεστεί η γειτονική Νέα Ιωνία. Στα εριουργίαπου δημιουργήθηκαν κοντά στον Προμπονά ίσως η πιο φημισμένη, μη εργοστασιακή εγκατάσταση,ήταν αυτή της Columbia. Το κτίριο της, εμβληματικό για την Λεωφόρο Ιωνίας, έχεισυνδεθεί με τις ηχογραφήσεις των μεγαλύτερων σε κυκλοφορία και πιο ιστορικών ελληνικώνδίσκων. Ο Προμπονάς τότε ήταν ίσως η φυσική απόληξη της Columbia. Μιας καιβρίσκεται στο πίσω μέρος της Columbia. Είναι χαρακτηριστική εξάλλου ηφωτογραφία του Διον. Σαββόπουλου το 1969 όπου λίγο μετά την ηχογράφηση τουδίσκου «Στο περιβόλι του Τρελού» κάθεται με τον Γ. Κοντογεώργο στα παγκάκια τουπάρκου Προμπονά.

Κάπως περίεργα μαζί με τις διάφορές βιομηχανίες στην γύρωπεριοχή ήρθε και η «αγορά των λουλουδιών». Δίπλα στο δημοτικό φυτώριο στο κήποΠρομπονά που είχε σκοπό να καλύψει τις ανάγκες της πόλης σε άνθη, φυτά και δέντραξεπετάχτηκαν σιγά – σιγά μικρά και μεγάλα καταστήματα που πουλούσαν σε χονδρικήλουλούδια. Έμποροι έφερναν στην περιοχή τα λουλούδια από την Ελλάδα και όλοντον κόσμο. Προκειμένου να τροφοδοτήσουν τους ανθοπώληδες της πρωτεύουσας. Ήτανφυσικό λοιπόν ο δρόμος με την αγορά τον λουλουδιών να ονομαστεί και επίσημα«Οδός Ανθέων». Στη συνέχεια το εμπόριο αυτό οργανώθηκε καλύτερα και σήμεραστεγάζεται σε μια μεγάλη ανθαγορά που εμπορεύεται τα προϊόντα της σαν ένα «ανθισμένο»χρηματιστήριο!

Οι τελευταίες παρεμβάσεις στου Προμπονά έγιναν το 1973 όταναναμορφώθηκε η πλατεία και η παιδική χαρά. Στα μέσα του `80 δημιουργήθηκαν καιοι χώροι άθλησης με τα δυο μικρά γήπεδα καλαθοσφαίρισης. Η μεταφορά τουδημοτικού φυτώριου σε μεγαλύτερο χώρο στου Γουδή ήταν ίσως η αρχή της παρακμήςγια την έκταση στου Προμπονά.

Η τροποποίηση ωστόσο του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου στηνευρύτερη περιοχή με μετατροπή από «βιομηχανικό πάρκο» σε «βιομηχανικό πάρκοπρος εξυγίανση» ήταν το έναυσμα για να ανοίξει ο δρόμος για αλλαγές. Αυτόσημαίνει ότι από το 2007 απαγορεύτηκαν στην συνοικία δίπλα στο Προμπονά οιεγκαταστάσεις όχλησης με αναγκαστική απομάκρυνση των ήδη υπαρχόντων. Η απόφαση του πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ έκανε σαφή μνείαστην ανάπτυξη και αξιοποίηση του πάρκου Προμπονά έτσι ώστε να δημιουργηθεί«λειτουργική συνάφεια με τις εγκαταστάσεις του γηπέδου του Απόλλωνα». Παράλληλα μείωνε το συντελεστη δόμησης μεδυνατότητα αύξησής του μόνο αν δοθεί ως αντάλλαγμα έκταση που θα μετατραπεί σεχώρο πρασίνου. Προτείνει μάλιστα και την ενοποίηση του πάρκου Προμπονά με τοεργοστάσιο της Columbia με την μετατροπή του σε ιστορικό μουσείο σε ένανευρύτερο πολύ-λειτουργικο χώρο.

Ο Τύπος εκείνο τον καιρό κάνει λόγο για άνοιγμα της περιοχήςσε επενδυτικά σχέδια. Εμφάνιζαν ακόμα και τον Ερυθρό Σταυρό να δρομολογείμεγαλεπήβολα σχέδια ανάπτυξης σε εκτάσεις που κατείχε δίπλα στο Προμπονά.

Οι απόψεις αυτές φαίνεται πως «ξύπνησαν» το ενδιαφέρον τηςδημοτικής αρχής. Με τάχιστες διαδικασίες πραγματοποιείται μελέτη για δημιουργίαχώρου πρασίνου και αναψυχής στη περιοχή Προμπονά. Το έργο χρηματοδοτείται απόκοινοτικούς πόρους και εντάσσεσαι στο ΠΕΠ Αττικής. Οι εργασίες ξεκίνησαν τοκαλοκαίρι του 2009 και ολοκληρώθηκαν σε κάτι λιγότερο από ένα χρόνο.

Με βάση τον σχεδιασμό τα 29 στρέμματα του άλσους Προμπονάμετατράπηκαν σε κοινόχρηστο χώρο πρασίνου που θα συνδυάζει αθλητικό, αισθητικόκαι εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Έτσι ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει ως οικολογικόπάρκο, για περίπατο, αθλοπαιδιές, και περιβαλλοντική εκπαίδευση. Στο νέο πάρκοΠρομπονά φυτεύτηκαν 5.160 δέντρα με τα παλαιά παρτέρια του δημοτικού φυτωρίουνα φιλοξενούν το καθένα ξεχωριστά φυτά και θάμνους. Διαχωρίστηκαν οιλειτουργικές εγκαταστάσεις, δημιουργήθηκαν βραχόκηποι και δυο σιντριβάνια.Εκσυγχρονίστηκε το κέντρο παιδική χαράς και δημιουργήθηκαν μικρά καθιστικά μέσαστους χώρους του πάρκου. Το οικολογικό πνεύμα του πάρκου συνδέθηκε με τα ειδικάφωτιστικά σώματα που προστέθηκαν και την αξιοποίηση παλαιάς γεώτρησης γιαπότισμα του κήπου.

Ταυτόχρονα με την ανάπλαση του πάρκου ξεκίνησαν και οιεργασίες για την ανοικοδόμηση του Ιερού Ναού του Αγίου Γεωργίου Κήπου Προμπονά.Το μικρό εξωκκλήσι που λειτουργεί ακόμα μέσα στο κήπο θα συνορεύει σε λίγοκαιρό με έναν ολοκαίνουργιο ναό σε ρυθμό βασιλικής. Το κληροδότημα Δ. Προμπονάανέλαβε την δημιουργία του νέου ναού του Αγίου Γεωργίου που κατά τον προϋπολογισμόαναμένεται να στοιχίσει περί το 1,5 εκ. ευρώ. Όταν η δημιουργία του χώρουπρασίνου στοίχισε συνολικά κάτι λιγότερο από 2,5 εκ. ευρώ!

Οι κάτοικοι της περιοχής είχαν αντιταχθεί στη ανάπλαση τουπάρκου. Θεωρούσαν ότι είναι η αρχή για την «εμπορευματοποίηση της περιοχής».Όπως ανέφεραν η δημιουργία της νέας μεγάλης εκκλησίας γίνεται προκειμένου νααποτελέσει το πάρκο ένας νέος τόπος για δεξιώσεις και τελετές μέσα στην Αθήνα.Συνάμα είχε δημιουργηθεί ιδιαίτερα αρνητικό κλίμα με τον προηγούμενο δήμαρχο Ν.Κακλαμάνη. Αφενός γιατί η μεγάλη δαπάνη του έργου δεν δικαιολογεί το τελικόαποτέλεσμα. Αφετέρου γιατί κόπηκαν πολλά ψηλά δέντρα που δημιουργούσαν μια ειδυλλιακήεικόνα για το πάρκο χωρίς φυσικά να αντικατασταθούν επαρκώς στην ανάπλαση πουπραγματοποιήθηκε.

Όπως και να έχει όμως το πάρκο Προμπονά είναι έναςσημαντικός χώρος πρασίνου για τα Πατήσια. Η κοντινή απόσταση που έχει με τονηλεκτρικό και τις περιοχές των Άνω Πατησίων και της Νέας Ιωνίας τον κάνουνιδανικό τόπο για αναψυχή, ποδηλατάδα ή για μικρούς τοπικούς αγώνες και παιχνίδιαπό την πιτσιρικαρία της περιοχής.

Δημοσθένους λέξις

2011-11-16T14:04:00.001-08:00

Στο δίσκο "Βρώμικο ψωμί" ο Διονύσης Σαββόπουλος φωτογραφίζεται το 1972 να κατεβαίνει την οδό Αθήνας. Πίσω του καθαρό το Δημαρχείο και δίπλα του τα γραφικά καταστήματα του εμπορικού κέντρου της πόλης.

Μέσα στην επταετία, αποφασίζει να γυρίσει το πρώτο υποτυπώδες βιντεοκλιπ για τα ελληνικά δεδομένα. Το γνωστό τραγούδι "Δημοσθένους λέξις" κυκλοφορεί στα στενά γύρω από την Ομόνοια προσπαθώντας να περιγράψει την Αθήνα εκείνα τα χρόνια.

Το πλάνο ανοίγει από την οδό Αιόλου. Έρχεται με την κιθάρα του στα Χαυτεία και στέκεται για ώρα απέναντι από τον Λαμπρόπουλο. Η κάμερα κινείται περιστροφικά και θέλοντας και μη περιγράφει την κίνηση στην οδό Σταδίου μια ημέρα γιορτής. Το κτίριο του Αρσακείου, τα πολύ όροφα μαρμάρινα γραφεία, το τρόλεϊ που έρχεται από την Κυψέλη και πάει για το Μοσχάτο. Η Ομόνοια μοιάζει στο βάθος γλυκειά και αθόρυβη.

Το πλάνο αλλάζει. Στο βάθος προβάλει ανοικτή η Πατησίων. Ακόμα ήσυχη και καθημερινή. Ένα χρόνο πριν ο "δρόμος γράψει τη δική του ιστορία"...

Κρίση είναι θα περάσει...

2011-11-15T05:14:00.001-08:00

Η πολιτική και η κοινωνία στη χώρα είναι το τελευταίο διάστημα "μαλλιά κουβάρια". Αυτό ίσως σκέφτηκε η Β. Κουμπάρη και φιλοτέχνησε το έργο που καλύπτει την τυφλή όψη πολυκατοικίας στην οδό Κασομούλη στο Νέο Κόσμο. Το φιλόδοξο πρόγραμμα ζωγραφικής με τοιχογραφίες σε κτίρια της πόλης έγινε σε συνεργασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και της Σχολής Καλών Τεχνών. Ίσως η μόνη πρωτοποριακή ιδέα που σκέφτηκε κρατικός φορέας αυτόν το καιρό στην Αθήνα. Αλλάζει αισθητά την όψη της πόλης χωρίς πολλά λόγια και χωρίς πολλά λεφτά. Αφού η αρχή έγινε μένει να δούμε το πρόγραμμα να συνεχίζεται για να "ζωντανέψουν" έστω και εικαστικά περισσότερες περιοχές μέσα στην πόλη

Μπορεί να φυσούσε να έβρεχε όμως οι αθλητές από όλο το κόσμο δεν πτοήθηκαν. Έκαναν χιλιόμετρα μόνο και μόνο για να συμμετέχουν στο κλασικό Μαραθώνιο της Αθήνας. Αξίζει τόσο πολύ η συμμετοχή; Φυσικά, θα έλεγα εγώ. Ίσως γιατί το συγκεκριμένο αγώνισμα δεν έχει αλλοτριωθεί όπως τόσα άλλα σε μεγάλες διοργανώσεις. Ο Κλασικός Μαραθώνιος "Γρηγόρης Λαμπράκης" μπορεί να κατάφερε τελικά να περάσει το άλλο πρόσωπο της Αθήνας. Αυτό που χάθηκε λίγο μετά την τελετή λήξη του 2004. Εκεί, έξω από την Ηρώδου Αττικού, που λίγες μέρες πριν δεκάδες τηλεπτικά συνεργεία από όλο τον κόσμο περιμέναν για μέρες κάτω από τις νερατζίες ποιός θα είναι ο εντολοδόχος πρωθυπουργός. Τώρα ο κόσμος χειροκροτούσε, και φωτογράφοι προσπαθούσαν να κεντράρουν πλάνα με τους δρομείς και φόντο τον Λυκαβηττό και την Ακρόπολη.

Η ζωή όμως συνεχίζεται. Οι ουρές πλέον στην ΔΕΗ της οδού Αριστείδου έχουν γίνει θεσμός. Εκατοντάδες κόσμος σε σπειρωειδής σύνταξη περιμένει υπομονετικά στην μεγάλη στοά της επιχείρησης. Φωνές, διαμαρτυρίες, μουρμουριτά. Άλλοι περιμένωντας μάταια διακανονισμό, άλλοι ρωτάνε και ξανά ρωτάνε γιατί τους ήρθε τόσο υψηλή έκτακτη εισφορά και οι περισσότεροι αμίλητοι και σκυμμένοι στήνονται στην ατελείωτη ουρά για το ταμείο. Τα ευρωπαϊκά μοντέλα που φιγουράρουν στα πανό και στα ενημερωτικά φυλλάδια της ΔΕΗ υπόσχονται στους πελάτες ότι "θα κάνουν τη ζωή τους πιο εύκολη". Στην πραγματικότητα όμως είναι το γέλιο στην είσοδο που σε υποδέχεται μην γνωρίζοντας το ηλεκτροσόκ που θα πάθεις στη συνέχεια...

Όσο για τα καταστήματα. Μετά τις επιγραφές για πρόωρες προσφορές έρχονται το "μεταφερόμαστε" ή το σύνηθες κιτρινωπό ενοικιάζεται. Περνάνε κι ένας, και δυο, και τρεις μήνες, αλλά το κατάστημα δεν το θέλησε κάνεις να το εκμεταλλευτεί. Που καιρός για ανοίγματα τέτοιες μέρες. Έτσι ολόκληροι εμπορικοί δρόμοι μένουν πια έρημοι από κόσμος. Τα καταστήματα κλειστά με πρόχειρα κολλημένα χαρτιά στις τζαμαρίες και ένα σωρό λογαριασμούς από τράπεζες στην πόρτα τους.

Κρίση είναι όμως θα περάσει...

Η κυρά Ευλαλία της Γούβας

2011-11-11T05:30:00.001-08:00

Η οδός Υμηττού αποτελεί το όριο για το Παγκράτι. Στην μια τηςπλευρά ο τσιμεντένιος μαντρότοιχος κρύβει πίσω του τον κόσμο των επιφανώννεκρών στο Πρώτο. Η άλλη πλευρά του δρόμου την λαϊκή συνοικία της Γούβας. Το όνομάτης δηλώνει για τους κατοίκους της τηνμικρή κοιλότητα που υπήρχε άλλοτε στην περιοχή σε αντίθεση με τις γύρω ανωφέρειες.

Το παλιό τρόλεϊ 4, έστριβε μέχρι λίγα χρόνια πριν από τηνοδό Υμηττού στην ήσυχη Φρύνωνος. Εκεί ήταν και το περίφημο τέρμα της διαδρομής «ΆνωΚυψέλη – Άγιος Αρτέμιος». Μια γειτονιά ήσυχη που αν και μέσα στο Παγκράτι κρατούσελίγο από την ησυχία της γειτονίας της Αθήνας.

Στη γωνία του παλιού τέρματος της Φρύνωνος με την οδόΔαμάρεως βρίσκεται το σπίτι της κυρά Ευλαλίας Αθανασιάδου. Δεν ήταν ο τόπος τηςεκεί. Βρέθηκε στην Αθήνα μετά το 1922, όταν από την Μικρά Ασία ήρθε πρόσφυγαςμε τον σύζυγό της Θανάση. Δεν έφεραν χρήματα μαζί τους, μα είχαν όρεξη γιαδουλειά. Έτσι σιγά – σιγά έχτισαν ένα μικρό σπιτάκι στην απόμακρη από το κέντροτότε Γούβα.

Το σπιτάκι της οικογένειάς της μικρό. Οι τοίχοι μεμονότουβλο και τα ταβάνια χαμηλά, μα όμως τόσο ζεστός ο χώρος όλος. Ένα κτίσμασαν σε σχήμα Γ όλη η περιουσία της. Το ένα για τον ύπνο και το άλλο για πλυσταριόκαι αποθήκη. Έξω τους μια μικρή τσιμεντένια αυλίτσα που την σκίαζε ο ίσκιος απότην μεγάλη μουριά. Ο μαντρότοιχος χωμάτινος. Μικρά σπασμένα γυαλιά στο τελείωμάτου απωθούσαν όποιον ήθελε να σκαρφαλώσει. Άφηναν όμως να δεις τα πάντα πίσωτου. Θαρρείς ότι χωρίζει ψεύτικα το εδώ με το εκεί. Η ζωή της οικογένειας ήταν ορθάνοιχτη.Το σπίτι ήταν ανοιχτό στην γειτονιά και οι κάτοικοί του αγαπητοί.

Ο άντρας της κυρά Ευλαλίας έφυγε νωρίς από την ζωή. Η κυρά Ευλαλίαδεν το έβαλε κάτω. Είχε πλέον μια και μόνη αποστολή να εκπληρώσει. Ακόμα καιόταν στερήθηκε την ακοή της συνέχισε να ράβει και να κεντάει προκειμένου ναμεγαλώσει τον γιο της. Ο κόσμος την αγαπούσε και έγινε εύκολα ιδιαίτερα αγαπητήστη γειτονιά της Γούβας. Με το φιλότιμο και την δουλεία της κατάφερε να χτίσει έναλίγο μεγαλύτερο σπίτι στο ίδιο οικόπεδο. Το καινούργιο σπίτι ήταν πάνω στοδρόμο, καθαρό και με ταράτσα. Όμως το παλιό δεν θέλησε ποτέ να τον γκρεμίσεικαι ας μην της χρησίμευε πιά.

Ο γιός της μεγάλωσε. Με το βελόνι της μητέρας του κατάφερενα σπουδάσει. Η κυρά Ευλαλία έφυγε ήσυχα από την γεμάτη πικρές και βάσανα ζωή τηςτο 1986. Ο γιός της, πτυχιούχος πλέον, χρησιμοποίησε το καινούργιο σπίτι για τολογιστικό γραφείο του. Ήξερε πως ότι έγινε το χρωστούσε στο πείσμα της μάναςτου για δουλειά. Ήθελε όλοι να γνωρίζουν ότι οι γονείς του: «έχτισαν αυτό τοσπίτι. Ήρθαν από την Μικρασία. Έζησαν, στερημένα, ταπεινά. Έμαθαν λίγα, έδωσανπολλά. Κανείς δε τους μίσησε. Εκείνος έφυγε νωρίς. Εκείνη έφυγε πρώτησπουδάζοντας το γιο της με το βελόνι». Έτσι τα χάραξε σε μια μαρμάρινη πλάκακαι την τοποθέτησε δίπλα στην πινακίδα στην πρόσοψη του γραφείου του. Ήταν το καθημερινό του ευχαριστώ. Στην μικρήαυλή του πατρικού του μια γυναικεία μορφή είναι χαραγμένη πάνω στη πέτρα. Ήτανένα δικό του εικονοστάσι για την μάνα του που όπως γράφει: «Η μοίρα της στέρησετην ακοή, μα δεν την κατέβαλε. Εκτέλεσετον προορισμό της. Πίστευε κι’ αγωνίζονταν. Έφυγ’ αθόρυβα στις 19-7-1986.».

Μπορεί για μερικούς να φαντάζει μελό και υπερβολικό όλοαυτό. Αλλά σκεφτείτε το συναίσθημα και την αγάπη ενός ανθρώπου που βρίσκειαυτόν τον τρόπο για να διατηρήσει την μνήμη των δικών του ανθρώπων. Η αριθμοίπου καθημερινά ασχολείται δεν τον έκαναν φαίνεται τεχνοκράτη. Αντιθέτωςμάλιστα, στο ιστολόγιο που διαθέτει (http://evlaliagouva.blogspot.com/)(και το βρήκα γραμμένο σε καλαίσθητη πινακίδα στην μαντρα του παλαιού σπιτιού) μεταφέρειπροβληματισμούς και στίχους για το σήμερα. Που να το ήξερε πάντως η οικογένειαΑθανασιάδου εκείνα τα χρόνια, που άνοιγε την εξώπορτα της και έβλεπε ολοκάθαρατον Υμηττό ότι μετά από 80 χρόνια θα είχε γείτονα της την ΙΖ` ΔΟΥ της Αθήνας…

Τι καλύτερο από το να διατηρούσαμε τέτοιους χώρους τελικά!Όχι μόνο από αρχιτεκτονική ματιά, αφού τα προσφυγικά εκείνης της εποχής είναιπια λιγοστά λόγω της αντιπαροχής. Αλλά κυρίως για τις τόσες ζωντανές μνήμες, τις ιστορίεςγια τον τόπο και τους ανθρώπους του μεταφέρει εκείνο το μικρό σπιτάκι με τηναυλή στην οδό Δαμάρως 164 στη Γούβα. Όταν μάλιστα γειτονεύει με έναολοκαίνουργιο νηπιαγωγείο τη καλύτερο το μελλόν να μαθαίνει από το παρελθόν.

Η παλιά λαϊκή Γούβα σήμερα αργοσβήνει. Οι περισσότεροι τηναποκαλούν Μετς, αν και δεν έχει καμιά σχέση γεωγραφικά με αυτό. Οι λιγοστέςμονοκατοικίες πνίγονται στα 7όροφα κτίρια και ο κόσμος ανομοιογενής καιεπίπεδος χωρίς σημείο αναφοράς. Πόσο πολύ έχει αλλάξει αυτή η πόλη…

Ο άγγελος της οδού Σταδίου

2011-11-08T08:17:00.000-08:00

«Ηθέλησα να τον δώσω εις τους μεταγενέστερους αυστηρόν,αδέκαστον και γεμάτον θέλησιν: το πνεύμα του επί του βάθρου γεμάτο από ελληνικήομορφίαν και δύναμιν, χαράσσει το περίφημο εκείνο της αισιοδοξίας του: η Ελλάςθέλει να ζήση και θα ζήση. Τίποτε το περιττόν δεν ηθέλησα να στολίσει το βάθροντου. ευθυτενής, ωσάν μια αρχαϊκή στήλη, άνευ ακαλαίσθητων ρητορικών κινήσεων,ίσταται προ του βήματος με το αέτειον και βαθύ βλέμμα του, ωσάν να θέλη ναεπιβάλη εις τους Ελληνας με το προτεταμένον του στήθος, με το βαρύ πάτημα τουπροτεταμένου ποδός του, όλην την δύναμιν της μεγάλης θελήσεως και τον βαθύνστοχασμόν του δια την αναβίωσιν της Ελλάδος, της Ελλάδος, της μίας και αιωνίαςΕλλάδος»

Με αυτά τα λόγια περιγράφει ο γλύπτης Θ. Θωμόπουλος στις εφημερίδεςτης εποχής την γλυπτική σύνθεση του Χαρίλαου Τρικούπη στην οδό Σταδίου. Οι προθέσειςγια την ανέγερση είχαν ξεκινήσει από το 1904. Οι πανελλήνιοι έρανοι πουπραγματοποιήθηκαν δεν κατάφερναν όμως να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα πόσα. Τελικάτο έργο πραγματοποιήθηκε μετά από μια μεγάλη χορηγία ομογενών από την Αίγυπτο.

Η Βουλή, που βρίσκονταν ακόμα στο κτίριο στην Σταδίου,εγκρίνει το σχέδιο του Θωμόπουλο και δίνει την άδεια να τοποθετηθεί οανδριάντας στο προαύλιό της. Τα αποκαλυπτήρια έγιναν τον Ιανουάριο του 1920. Ωστόσο,όταν το 1954 διαμορφώθηκε ο χώρος της ΠλατείαςΚολοκοτρώνη το άγαλμα μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση.

Ο ανδριάντας έχει τοποθετηθεί σε βαθμιδωτό βάθρο. Στη πρόσοψήτου εικονίζεται γυμνός ένας φτερωτός άγγελος που συμβολίζει τη Δόξα. Στο δεξί τουχέρι ο άγγελος κρατούσε γραφίδα θέλοντας να δείξει την ιστορικότητα του επιγράμματοςτου Χ. Τρικούπη. Στο αριστερό χέρι είχε στερεωθεί ορειχάλκινο κλαδί δάφνης, τοοποίο και έχει χαθεί σήμερα.

Η περίφημη φράση του Χαρίλαου Τρικούπη «Η Ελλάς θέλει ναζήσει και θα ζήσει» είναι αυτή που ενισχύει την εικόνα του ίδιου του πολιτικού.Βλέποντας το έργο του καλλιτέχνη με σχεδόν εκατό χρόνια απόσταση, αντιλαμβανόμαστεπως πέτυχε αυτό που στόχευε. Το βλέμμα του περαστικού δεν τραβάει η μορφή τουΤρικούπη, που στέκει απέριττη και αυστηρή. Αλλά ο άγγελος που βάζει στηνιστορία την φράση του Τρικούπη. Στο άγαλμα ο Θωμόπουλος προτιμάει τελικά νατιμήσει την προσπάθεια του Τρικούπη για το καλό της χώρας. Αφήνει μακριά τηνλυπητερή φράση που τον καραδοκεί στο βιογραφικό του: «δυστυχώς επτωχεύσαμεν». Καταφέρνει έτσι να μεταφέρει ένα διαχρονικόμήνυμα ελπίδας και έμμεσα να δοξάσει και τον ίδιο τον Τρικούπη. Όταν στις αρχέςτου περασμένου αιώνα η Ελλάδαπροσπαθούσε να βελτιωθεί μέσα σε έναν ανελέητο εθνικό διχασμό, αποφεύγει τις εξάρσειςκαι προσπαθεί να κρατήσει την ουσία.

Ο πάντα επίκαιρος άγγελος της γλυπτική σύνθεσης δοξάζει τηνΕλλάδα που επιμένει. Βλέπει την πραγματικότητα και το μέλλον τονίζοντας τηνπροσπάθεια. Ο ανδριάντας του Χ. Τρικούπη είναι ίσως το μόνο άγαλμα στηνπρωτεύουσα που προσπαθεί όχι τόσο να τιμήσει κάποιο πρόσωπο αλλά μάλλον να θυμίσεικαι να δώσει το σύνθημα ότι τελικά μπορούμε να σηκωθούμε «λίγο ψηλότερα».

Το ανάθεμα του Βενιζέλου

2011-11-03T11:11:00.000-07:00

Το τέλος του1916 βρίσκει την Ελλάδα σε εθνικό διχασμό. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος ζητούσε ηχώρα να ταχθεί στο πλευρό της Αντάν, ενώ ο βασιλιάς Κωνσταντίνος υπερασπίζονταντην ουδετερότητα. Η κατάσταση διογκώνεται με το «κίνημα της Εθνικής Αμύνης» πουδιοργανώνει ο Ελ.Βενιζέλος στην Θεσσαλονίκη με το εκεί στράτευμα. Με τονΒασιλεία Κωνσταντίνο να ηγείται του «Κράτουςτων Αθηνών».

Οι εκατέρωθενδιώξεις αρχίζουν γρήγορα από τα δύο στρατόπεδα. Με την επέμβαση των γαλλικώνδυνάμεων βομβαρδίζονται και λεηλατούνται οικίες βενιζελικών στην Αθήνα. Στηναντίπερα οι οπαδοί Βενιζέλου ξεσπούν σε βιαιότητες εναντίον των βασιλικώνυποστηρικτών στη Θεσσαλονίκη.

ΕπιτροπήΣυντεχνιών και εφέδρων στρατιωτών καλεί τους κατοίκους της Αθήνας σε πορείακατά του Ελ. Βενιζέλου. Στον εθνικό διχασμό μπαίνουν τότε και οι μητροπολίτες της«παλαιάς Ελλάδος» (κάτω από την Λάρισα δηλαδή). Σε ανακοίνωση που εκδίδουντίθονται με το πλευρό του Κωνσταντίνου και σε απαίτηση λαϊκού αιτήματος όπως δηλώνουνπροβαίνουν σε τελετή αναθεματισμού «του προδότη Ελ. Βενιζέλου. Στην πορεία πουδιοργανώνεται στις 12 Δεκεμβρίου 1916 η Ιερά Σύνοδος τίθενται επικεφαλής.

Όταν η πομπήφτάνει στο σημερινό Πεδίον του Άρεως ο Μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος Α`, τελείτο τυπικό του αναθέματος προς τον Ελ. Βενιζέλο. Περιστοιχιζόμενος από την ΙεράΣύνοδο παίρνει μια πέτρα στο χέρι και πετώντας της αναφωνεί: «Κατά ΕλευθερίουΒενιζέλου φυλακίσαντος Αρχιερείς και επιβουλευθέντος Βασιλείαν και Πατρίδανανάθεμα έστω». Μετά τον πρώτο «λίθο του αναθέματος» το τελετουργικό ακολούθησε η καύση αχυρένιο ομοιώματοςτου Βενιζέλου.

Ηαναπαράσταση συνεχίστηκε με πολίτες να αναθεματίζουν πετώντας πέτρες. Για ένανμήνα έφταναν πέτρες από όλη σχεδόν την Ελλάδα που τοποθετούνταν στον σωρό του «ΑναθέματοςΒενιζέλου» που είχε δημιουργηθεί στο Πεδίον του Άρεως. Η πράξη, αν και ήτανκαθαρά συμβολή, ήταν χαρακτηριστική των παθών που επικρατούσαν στην χώρα εκείνητη περίοδο.

Επί ένα χρόνοη Ελλάδα ζει σε καθεστώς εμφύλιας σύρραξης, που δεν αφήνει αδιάφορους τουςσυμμάχους, οι οποίοι αναγκάζουν σε παραίτηση τον Κωνσταντίνο. Ο Βενιζέλος επιστρέφεινικητής στην Αθήνα και σχηματίζει κυβέρνηση στις 13 Ιουνίου 1917. Αμέσωςπροχωρεί στην πολεμική κινητοποίηση ολόκληρης της χώρας στο πλευρό της Αντάντ,ενώ προβαίνει σε εκκαθαρίσεις για να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με το«Κράτος των Αθηνών».

Παρά τηνπολιτειακή αλλαγή οι «λίθοι του αναθέματος» παρέμεναν για μεγάλο διάστημα στοιβαγμένοισε μεγάλο σωρό στο Πεδίον του Άρεως. Τα βραδιά πολλές από τις πέτρες αφαιρούνταναπό τους περίοικους ή καλύπτονταν με λουλούδια προκειμένου να εξωραϊστούν. Ο ίδιοςο Βενιζέλος δεν θέλησε να τις μετακινήσει από το σημείο. Όπως πίστευε ήθελε ναπαραμείνει στη συνείδηση του κόσμου το γεγονός του αναθέματος. Προκαλούσεμάλιστα ότι θα έβαζε ακόμα και φρουρά, προκειμένου να μην αλλοιωθεί ο αρχικός σωρόςμε τις πέτρες!

Σε μιασυγκέντρωση ο πρώην δήμαρχος Αθηναίων, Εμμ. Μπενάκης προκαλεί τον Ελ. Βενιζέλολέγοντας του ότι οι πέτρες "Είναι μια ασχήμια στο Πεδίο του Άρεως, κύριεΠρόεδρε». Ο Ελ. Βενιζέλος εναντιώνεται λέγοντας "Θα υποστούμε και την ασχήμιααυτή, για την ανατροφή του λαού…».

Τελικά οι πέτρες μαζεύτηκαν το 1930. Ότανάρχισαν οι εργασίες διαμόρφωσης του Πάρκου στο Πεδίον του Άρεως. Ο τόπος του «Αναθέματος»ήταν εξάλλου πίσω από το σημερινό Άγαλμα της Αθηνάς. Οι «λίθοι του αναθέματος»είχαν στοιβαχθεί για αρκετά χρόνια στις βασιλικές αποθήκες στου Γουδή. Στα τέλητης δεκαετίας του `30 πέτρες και άλλα υλικά που βρίσκονταν εκείχρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των βασιλικών στάβλων.

Η «πορεία της πέτρας» αγνοούνταν μέχρι το 2004.Όταν μια καθηγήτρια ιππασίας ανακαλύπτει σε χώρο του Ιππικού Κέντρου στου Γουδήότι σε μια πέτρα που είχε αναποδογυρίσει έγραφε «Κοινότης Κυνουρίας».

Έτσι ανακαλύφτηκε μετά από χρόνια ότι οι «λίθοιτου αναθέματος» γύρισαν την ιστορία! Αφού αναποδογυρισμένοι χρησιμοποιήθηκανγια την ποτίστρα των βασιλικών στάβλων στου Γουδή.

Η Βιβλιοθήκη του... Κακουργιοδικείου

2011-10-31T07:13:00.000-07:00

Η οικογένεια της Τερέζα Μακρή (η αποκαλούμενη «Κόρη τωνΑθηνών») κατείχε τον ενοριακό ναό της Αγίας Ελεούσης στου Ψυρρή. Εκεί είχεγράψει ότι βαφτίστηκε. Δίπλα στην εκκλησία βρίσκονταν το σπίτι της οικογένειαςΜακρή. Ο Προκόπης Μακρής ήταν τότε πρόξενος της Αγγλίας στην Αθήνα. Στο σπίτιτου λέγεται ότι έμεινε για ένα διάστημα ο Λόρδος Βύρωνας. Εκεί γνώρισε και τηνΤερέζα Μακρή όπου την υμνεί σε ποιήματά του στην συνέχεια.

Στην Αγία Ελεούσα είχε ταφεί πριν την Επανάσταση και οαθηναίος Πατριάρχης Ιεροσολύμων Παρθένιος ο Γερένης. Λέγεται ότι τότε είχεπέσει θύμα αντιζηλίας των αθηναίων κληρικών και ιδίως του τότε μητροπολίτηΑθηνών.

Ο ορισμός της Αθήνας ως πρωτεύουσας το 1834 έκανε την τότεΔιοίκηση να αναζητήσει κτίρια για να στεγαστούν οι διάφορες υπηρεσίες. Τα περισσότεραβέβαια ήταν ερειπωμένα ή σε άθλια κατάσταση. Ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Γ.Πραϊδης, μην έχοντας άλλη επιλογή, στράφηκε στη λύση της χρησιμοποίησης τωνερειπωμένων εκκλησιών. Από τις πρώτες που επιλέχτηκαν ήταν και αυτή της ΑγίαςΕλεούσας. Στο γράμμα του προς τον Όθωνα αναφέρει ότι: «είναι ευρύχωρη καικαλοκτισμένη και δεν έχει στέγη». Έτσι το 1835 αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθείως έδρα του Κακουργιοδικείου Αθηνών. Παράλληλα ο γειτονικό Ναός της Γεννήσεωςτου Χριστούς («Χριστού του Κοπίδη») στέγασε τον Άρειο Πάγο. Τις μετατροπέςαυτές είχε αναλάβει ο περίφημος δανός αρχιτέκτονας Χριστιανός Χάνσεν.

Η θετική εικόνα που είχε ο Χανσέν για την αρχαιοελληνικήτέχνη τον επηρέασε καθοριστικά. Έτσι ώστε τα κτίρια που δημιούργησε να είναι ταπρώιμα του νεοκλασικού ρυθμού της Αθήνας. Για το Κακουργιοδικείο τότε κατασκευάστηκεένα διώροφο κτίριο που στο βόρειο μέρος του εδράστηκε στα θεμέλιο του ναού της ΑγίαςΕλεούσης. Το μπροστινό μέρος της εκκλησίας κατεδαφίστηκε προκειμένου να υψωθείη αίθουσα του δικαστηρίου και να κατασκευαστεί εξώστης για το ακροατήριο. Ηέδρα του δικαστηρίου τοποθετήθηκε στον χώρο του Ιερού Βήματος του ναού το οποίοδεν υπέστη μεγάλες αλλοίωσεις. Το κτίριο ήταν λιτό στην όψη του και χωρίςιδιαίτερα μορφολογικά στοιχεία στο εσωτερικό του. Οι χρωματισμοί του, πουδιατηρήθηκαν σε κάποια σημεία, εντοπίστηκε ότι ήταν στις αποχρώσεις της ώχρας. Ιδιαίτεροενδιαφέρον παρουσιάζει βέβαια ο τρόπος που ο Χάνσεν έδεσε στατικά τα δυο κτίρια.

Στις αρχές του περασμένου αιώνα το Κακουργιοδικείομεταφέρθηκε από το κτίριο στου Ψυρρή στην οδό Σανταρόζα στο κέντρο της Αθήνας.Μαρτυρίες αναφέρουν ότι το κτίριο το 1902 άρχισε να στεγάζει εκεί ΑστυνομικόΣταθμό. Αργότερα εγκαταστάθηκαν υπηρεσίες του Ληξιαρχείου Αθηνών. Το 1936,περιήλθε στην Εφορία Δημοσίων Κτημάτων, η οποία το ενοικίαζε σε διάφορεςυπηρεσίες είτε ως γραφεία είτε ως αποθήκες.

Το 1955 το κτίριο περιήλθε στον ΟΔΕΠ (στην Εκκλησία της Ελλάδος)όπου ανήκει μέχρι σήμερα. Για μεγάλο διάστημα στέγασε εκεί τα Γραφεία Της ΧριστιανικήςΈνωσεως Εργαζομένης Νεολαίας, του Συλλόγου «Μέγας Βασίλειος» καθώς και τοεντευκτήριο των Φίλων Κωφαλάλων. Όπως έχει καταγραφεί για το διάστημα αυτό ηεκκλησία της Αγίας Ελεούσας είχε αρχίσει να λειτουργεί ως παρεκκλήσιο στοισόγειο του κτιρίου. Από το 1972 οι σύλλογοι άρχισαν να μεταστεγάζονται σειδιόκτητα ακίνητα στην περιοχή του κέντρου. Μια πρώτη απόφαση το 1974 χαρακτηρίζει το κτίριοτου παλαιού Κακουργιοδικείου ως ιστορικό κτίσμα. Το γεγονός αυτό όμως δεν εμπόδισε την εγκατάλειψη του.Που το οδήγησε σε σημαντικές καταστροφές και ιδιαίτερα μετά από πυρκαγιά πουπροκλήθηκε.

Το 1993 με τις γενικότερες ρυθμίσεις του ΥΠΕΧΩΔΕ για τηνπεριοχή του Ψυρρή χαρακτηρίζεται ως διατηρητέο το κτίριο του παλαιού Κακουργιοδικείου.Για πρώτη φορά τίθενται τότε περιορισμοί στην χρήση, στην λειτουργία και στις παρεμβάσειςσε αυτό. Δέκα χρόνια αργότερα τοΥπουργείο Πολιτισμού εγκρίνει την πλήρη μελέτη αποκατάστασης του μνημείου μεστόχο να αναδειχθούν αρμονικά και οι δυο φάσεις του οικοδομήματος.

Οι πρώτες εργασίες ξεκινούν το 2002 και περιελάμβανανκαθαίρεση των μεταγενέστερων προσθηκών, στερέωση και ενίσχυση της τοιχοποιίας.Η εγκατάλειψη όμως του κτιρίου είχε δημιουργήσει σημαντικές φθορές λόγω μησυντήρησης, αλλά και καταστροφών από σεισμούς που έκανε ιδιαίτερα δύσκολη τηναποκατάσταση της οικοδομής.

Το σημαντικό έργο της συντήρησης και επαναλειτουργίας τουκτιρίου εντάχθηκε στο Γ` Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης με μέρος της δαπάνης νακαλύπτεται από δωρεά του ιδρύματος «Σταύρος Σ. Νιάρχος». Πριν λίγες εβδομάδεςτο κτίριο στην γωνία των οδών Κακουργοδικείου και Αγίας Ελεούσης άνοιξε μετάαπό πολλά χρόνια τις πόρτες του.

Το ισόγειο μετατράπηκε σε Βιβλιοθήκη 514τ.μ. όπου στεγάζει το αρχείο της ΑρχιεπισκοπήςΑθηνών με 18.500 τίτλους βιβλίων που αφορούν τη θεολογία, το βυζάντιο, τηναρχαιολογία τις τέχνης και το δίκαιο. Το κτίριο φιλοδοξεί να γίνει μιαπολυδύναμη Βιβλιοθήκη για την Αρχιεπισκοπή που σύντομα θα διαθέτει καιηλεκτρονικούς τίτλους. Ο ναός της Αγίας Ελεούσης σώζεται ακόμα στα εσωτερικά του κτιρίου μετάαπό μια προσπάθεια που έγινε να εμφανιστούν όσο καθαρότερα μπορούν οιτοιχογραφίες και η αρχική της μορφή.

Σε ένα πολύβουο και επιβαρυμένο περιβάλλον στη συνοικία του Ψυρρή. Η συγκεκριμένη παρέμβαση φανέρωσε πόσο μπορείνα αλλάξει η εικόνα της πόλης αν συνεργαστούν δημόσιοι φορείς και ιδιώτες.

Έτσι το μόνο που έμεινε σήμερα για να μαρτυρεί την ιστορίατου κτιρίου είναι τα ονόματα των δυο δρόμων που το περιβάλλουν: Κακουργοδικείουκαι Αγίας Ελεούσης.

Το "ΟΧΙ" της Αθήνας

2011-10-27T06:37:00.000-07:00

"Εδώ Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών! Έκτακτόν Ανακοινωθέν!

Αι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλλουσιν από της 05:30 πρωινής της σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της Ελληνοαλβανικής Μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του Πατρίου εδάφους.”

Με αυτήν τη λιτή ανακοίνωση η Αθηναίοι το πρωινή της 28ης Οκτωβρίου μαθαίνουν για την κήρυξη του πολέμου.

Το "Όχι" γίνεται άρνηση όλης της κοινωνίας στον κατακτητή. Οι Αθηναίοι υποδέχονται με χαρά την έναρξη του πολέμου. Ζητωκραυγάζοντας ξεχύνονται στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας με ελληνικές και συμμαχικές σημαίες στα χέρια.

Οι πρώτοι επίστρατοι στριμώχνονται στα τραμ που στρίβει με δυσκολία την οδό Ιπποκράτους, προκειμένου να φτάσουν στο Φρουραρχείο της Αθήνας και από εκεί να προωθηθούν στο μέτωπο.

"Με το χαμόγελο στα χείλη" ένας από τους πρώτους επίστρατους στρατιώτες κατεβαίνει την οδό Σταδίου. Ο κόσμος των σηκώνει στα χέρια του και προχωράει σα να πηγαίνει σε γιορτή. Ο στρατιώτης με το τσαρούχι του στα χέρια δίνει το δικό του σύνθημα για την έκβαση του πολέμου...

Όλοι κατευθύνονται στον Σταθμό Λαρίσης προκειμένου να προωθηθούν προς τα βόρεια σύνορα. Ακόμα και βαγόνια που ήταν για εμπορεύματα γεμίζουν από επίστρατους στρατιώτες. Κρεμασμένοι ακόμα και στα παράθυρα χαιρετούσαν τον κόσμο. Το τραίνο αναχωρεί με μικρή ταχύτητα από την Αθήνα. Λίγο έξω από το Μεταξουργείο ο κόσμο χαιρετάει τους στρατιώτες. Οι πιτσιρίκοι αμέριμνοι γίνονται μέτοχοι της μεγάλης εκείνης ημέρα, χαζεύοντας και μη καταλαβαίνοντας και πολλά.

Η Σχολή Καλών Τεχνών επιστρατεύεται. Ο χαράκτης Κ. Γραμματόπουλος σχεδιάζει μια σειρά από αφίσες προσπαθώντας να εμψυχώσει το φρόνημα των Ελλήνων. Γρήγορα κατακλείζουν τα καταστήματα και τα κτίρια της Αθήνας. Το σύνθημα γίνεται παλλαϊκό "Εμπρός της Ελλάδος παιδιά".

* Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του Πολεμικού Μουσείου

Η Σοφοκλέους του Χρηματιστηρίου

2011-10-25T08:25:00.000-07:00

Πάνω από το ιστορικό καφενείο «Η Ωραία Ελλάς» στηδιασταύρωση των οδών Ερμού και Αιόλου βρισκόταν από το1870 η Λέσχη Εμπόρων των Αθηνών. Ο χώρος της χρησίμευε ως τόπος συνάντησηςτων επαγγελματιών, αλλά συχνά και ως πρακτορείο ειδήσεων. Εκεί κάθε απόγευμαδιεξάγονταν διαπραγματεύσεις επί των ομολογιών των εθνικών δανείων πουεκδίδονταν.

Η εμπορική δραστηριότητα και η ύπαρξη σημαντικού αριθμούτραπεζικών ιδρυμάτων το 1876 βοήθησε στηνίδρυση του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών ως δημόσιου φορέα. Η πρώτη στέγη τουβρίσκονταν στο χώρο του Κεντρικού Ταχυδρομείου. Στη συνέχεια, μεταφέρθηκε στην οικίαΑργυροπούλου, που βρισκόταν στη βορειοδυτική γωνία των οδών Αιόλου καιΣοφοκλέους. Δεν κατάφερε να στεριώσει όμως για πολύ διότι το 1885, εγκαταστάθηκεσε κτίριο επί της οδού Σοφοκλέους 11, το οποίο είχε ανεγερθεί από την ΑνώνυμηΧρηματιστηριακή Εταιρεία «Ο Ερμής». Η χρηματιστηριακή εταιρεία όμως διαλύθηκε. Έτσιη μετέπειτα Εμπορική Τράπεζα ανάγκασε το Χρηματιστήριο σε νέα εύρεση στέγης.

Το 1891 στεγάστηκε τελικά σε κτίριο στην οδό Πεσμαζόγλου 1. Τοκτίριο πέτρινο με σχέδιο φερμένο από το εξωτερικό. Μια αίθουσα κατάφωτη απόπαράθυρα και φεγγίτες. Η αίθουσα συνεδριάσεων γεμάτη από διακοσμητικά ζωγραφικάστοιχεία: Ιωνικά επίκρανα, διακοσμητικά αετώματα με ανθέμια, μετάλλια μενομίσματα της εποχής. Στο εξώστη του επόπτη δυο καρυάτιδες και στους περιμετρικούςτοίχους παραστάσεις του κερδώου Ερμή. Ένα ορειχάλκινο άγαλμα του Ερμήβρίσκονταν τότε στην έδρα του κυβερνητικού επόπτη και σήμερα στο σύγχρονοΧρηματιστήριο.

Η μοναδική καλλιτεχνικά αίθουσα του λεγόμενου σήμερα «παλαιούχρηματιστηρίου» άρχισε να γίνεται μη λειτουργική. Ιδιαίτερα μετά το 1923 οιανάγκες εξεύρεσης κατάλληλου κτιρίου έγιναν επιτακτικές εξαιτίας των πολλώνδιορισμών και της αύξησης των μελών που συνωστίζονταν στη μικρή αίθουσασυναλλαγών.

Το Νοέμβριο του 1934 η Εθνική Τράπεζα προσφέρει στηνεπιτροπή του Χρηματιστηρίου ένα καινούργιο κτίριο στην παραπλήσια με το παλιόοδό Σοφοκλέους 10. Το κτίριο ανοίγει με επίσημα εγκαίνια. Επιβλητικό, σε όγκομα λιτό κατά τα άλλα σημαδεύει με τον νεοκλασικό του ρυθμό την οδό Σοφοκλέους.

Στα χρωματιστά μάρμαρα και μωσαϊκά του κτιρίου τουχρηματιστηρίου γράφτηκαν ίσως τα μεγαλύτερα γεγονότα της σύγχρονής ελληνικήςοικονομίας. Από τις 76 ανώνυμες εταιρίες που διαπραγματεύονταν σε αυτό στα μέσατου `60, έφτασαν στις 124 το 1924. Μικροεπενδυτές και χρηματιστές στριμώχνοντανπίσω από τα κάγκελα της αίθουσας συνεδριάσεων στην Σοφοκλέους 10 προκειμένου νακλείσουν μετοχή σε καλή τιμή. Ο ξύλινος πίνακας περιείχε ακόμα τις εταιρείες μεταμπελάκια. Ένας υπάλληλος άλλαζε με το χέρι την τιμή που προέκυπτε κατά τηνσυναλλαγή. Οι φωνές και η φασαρία από την αγωνία των επενδυτών έδιναν και έπαιρνανμέσα στην αίθουσα μέχρι αργά το μεσημέρι.

Μετά το τέλος του 1973, το χρηματιστήριο αρχίζει να γίνεταιένα φορέας μαζικού ενδιαφέροντος. Οι επενδυτές άρχισαν σταδιακά να μην είναιμόνο βιομήχανοι αλλά και μικρομεσαίοι. Το αποκορύφωμα φυσικά έγινε το 1999. Μικροεπενδυτέςσυνωστίζονταν τότε από νωρίς στην οδό Σοφοκλέους προκειμένου να μάθουν γρήγορατα νέα των αγορών και να προβούν σε αγοραπωλησίες μετοχών. Ακόμα και με κιάλιατότε στέκονταν στα απέναντι πεζοδρόμια προσπαθώντας να αλιεύσουν στοιχεία απότην συναλλαγή. Την τιμητική τους βέβαια είχαν τα καφενεία και τα αναψυκτήριαπου υπήρχαν στη Σοφοκλέους. Ο ένας ρωτούσε τον άλλον, οι χρηματιστέςπροσπαθούσαν να πιάσουν πελάτες και οι ταλαίπωροι επενδυτές την καλή από ότι άκουγαννα αιωρείται μεταξύ καφέ και τυρόπιτας!. Η λειτουργία της αίθουσας συνεδριάσεωνσταμάτησε το Μάρτιο του 2001. Ένα χρόνο πριν είχε προηγηθεί η αποϋλοποίηση τωνμετοχικών τίτλων.

Όμως το αιώνιο πρόβλημα στέγασης δεν κατάφερα να βρει λύση γιατο Χρηματιστήριο. Οι χρηματιστές με την διοίκηση στριμώχνονταν στο νεοκλασικόκτίριο και γύρω από τη Σοφοκλέους. Η άνοδος της χρηματιστηριακής αγοράς οδήγησεέτσι στην ανάγκη άμεσης μεταστέγαση του χρηματιστηρίου. Έτσι μετά από 70 χρόνιασυνεχούς λειτουργίας στην οδό Σοφοκλέους 10, το Χρηματιστήριο Αθηνών μετακόμισεσε νέο κτίριο στην Λεωφόρο Αθηνών.

Το κτίριο του Παλαιού Χρηματιστηρίου στη Πεσματζόγλου 1στέγασε μετέπειτα την Τράπεζα Κοσμαδόπουλου. Στη συνέχεια παραχωρήθηκε στοπρομηθευτικό συνεταιρισμό της Κτηματικής Τράπεζας. Οι μεγάλες φθορές που υπέστηοδήγησαν την διοίκηση του Χρηματιστηρίου να του αλλάξουν χρήση. Σήμερα μετά απόανακαινίσεις και αναπαλαιώσεις η παλιά αίθουσα συνεδριάσεων φιλοξενείπολιτιστικές εκδηλώσεις. Με μέρος των γραφείο του να χρησιμοποιούνται από τοΤαχυδρομικό Ταμιευτήριο. Το μέγαρο στη Σοφοκλέους επανήλθε στην Εθνική Τράπεζαμε την κεντρική αίθουσα να φιλοξενεί εκδηλώσεις.

Το νέο κτίριο του Χρηματιστηρίου μπορεί να είναι επιβλητικόμέσα από την μοντέρνα όψη του, αλλά σου φέρνει την ίδια παγερή διάθεση πουέχουν και τα περισσότερα γυάλινα κτίρια στις κεντρικές λεωφόρους της πρωτεύουσας.Κυρίως όμως παραμένει μακριά από την εμπορική κίνηση της αγορά που κατείχε τοπροηγούμενο.

Το κτίριο στη Σοφοκλέους 10 έκλεισε μέσα του την ιστορίαολόκληρης της οικονομίας. Από οικονομικές πτωχεύσεις, κατοχικούς πληθωρισμούςμέχρι την εκτόξευση του γενικού δείκτη τιμών και την είσοδο του ευρώ. Παρά την γηραιάτου εικόνα έζησε, σε αντίθεση με το φαντεζί καινούργιο, την άνοδο της ελληνικήςοικονομίας που την ζούσα καθημερινά στο κέντρο της αθηναϊκής αγορά.

Δίκαια λοιπόν το άκουσμα «Σοφοκλέους» και σήμερα ακόμασήμερα συνδέεται με την οικονομία και το χρηματιστήριο. Η Λεωφόρος Αθηνών όπως είναιπολύ μακριά εξάλλου.

Ιστορίες των σκουπιδιών

2011-10-20T08:00:00.000-07:00

Στον πρώτο νόμο για την τοπική αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα οιαρχικές αρμοδιότητες που δόθηκαν σε Δήμους και Κοινότητες ήταν τρεις:Ληξιαρχεία, Νεκροταφεία, και σκουπίδια.

Η πρώτη αρμοδιότητα ήταν καθαρά γραφειοκρατική που μέχριτότε γίνονταν από τις ενορίες ή ημιτελώς στις μικρότερες Κοινότητες. Η δεύτερηέθετε τους όρους για την οργάνωση των νεκροταφείων στους Δήμους και απαγόρευεπλέον τις ταφές γύρω από κάθε εκκλησία. Η διαχείριση των σκουπιδιών ήταν όμως ηπιο δύσκολη αρμοδιότητα. Και αυτό γιατί επηρεάζονταν από τον αριθμό τωνκατοίκων αλλά και τους επαρκείς πόρους που διέθετε ο κάθε Δήμος.

Στην Αθήνα λοιπόν, ανοιχτά κάρα κουβαλούσαν τα σκουπίδια απότο κέντρο της πόλης σε απόσταση έξω από αυτήν που δεν ενοχλούσαν. Οι μακρύτερεςσυνοικίες δεν χρειάζονταν ακόμα τέτοιες υπηρεσίες αφού τα σκουπίδιακαταστρέφονταν όπως – όπως γύρω από τα σπίτια. Κατ’ ουσία τα πρώτα χρόνια τουπερασμένου αιώνα η ένιαι της δημοτικής καθαριότητας αφορούσε τον ευπρεπισμό τουαστικού κέντρου. Φωτογραφίες εποχής δείχνουν εξάλλου οδοκαθαριστές με σκούπεςαπό φρύγανα να καθαρίζουν το Ζάππειο και τα γύρω του Συντάγματος.

Η πόλη μεγάλωνε. Η αύξηση του αστικού ιστού έκανε αναγκαίατην καλύτερη οργάνωση της υπηρεσίας καθαριότητας και της συνδεόμενηςαποχέτευσης. Τα ξύλινα κάρα τότε οργανώνονται σε δρομολόγια. Η τεχνολογικήεξέλιξη τα μετατρέπει μετά τον πόλεμο σε ανοικτά δημοτικά φορτηγά. Οι πρώτοικάδοι σκουπιδιών έρχονται είναι μεταλλικοί και αποκλειστικά οικιακής χρήσης.Τότε δημιουργείται η συνήθεια την ημέρα που «θα πέρναγε ο σκουπιδιάρης» ηνοικοκυρά να άφηνει τον αλουμινένιο κάδο έξω από την πόρτα της. Οι εργάτες τονέβλεπαν και τον άδειαζαν στο φορτηγό. Πάντως, δεν ήταν λίγες οι φορές εκείνητην εποχή που οι νοικοκύρηδες έκρυβαν μικρές οικονομίες στο πάτο του κάδου ωςσίγουρη κρυψώνα. Η γυναίκα του σπιτιού όμως ξεχνούσε ότι βρίσκονταν εκεί καιέτσι κατέληγαν στα σκουπίδια.

Η εσωτερική μετανάστευση δημιουργεί στην πρωτεύουσα το πρώτοαυξημένο κύμα αστυφιλίας τη δεκαετία του `60. Οι μεταβολές στις καταναλωτικέςσυνήθειες όλων των στρωμάτων πληθυσμού αυξάνει συνεχώς την παραγωγή απορριμμάτωνστην πρωτεύουσα. Υπό την πίεση της κυβέρνηση το 1965 η Κοινότητα Άνω Λιοσίωνεκμισθώνει στο Δήμο Αθηναίων έκταση 405 στρεμμάτων στη θέση Καλλιστήρι για χώροεναπόθεσης των απορριμμάτων. Η εποχή τότε δεν είχε γνώσεις για ιδιαίτερουςσχεδιασμούς σε τέτοιους χώρους. Έτσι όταν ο χώρος είχε πλέον γεμίσει άρχισε ναγίνεται καύση των σκουπιδιών για να δημιουργηθεί ζωτικός χώρος. Χρόνια αργότεραανακαλύψαμε πόσο επιβλαβής αυτή η τεχνική για το κλίμα στη πρωτεύουσα.

Οι λειτουργίες της πόλης αλλάζουν όσο μεγαλώνει με ταχρόνια. Τα ανοιχτά οχήματα από τα τέλη του `70 έγιναν κλειστά απορριμματοφόραπου συμπίεζαν τα σκουπίδια. Από τις αρχές του `80 αρχίζει να γίνεται ηαποκομιδή στην Αθήνα καθημερινή. Οπότε εγκαταλείπεται και το πρόγραμμα ανάπεριοχή που πήγαινε μαζί με την ερώτηση «πότε περνάει ο σκουπιδιάρης;».

Από το 1995 το μάζεμαμε τα χέρια αντικαταστάθηκε με την μηχανική συλλογή. Μεταλλικοί τροχήλατοικάδοι κλείνουν μέσα τους τα σκουπίδια και ξεφορτώνονται μηχανικά. Μέχρι τότε τασκουπίδια έμεναν κλεισμένα σε πλαστικές σακούλες στα πεζοδρόμια. Με τα αποφάγιαπου συχνά είχαν να αποτελούσαν τον «μεζέ της ημέρας» για τα αδέσποτα της πόλης.

Η ολυμπιακή ιδέα και η ευρωπαϊκή προσαρμογή αναγκάζει τονΣύνδεσμο Δήμων Κοινοτήτων Αττικής το 1998 να κλείσει την χωματερή των Άνω Λιοσίων πουλειτουργούσε στο ίδιο σημείο για τριάντα χρόνια. Σε κοντινό σημείο στη Φυλήδημιουργείται χώρος υγειονομικής ταφής απορριμμάτων για πρώτη φορά στην Ελλάδα.Εκεί γίνεται διαχωρισμός των σκουπιδιών για ανακύκλωση με καταστροφή τωνεπικίνδυνων νοσοκομειακών αποβλήτων. Ο σχεδιασμός ωστόσο περιείχε επιπλέονχώρους υγειονομικής ταφής σε όλη την Αττική προκειμένου να έχουν βιωσιμότητα. Ολιγωρίεςκαι αντιδράσεις έχουν εφαρμόσει και πάλι το ελληνικό «ουδέν μονιμότερο τουπροσωρινού». Με τον κίνδυνο ο χώρος στη Φυλή να θεωρηθεί σύντομα υπερκορεσμένος με αποτέλεσμα να μην μπορούν να αφεθούνπουθενά στην Αττική τα σκουπίδια.

Την τελευταία δεκαετία ήρθε και η ανακύκλωση στηνκαθημερινότητα των σκουπιδιών. Ο κάδος βάφτηκε μπλε, κίτρινος ή πράσινος αλλάοι αθηναίοι άργησαν να συνειδητοποιήσουν την διαφορετική χρήση του. Τασκουπιδιάρικα που περνούν από τις περισσότερες γειτονίες έγιναν δυο αλλά τοσκουπίδι παρέμεινε σκουπίδι.

Η τελευταία μεγάλη απεργία των υπαλλήλων καθαριότητας στηνΑθήνα φανέρωσε όχι μόνο ότι κρύβουμε κάτω από το χαλί πολλά προβλήματα στηνΕλλάδα χωρίς να θέλουμε να δώσουμε λύσεις. Αλλά κυρίως ότι η καθημερινότητά μαςστο μέλλον θα είναι συνυφασμένη με τα σκουπίδια… σε όλα τα επίπεδα!

Ακόμα και ένα πλέον τα σκουπιδιάρικα κινούνται με φυσικό αέριοκαι η χόρτινη σκούπα αντικαταστάθηκε με ηλεκτρικά σάρωθρα.

* Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες ανήκουν στο αρχείο της ΕΡΤ

Η άνοδος και η πτώση του Μπουρναζίου

2011-10-18T05:56:00.000-07:00

Λένε πως οι άνθρωποι κάνουν τις περιοχές. Όντως έτσι είναι.Δεν είναι πολλά τα εξήντα χρόνια που πέρασαν. Γη ποτισμένη με ιδρώταβιοπαλαιστών από της βιοτεχνίες το Περιστέρι. Με πίκρες και βάσανα απόμετανάστες από την Μικρά Ασία αλλά και τα ορεινά της χώρας. Άνθρωποι λαϊκοί,γνήσιοι. Δημιούργησαν στο νέο τους τόπο μια νέα κοινωνία από τα δικά τους βιώματα.

Ο ρεμπέτης Βαγγέλης Περπινιάδης το 1965 κυκλοφορεί το τραγούδι«Είμαι από το Περιστέρι μάγκας και παλιό μπεγλέρι». Στην «Οπτασία» στην Πλατείατου Δημαρχείου παρελαύνουν τα μεγάλα λαϊκά ονόματα της εποχής: Τσιτσάνης,Νίνου, Γρ. Μπιθικώτσης και η Σ. Μπέλλου. Το κέντρο του Περιστεριού βρίσκοντανκαι τότε στο Μπουρνάζι. Έμελλε να ονομαστεί έτσι από τα κτήματα που διέθετε ηαθηναϊκή οικογένεια Μπουρνάζου και τα πούλαγε σίγα – σιγά σε μεροκαματιάρηδες.

Η συνοικία αρχίζει να περηφανεύεται για την εργατική της καταγωγή.Τότε αρχίζουν να μπαίνουν οι βάσεις για τα στερεότυπα στην περιοχή: σκληρά καιδυναμικά αγόρια, λαϊκά και πληθωρικά κορίτσια. Ένα βαρύ λαϊκό προφίλδιατηρείται εκεί μέχρι τα μέσα του `70. Οι τελευταίες παράγκες γίνονται τότε πολυώροφεςεργατικές κατοικίες. Το Μπουρνάζι αποδεικνύεται τότε τελευταίο ανεκμετάλλευτοοικοδομικό κάστρο. Μετά την ραγδαία οικοδομική ακμή η μορφή που παίρνει τότε ησυνοικία γίνεται περισσότερο «μικροαστική».

Τα λαϊκά πάλκα που μεσουρανούσαν τις προηγούμενες δεκαετίεςδίνουν τη θέση του στις καφετέριες γύρω από την Πλατεία 28^ηςΟκτωβρίου, που πάντα αποκαλείται Μπουρναζίου. Η νεολαία αρχίζει να ξημεροβραδιάζεταιεκεί για περισσότερο από μια δεκαετία.

Στα τέλη της δεκαετίας του `80 ξεπροβάλει το πρώτο κλαμπστην συνοικία. Η περιοχή αρχίζει να ανεβαίνει στη συνείδηση των αθηναίων και νααποτελεί στην αρχή της δεκαετίας του `90 το κέντρο της Δυτικής Αθήνας. Οι ΠυξΛαξ αυτοπροσδιορίζονται το 1994 στο δίσκο τους «Για τους πρίγκιπες της Δυτικήςόχθης». Η εξέλιξη πλέον στο Μπουρνάζι είναι ταχύτατη. Τα πρώην βιοτεχνικά στέκια και αποθήκεςμετατρέπονται σε καφετέριες, μπαρ, κλαπ, ταχυφαγία, πιτσαρίες. Η περιοχή αποκτάένα ιδιαίτερο χρώμα και παινεύεται για τα «δικά της παιδιά» που διασκεδάζουνπάνω «από το ποτάμι».

Όπως συμβαίνει πάντα στην Ελλάδα η εμπορική ταχύτητα είναισυνήθως ανοργάνωτη και με λάθος τρόπο. Τα χιλιάδες μαγαζιά που ξεπηδούν γύρωαπό την πλατεία στο Μπουρνάζι συγκεντρώνουν ένα μεγάλο μέρους του πληθυσμού τηςΔυτικής και όχι μόνο Αθήνας. Η άλλοτε αμιγώς οικιστική περιοχή αρχίζει ναασφυκτιά τις βραδινές ώρες από την κυκλοφοριακή συμφόρηση. Οι υποδομέςανύπαρκτες για τόσα μαγαζιά που επιβαρύνουν τελικά την περιοχή μέσα από μιαφαινομενική ανάπτυξη. Αρκετές παρατυπίες που συμβαίνουν συγχωρούνται ελέω της υποτιθέμενηςανόδου της συνοικίας.

Η λειτουργία του Σταθμού του Μετρό στον «Άγιο Αντώνιο» κάνειτο Μπουρνάζι ένα βήμα για όλη τη πρωτεύουσα. Ίσως αυτό το έργο είναι που εκτόξευσεκαι τα ενοίκια στην περιοχή και έκανε την συνοικία συνώνυμη με την γνήσιαδιασκέδαση. Το γεγονός ότι δεν θα έβρισκες ακριβά καταστήματα και δήθεν στέκιαμετέτρεψε το Μπουρνάζι σε νεανικό τόπο διασκέδασης. Ένα τραγούδι το κάνει ναμπορεί να παινεύει τους θαμώνες του ως «γέννημα θρέμμα δυτικής αττικής».

Το 2004 το Περιστέρι συγκαταλέγεται στις ολυμπιακές πόλεις,αφού φιλοξένησε το αγώνισμα της πυγμαχίας. Τότε η Πλατεία 28^ηςΟκτωβρίου ανακαινίζεται και με δωρεά του Ν. Θεοχαράκη τοποθετείται το έργο τουΕ. Μουστάκα «Αθλητής πυγμάχος». Μετά από πολλά χρονιά γίνονται σημαντικά έργαεξωραϊσμού ένεκα της Ολυμπιάδας. Πλέον οι οδοί δίπλα στην πλατεία πεζοδρομούνταικαι αποτελούν αποκλειστικό μέρος για τα τραπεζοκαθίσματα από τις καφετέριες. Ηελληνική κοινωνία διακατέχονταν τότε από μια έντονη τάση επίδειξης καιμεγαλομανίας. Το Μπουρνάζι μετατρέπεται γρήγορα σε στέκι του συρμού για κάθεηλικία. Μέσα στο γενικότερο κλήμα ευφορίας που υπήρχε καταφθάνουν γύρω από τηνπλατεία και οι πολυεθνικές μεγάλες μάρκες διασκέδασης (φαγητού και καφέ). Μικράκαι μεγάλα μαγαζιά προσπαθούν να βρουν χώρο στο Μπουρνάζι προκειμένου νακαλύψουν ένα πολυδιάστατο «διψασμένο» υποτίθεται κοινό. Από ταβέρνες μέχρι Οριεντάλκαφέ, και από πιτσαρίες μέχρι σκυλάδικα υπήρχαν όλα εκεί.

Το πάρτι όμως κάποια στιγμή φαίνεται να τελειώνει. Οι συγκυρίεςτης εποχής έπληξαν το Μπουρνάζι χωρίς ωστόσο να το εκμηδενίσουν στην δυναμικήπου είχε. Είναι αλήθεια εξάλλουπως δεν μπορούσε να «σηκώσει» τόσες πολλές επιχειρήσεις. Έτσι από την ακμήείναι σήμερα σε μια περιοδική παρακμή. Λιγότερη κίνηση τα βράδια από τον μεγάλοχαμό του 2000. Καταστήματα παραμένουν ξενοίκιαστα ακόμα και πάνω στην πλατεία,ενώ άλλα μεταφέρονται σε άλλους δρόμους του Περιστερίου ζητώντας χαμηλότεροενοίκιο.
Όπως και να έχει το Μπουρνάζι παραμένει λαϊκή συνοικία. Οι κοινωνικές εξελίξεις και οι άνθρωποί του το σημάδευαν και συνεχίζουν να το επηρεάζουν. Τα λιγοστά χαμηλά σπιτάκια που υπάρχουν ακόμα μας δίνουν αυτό το λαϊκό χρώμα που προσπαθεί να κρύψει μέσα από την χρυσόσκονη της μοδάτης ζωής.

Το Συμμαχικό του Φαλήρου

2011-10-14T07:16:00.000-07:00

Συνήθως τανεκροταφεία βρίσκονταν μακριά από την πόλη. Περιστοιχισμένα από ψηλόμαντρότοιχο και κυπαρίσσια για να παραμένουν αποκομμένα από την γύρω περιοχή.Τα μνήματά τους ογκώδη και επιβλητικά. Η εικόνα τους, εμπνέει συγκίνηση καισυναισθηματική φόρτιση.

Το ΣυμμαχικόΝεκροταφείο του Φαλήρου (διεθνώς γνωστό ως Phaleron War Cemetery), διαφοροποιείταιπολύ από τα μέχρι τώρα δεδομένα μας. Λιτό στο σχεδιασμό με ταφόπλακες σχεδόνομοιόμορφες μέσα σε μια κατάφυτη με χλοοτάπητα έκταση. Ο χώρος αντιληπτός καιαπό την κεντρική λεωφόρο Ποσειδώνος τραβάει εύκολα το βλέμμα. Ο μόλις ενός μέτρουπεριμετρικός τοίχος συνδέει το κοιμητήριο ορατά με την γύρω γειτονιά καιδημιουργεί μια ιδιαίτερη «ελεύθερη» έκταση για την περιοχή.

Με την είσοδοτων Γερμανικών δυνάμεων στην Ελλάδα μέσω της Βουλγαρίας το 1941 καταφθάνουν προςβοήθεια του ελληνικού στρατού δυνάμεις της Αγγλικής Κοινοπολιτείας από τηνΑφρική. Οι συνδυασμένες δυνάμεις πολεμούν για σχεδόν ένα μήνα. Η αριθμητική τουυστέρηση έναντι των γερμανικών κάνει τις συνδυασμένες δυνάμεις να ηττηθούν. Έτσιη Ελλάδα βρέθηκε υπό γερμανική κατοχή. Οι συνέπειες για τις συμμαχικές δυνάμειςτης βρετανικής κοινοπολιτείας ήταν οδυνηρές με χιλιάδες νεκρούς σε όλη την χώρα.

Μετά τονπόλεμο συστήνεται η Κοινοπολιτειακή Επιτροπή Στρατιωτικών Τάφων με σκοπό τηνκαταγραφή των νεκρών από τους παγκόσμιους πολέμους και τις αρμόζουσες τιμές προςαυτούς. Στα 17 στρατιωτικά νεκροταφεία που υπήρχαν στην Ελλάδα με νεκρούς απότον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο, προστέθηκαν άλλα 3 στην Αθήνα, τη Σούδα και τη Ρόδο.

Στους πολλούςνεκρούς στρατιώτες του εμφυλίου που υπήρχαν στα τέλη του `40, προστέθηκαν καιοι σοροί πεσόντων συμμάχων κατά την γερμανική κατοχή από όλη την Ελλάδα. Οχώρος που παραχώρησε το ελληνικό κράτος στο Παλαιό Φάληρο περιείχε τότε λίγαμνήματα πεσόντων από τον Κριμαϊκό Πόλεμο. Με την φροντίδα της Επιτροπήςοργανώνεται το Συμμαχικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο του Φαλήρου. Σχεδιαστής του, όπωςκαι για τα περισσότερα νεκροταφεία της κοινοπολιτείας ήταν ο γαλλοκαναδόςαρχιτέκτονας Louis de Soissons.

Στηνκεκλιμένη έκταση ενταφιάστηκαν 2067 στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων (άγγλοι,καναδοί, αυστραλοί, νεοζηλανδοί, νοτιοαφρικανοί). Οι περισσότεροι προέρχονταιαπό τις επιχειρήσεις του Β` Παγκοσμίου Πολέμου και οι τελευταίοι νεκροί απόεκείνες στη πρώην Γιουγκοσλαβία. Οισυστάδες των τάφων οριοθετούνται σε τέσσερα τμήματα βάσει καταγωγής των νεκρών.Μεταξύ των τμημάτων μεγάλες ανθισμένες πέργκολες δημιουργούν ένα ιδιαίτεροχαρακτήρα στην μορφή του κοιμητηρίου.

Το κάθε μνήμααποτελείται από μια μικρή μαρμάρινη πλάκα με το εθνόσημο της χώρας, τον βαθμόκαι το ονοματεπώνυμο του στρατιώτη. Ένα σκαλιστός σταυρός ή το άστρο του Δαυίδσηματοδοτεί την πίστη του καθένα. Για τους πεσόντες που δεν βρέθηκαν ταστοιχεία τους είναι χαραγμένη η φράση «Ο Θεός τους Γνωρίζει». Χαμηλά αττικάφυτά βρίσκονται φυτεμένα δίπλα στις πλάκες. Ανάμεσά τους γυρνούν ελεύθερεςκουρούνες, περιστέρια και σπουργίτια και για σημάνουν ότι η ζωή συνεχίζεται…

Στην είσοδοτου νεκροταφείου διακρίνεις ένα μικρό οικοδόμημα που θυμίζει άρχαιο πρόναο.Ψηλές εγχάρακτες πλάκες που το περιτριγυρίζουν περιέχουν τα ονόματα και τα στρατιωτικάσώματα που υπηρετούσαν 2882 στρατιώτες που έπεσαν στην Ελλάδα αλλά δεν βρέθηκανποτέ τα οστά τους. Η σύνθεση αυτή αποτελεί το Athens Memorial και τιμάει όλους τους αφανείςστρατιώτες της Κοινοπολιτείας που χάθηκαν στην Ελλάδα.

Ένα Μνημείοσε μορφή σαρκοφάγου βρίσκεται στο βάθος του “Athens Memorial”. Η λεγόμενη «Λίθος της Μνήμης» τουαρχιτέκτονα Sir Edwin Lutyens συναντάται σε πολλά πολεμικά νεκροταφεία σε όλοτον κόσμο. Τον συμβολισμό της μεταφέρει η φράση: "Their Name Liveth ForEvermore". Η προέλευσή της είναι από την Παλαιά Διαθήκη στη Σοφία Σειράχόπου αναφέρει «Τὰ σώματα αὐτῶν ἐν εἰρήνῃ ἐτάφη, καὶ τὸ ὄνομα αὐτῶν ζῇ εἰςγενεάς».

Στην κορυφή τουμικρού λοφίσκου του νεκροταφείου βρίσκεται ο «Σταυρός της Θυσίας». Ένας μεγάλουμεγέθους μαρμάρινος σταυρός όπου στην μπροστινή του όψη διακρίνεται μπρούτζινοσπαθί στραμμένο προς το έδαφος. Η συγκεκριμένα σύνθεση είναι σχεδόν κοινή στασυμμαχικά νεκροταφεία συμβολίζοντας την χριστιανική πίστη των περισσοτέρων πεσόντωνμε το σπαθί να τονίζει την στρατιωτική ιδιότητά τους. Από την κορυφή του μικρούλοφίσκου διακρίνεις εύκολα τον Σαρωνικό και την Σαλαμίνα στα ανοικτά.

Στηνανατολική πλευρά διακρίνεται ένα μικρό κυβόσχημο μνημείο. Εκεί τοποθετήθηκε ητέφρα των 74 νεκρών ινδών που συμμετείχαν στις ελληνικές επιχειρήσεις.

Ο έλεγχος καιη φροντίδα του κοιμητηρίου είναι ακόμα στην Κοινοπολιτειακή ΕπιτροπήΣτρατιωτικών Τάφων. Η «Ημέρα Μνήμης» που γιορτάζεται σε αυτό κάυε πρώτη Κυριακήτου Νοεμβρίου τιμάει τους πεσόντες της κοινοπολιτείας και των συμμάχων.

Η τόσοαισθητική απλότητα του Συμμαχικού Νεκροταφείο το έχει συμπεριλάβει στους τουριστικούςοδηγούς που αναφέρονται στην παραλιακή ζώνη της Αττική ως ένα ξεχωριστόαξιοθέατο!. Είναι γεγονός εξάλλου πως μια επίσκεψη σε αυτό αξίζει. Ηκαταπράσινη έκταση σου θυμίζει περισσότερο ένα τεράστιο ανοικτό πάρκο παράνεκροταφείο.
Το Συμμαχικό Νεκροταφείο Φαλήρου βρίσκεται στην Λεωφόρο Ποσειδώνος 8 στον Άλιμο (σύνορα με Π. Φάληρο). Πολύ κοντά στην στάση του Τραμ «Πικροδάφνη».

Ο Επίκαιρος "Λόγος της Απελευθέρωσης"

2011-10-11T07:24:00.000-07:00

Ηάφιξη των βρετανικών στρατευμάτων των Οκτώβρη του 1944 στην Ελλάδα είχεπροοιωνίσει τον επερχόμενο φευγιό των στρατευμάτων κατοχής. Ο γερμανικόςστρατός είχε αρχίσει να εγκαταλείπει σταδιακά την Πελοπόννησο και τα νησιά. Χαράματατης 12ης Οκτωβρίου 1944 οι πρωινοί διαβάτες βλέπουν έκπληκτοιμηχανοκίνητες φάλαγγες να κατευθύνονται προς τα δυτικά της Αθήνας. Στιςοκτώ το πρωί ο Φέλμι με τον διορισμένο δήμαρχο Γεωργάτο καταθέτουν στεφάνι στον ΆγνωστοΣτρατιώτη. Στις 8:15 η φρουρά της Ακρόπολης υποστέλλει την ναζιστικήσημαία. Ένας στρατιώτης με την διπλωμένη σημαία στον ώμο αποχωρεί βιαστικά. Η στρατιωτικήφάλαγγα αμέσως αποχωρεί μέσω της οδού Πανεπιστημίου από την πρωτεύουσα και απότην χώρα.

Ηχαρμόσυνη είδησης περνάει από στόμα σε στόμα στους αθηναίους που γρήγοραξεχύνονται στους δρόμους. Μια λαοθάλασσα, που ξεκινούσε από το Σύνταγμα καιέφτανε μέχρι τη συμβολή Πατησίων και Αγίου Μελετίου, ζούσε το απόλυτοπαραλήρημα. Στο Σύνταγμα και στην Ομόνοια ο κόσμος ραίνει τα τζιπ των Άγγλων μελουλούδια. Φιλάει τους στρατιώτες, τους σηκώνει στα χέρια, τους αποθεώνει.Σπρώχνοντας για να περάσει, τραγουδώντας και χορεύοντας, ο κόσμος αγκαλιάζεται,φιλιέται κι ας μην ξέρει με ποιους. Μουσική βγαίνει από τα μεγάφωνα του δρόμου.Τα παιδιά κυματίζουν χαρούμενα τις χάρτινες σημαίες. Όλοι χορεύουν καιτραγουδούν αγκαλιασμένοι. Ζούσαν την χαρά της ελεύθερης πρωτεύουσας.

Ακόμακαι την τελευταία στιγμή της αποχώρησης των γερμανών δεν έλειψαν τα αντίποινα. Τρομακτικέςανατινάξεις εκείνες τις τελευταίες ώρες στον Πειραιά που λίγο έλειψε ναστοιχίσει την ολοσχερή καταστροφή του εργοστασίου ηλεκτρικού ρεύματος στοΚερατσίνι.

Ηπρώτη ανεπίσημη Δοξολογία έγινε στις 14 Οκτωβρίου στην Μητρόπολη. Την ευθύνηείχε ο Αστυνομικός Διευθυντής Άγγελος Έβερτ. Με πρόσκλησή του, που ζήτησε ναδημοσιευθεί στις εφημερίδες, καλούσε να παρευρεθούν όλους αυτούς που τοπρωτόκολλο επιβάλλει «εις τας επισήμους τελετάς, μη υπάρχοντος χρόνου προς καταρτισμόνπρογράμματος...». Η ειδική ευχή που απευθύνει ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνόςσυγκινεί τους παρευρισκόμενους και μεταδίδει ένα πρώτο πνεύμα εθνικής ενότητας.

Στις18 Οκτωβρίου 1944 καταφθάνει στην Αθήνα η νόμιμη κυβέρνηση υπό τον ΓεώργιοΠαπανδρέου. Μέσα σε ένα ενθουσιώδης κλίμα υποδοχής κατευθύνεται στηνΑκρόπολη για την επίσημη έπαρση της ελληνικής σημαίας. Γυναίκες του ΛυκείουΕλληνίδων κρατούν στα χέρια την γαλανόλευκη, με τιμητικό άγημα συμμαχικάστρατεύματα, ευζώνους και αντιστασιακούς.

Αμέσωςμετά πλήθος κόσμου κατευθύνεται προς την Πλατεία Συντάγματος προκειμένου ναακούσει από τον Γεώργιο Παπανδρέου την πρώτη επίσημη ομιλία της ελληνικήςκυβέρνησης μετά το τέλος της γερμανικής κατοχής. Ο λεγόμενος «Λόγος της Απελευθέρωσης»εκφωνήθηκε από τον εξώστη του κτιρίου που βρίσκεται στην γωνία της ΚαραγεώργηΣερβίας. Σήμερα το κτίριο, που έχει αποκατασταθεί εξωτερικά, στεγάζει τακαταστήματα Public.

Η ιστορικότητα του λόγου του Γεωργίου Παπανδρέου είναι διαχρονική.Γνωρίζοντας ότι η στιγμές για την κατασπαραγμένη χώρα ήταν δύσκολες απευθύνειστον λαό της Αθήνας την ενότητα ως απαραίτητο στοιχείο για ανάκαμψη. Ο ίδιος πιστεύειότι χωρίς εθνική ενότητα δεν μπορεί να δοθεί λύση και οργάνωση στην σύγχρονηΕλλάδα.

Μισό και πλέον αιώνα από τότε ο συνονόματος πρωθυπουργός επαφίεται στους έλληνεςπολιτικούς ζητώντας και πάλι ενότητα. Μια ενότητα όμως χωρίς δεσμεύσεις καιχωρίς επιπλέον εξηγήσεις. Σε αντίθεση με τον λόγο του 1944 που ζητείται ηομόνοια ως στοιχείο παραγωγικής προόδου σήμερα η συναίνεση επιζητείται ωςπολιτική επισφράγιση αποφάσεων.

Στον Λόγο της Απελευθέρωσης ο ‘Γέρος της Δημοκρατίας’ τιμάει τις θυσίες καιδοξάζει την πίστη των ελλήνων για ελευθερία. Ζητάει κάθαρση στο κράτος καιεπιβολή πνεύματος δικαιοσύνης μέσω τιμωρίας των συνεργατών των γερμανών. Καλείνα επιτευχθούν οι εθνικές διεκδικήσεις. Αναγνωρίζει την αξία επίτευξης και πάλιλαϊκής κυριαρχίας μέσα από λύση του πολιτειακού.

Μπορεί τελικά να διαβάζονται όλα αυτά μακρινά αλλά είναι και σήμερα τόσοεπίκαιρα.

Να μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το «Λόγο της Απελευθέρωσης»:

«Ἀσπαζόμεθα τὴν ἱερὰν γῆν τῆς Ἐλευθέρας Πατρίδος... ΟἱΒάρβαροι, ἀφοῦ ἔβεβήλωσαν, ἐπυρπόλησαν καὶ ἐδήωσαν, ἐπὶ τρία καὶ ἥμισυ ἔτη,πιεζόμενοι πλέον ἀπὸ τὴν συμμαχικὴν νίκην καὶ τὴν ἐθνικήν μας ἀντίστασιν τρέπονταιεἰς φυγήν. Καὶ ἡ Κυανόλευκος κυματίζει μόνη εἰς τὴν Ἀκρόπολιν..

Ἀπὸ τὰ βάθη τῆς Ἱστορίας οἱ ἑλληνικοὶ αἰῶνεςπανηγυρίζουν τὴν ἐπάνοδον τῆς Ἐλευθερίας εἰς τὴν ἀρχαίαν Πατρίδα της. Καὶστεφανώνουν τὴν Γενεάν μας. Διότι ὁλόκληρος ὁ Λαός μας ὑπῆρξεν ἀγωνιστὴς τῆς Ἐλευθερίας.Δὲν εὑρίσκεται ἀσφαλῶς εἰς τὴν κατεχομένην Εὐρώπην ἄλλο παράδειγμα τόσηςκαθολικῆς ἀντιστάσεως καὶ τόσης ἀκλονήτου αἰσιοδοξίας διὰ τὴν τελικὴν Νίκην.

Ἀλλὰ πρὸς Σὲ περισσότερον, Λαὲ τῶν Ἀθηνῶν, Λαὲ τῆςπεριφερείας τῆς Πρωτευούσης, ἀνήκει ὁ ἐθνικὸς ἔπαινος. Ἐδῶ ἐπάλλετο ἡ ἀδάμαστοςκαρδία τῆς Ἑλλάδος. Ἐδῶ ἦσαν εὐτυχεῖς ὅσοι ἐπροκινδύνευαν καὶ κατεθλίβοντο, ὅσοιδὲν εἶχαν τὴν εὐκαιρίαν νὰ κινδυνεύσουν...

Καὶ πρός Σᾶς, Νέοι καὶ Νέαι, ἐκφράζομεν τὸνθαυμασμόν μας. Εἴχατε μεταβάλει εἰς καθημερινὴν συνήθειαν τὴν πρόκλησιν τοῦ ἐχθροῦκαὶ τὴν περιφρόνησιν τοῦ θανάτου. Ἐμπρὸς εἰς τὰ στόμια τῶν πολυβόλων του ἐζητωκραυγάζατετὴν Ἑλλάδα!...

Καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις, εὑρισκομένη ἐνώπιοντοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διακηρύξῃ ὅτι καὶ ἡ συμμαχικὴ θέσις τῆςἙλλάδος ἔχει ἐπανεύρει τὴν παλαιάν της αἴγλην. Καὶ αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις μας,παλλόμεναι ἀπὸ πίστιν πρὸς τὴν Πατρίδα, καθ' ἡμέραν δοξάζονται. Καὶ ἡ σημερινὴπάνδημος συγκέντρωσις ἀποδεικνύει ὅτι ἔχομεν ὑπερνικήσει τὸν ἐμφύλιον πόλεμονκαὶ ὅτι ἔχει ἐπιβληθῆ ἡ ἰδέα τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Περισσότερον ὅμως ἐνδιαφέρειτὸ μέλλον...

Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἐπίσης τὴν θλιβερὰν προτεραιότητα τῶνθυσιῶν. Κατάκειται εἰς ἐρείπια. Μόνον ἡ ψυχὴ τοῦ Λαοῦ μας εἶναι ὀρθία, ἀντέχεικαὶ μάχεται.

Δικαιοῦται ἑπομένως νὰ διεκδικήσῃ καὶ τὴνπροτεραιότητα τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ἡ προτεραιότης αὐτή μᾶς ἀνεγνωρίσθη κατὰ τὴνδιάρκειαν τοῦ πολέμου. Ἡ ἄρσις τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ ἡ ἀποστολὴ τροφίμων καὶφαρμάκων ἀπετέλεσαν πράγματι μοναδικὸν προνόμιον τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὀφείλομεν εἰςτὴν προνομιακὴν αὐτὴν μέριμναν τῶν Μεγάλων Συμμάχων καθὼς καὶ τοῦ Διεθνοῦς ἘρυθροῦΣταυροῦ, διὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα βαθύτατα εὐγνώμονες, τὴν ἐπιβίωσιν τῆς Φυλῆςμας. Τὴν ἰδίαν προτεραιότητα ζητοῦμεν καὶ διὰ τὸ μέλλον.

Γνωρίζομεν βεβαίως ὅτι ὁ πόλεμος συνεχίζεται καὶ αἱμεταφοραὶ εἶναι βεβαρημέναι. Ἄλλα εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ ἔκκλησις τῆς Ἑλλάδος διὰτὴν παροχὴν ἀμέσου ἐπισιτιστικῆς βοηθείας καὶ περιθάλψεοις, καθὼς καὶ διὰ τὴνταχεῖαν καὶ πλήρη οἰκονομικήν της ἀνασυγκρότησιν, εὑρίσκει καὶ πάλιν θερμοτάτηνἀπήχησιν.

Δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἰδεῶδεςμας ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν προπολεμικήν μας Οἰκονομίαν. Ἡ Ἑλλὰς ἦτο καὶ τότε ἡπτωχοτέρα χώρα τῆς Εὐρώπης, μὲ τὸ μικρότερον ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ὀφείλομεν νὰ ἀποβλέψωμενδιὰ τὸ μέλλον εἰς τὴν σοβαρὰν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος καὶταυτοχρόνως εἰς τὴν δικαίαν διανομήν του. Τὸ ἰδεῶδες μας εἶναι νὰπραγματoπoιήσωμεν συγχρόνως καὶ τὴν οἰκονομικὴν εὐημερίαν καὶ τὴν κοινωνικὴνδικαιοσύνην. Πιστεύομεν εἰς τὴν Λαοκρατίαν. Καὶ Λαοκρατία δὲν σημαίνει μόνονδικαίωμα ψήφου. Σημαίνει ἐπίσης δικαίωμα, ζωῆς, δικαίωμα εὐημερίας, δικαίωμαπολιτισμοῦ. Καὶ ὁ Λαός μας, μὲ τοὺς ἀπαραμίλλους ἀγῶνας καὶ τὰς σκληροτάταςθυσίας του, κατέκτησε τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ ἀνήκῃ τὸ Μέλλον.

Νέος κόσμος θὰ ὑψωθῇ ἀπὸ τὰ ἐρείπια...

Ἀλλὰ τὸ Κράτος τοῦ Δικαίου δὲν ἠμπορεῖ νὰθεμελιωθῇ διὰ τὸ μέλλον ἐὰν δὲν ἔχῃ συντελεσθῆ ἡ ἠθικὴ κάθαρσις τοῦπαρελθόντος. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐκτὸς τῶν ἐκκαθαρίσεων τῶν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν, ἐκτὸςτῶν πειθαρχικῶν ποινῶν, θὰ χρειασθῇ ἐπίσης καὶ ἡ ἱκανοποίησις τοῦ ἐθνικοῦ αἰτήματοςπρὸς ἐπιβολὴν τῶν δικαίων Ποινικῶν κυρώσεων. Τὸ Ἐθνικὸν Συμβόλαιον τοῦ Λιβάνου ἐπαγγέλλεταιτὴν ἐπιβολὴν σκληρῶν κυρώσεων κατὰ τῶν προδοτῶν τῆς Πατρίδος καὶ τῶν ἐκμεταλλευτῶντῆς δυστυχίας τοῦ Λαοῦ μας. Μὲ τὸ Διάγγελμα τῆς 4ης Σεπτεμβρίου ἡ Κυβέρνησις ἐπανέλαβετὴν ὑπόσχεσιν ὅτι ἡ «Ἐθνικὴ Νέμεσις θὰ εἶναι ἀδυσώπητος». Καὶ τώρα θὰ τηρήσῃ τὴνὑπόσχεσίν της.

Ὁ νόμος τῆς ἐπιβολῆς τῶν δικαίων κυρώσεων ἔχειδημοσιευθῆ καὶ θὰ τεθῇ ἀμέσως εἰς ἐφαρμογήν. Ἔχουν προνοηθῆ ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις, ὥστενὰ μὴ μεταβληθῇ εἰς ὄργανον ἐκδικήσεων καὶ ἱκανοποιήσεως παθῶν.

Ἐμπνευστὴς τῶν ποινῶν θὰ εἶναι ἡ συνείδησιςτοῦ Ἔθνους….

Ἡ ἀποκατάστασις τῆς Λαϊκῆς Κυριαρχίας ἀνήκεικατ' ἐξοχὴν εἰς τοὺς πρώτους θεμελιώδεις σκοπούς μας. Ὁ Λαὸς ἀνακτᾶ τὰς ἐλευθερίαςτου καὶ γίνεται ὁ κυρίαρχος τῆς Χώρας του.

Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως ἔχει ἀπόφασιν νὰχωρήσῃ εἰς τὴν ταχυτέραν δυνατὴν ἐνέργειαν καὶ Δημοψηφίσματος καὶ ἐκλογῶνΣυντακτικῆς Συνελεύσεως καθὼς καὶ Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἀποτελεῖζήτημα τιμῆς διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἡ Λαϊκὴ Ἐτυμηγορία ἐκδηλωθῇ κατὰ τρόπον ἀπολύτωςγνήσιον. Εἶναι πλέον καιρός, ἔπειτα ἀπὸ τὴν μακρὰν περίοδον τῆς δουλείας, ὅπως ὁἙλληνικὸς Λαός, ἀπηλλαγμένος πάσης καὶ ὑλικῆς καὶ ψυχολογικῆς βίας, ἀποφασίσῃκυριάρχως καὶ διὰ τὸ Πολίτευμα καὶ διὰ τὸ Κοινωνικὸν Καθεστὼς καὶ διὰ τὴνΚυβέρνησιν τῆς ἀρεσκείας του, καθὼς ἐπίσης καὶ διὰ τοὺς Δημοτικοὺς καὶΚοινοτικοὺς ἄρχοντάς του.

Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωροῦμεν μὲ τὰτεκμήρια τοῦ παλαιοῦ παρελθόντος, τὰ ὁποῖα εὐλόγως τίθενται ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ὑπάρχειἐπείγουσα ἀνάγκη νομιμότητος.

Τὸ Ἔθνος χρειάζεται ὁριστικὸν Πολίτευμα καὶΛαοπρόβλητον Κυβέρνησιν, ὥστε ν' ἀναληφθῇ μετὰ σταθερότητος ἡ προσπάθεια τῆςμεγάλης δημιουργίας τοῦ Μέλλοντος. Ἕως τότε, μόνον ἡ Ἐθνικὴ Ἕνωσις σώζει! Ἀπέδωκενἤδη ὑπὲρ τοῦ Τόπου μέγα ἀγαθόν. Ηὐξήθη τὸ Διεθνὲς κῦρος τῆς Ἑλλάδος καὶσυνετελέσθη ἡ ὁμαλὴ μετάβασις ἀπὸ τῆς δουλείας εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἡ ὁποία ἀπὸὅλους σχεδὸν ἐθεωρεῖτο ἀπίστευτος, ὥστε σήμερον νὰ προσλαμβάνῃ, περίπου, τὰςδιαστάσεις «θαύματος».

Πρὸς ὅλους τοὺς συντελεστάς του ἀπευθύνομενδημόσιον ἔπαινον καὶ τοὺς ἐκφράζομεν τὰς θερμὰς εὐχαριστίας τῆς Κυβερνήσεως,διότι ἐπειθάρχησαν εἰς τὰς ἐντολάς της καὶ ἐδικαίωσαν τὴν ἐμπιστοσύνην της.

Παρόμοια «θαύματα» ἡ Ἐθνική μας Ἕνωσις θὰδυνηθῆ νὰ ἐπιτελέσῃ, ἐὰν συνεχισθῇ μὲ τὴν ἰδίαν εἰλικρίνειαν καὶ τὴν ἰδίανπίστιν, καὶ εἰς τὸ μέλλον.

Ὅλοι οἱ μεγάλοι σκοποί, τοὺς ὁποίους ἀνεπτύξαμεν,χωρὶς τὴν Ἐθνικὴν Ἕνωσιν δὲν ἠμποροῦν νὰ πραγματοποιηθοῦν, ἐνῷ μὲ τὴν Ἕνωσιν θὰεὐοδωθοῦν ἀσφαλῶς, εἰς τρόπον ὥστε ἀπὸ τὸ σημερινὸν χάος νὰ προέλθη ἕνας ΝέοςΡυθμός, ἀπὸ τὰ ἐρείπια τῆς δουλείας ἕνας Νέος Κόσμος, ἄξιος φορεὺς τῆς Ἐθνικῆςμας Ἀναγεννήσεως.

Ἡ ἐποχή μας ἀνήκει βεβαίως εἰς ἄλλον αἰῶνα, ἔχειὅμως πολλὰς ὁμοιότητας μὲ τὴν ἐποχήν του 21. Καὶ σήμερον, ὅπως καὶ τότε, ἐξερχόμεθαἀπὸ τὸν ἀγῶνα πλήρεις ἀπὸ δόξαν, ἐρείπια καὶ διχόνοιαν. Γνωρίζομεν ποῦ ὡδήγησετότε ἡ διαίρεσις, καὶ ὠφείλαμεν νὰ ἐμπνευσθῶμεν ἀπὸ τὸ παράδειγμα, διὰ νὰ τὸ ἀποφύγωμεν...

Ὅταν πρὸ ἑξαμήνου ἔφθασα εἰς Κάϊρον,διεκήρυξα ὅτι μετέβαινα ὡς Σταυροφόρος τῆς Ἐθνικῆς μας Ἑνώσεως. Σήμερον, ἐπιστρέφωνεἰς τὴν ἐλευθέραν Πατρίδα ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἐθνικῆς Κυβερνήσεως, διακηρύττω καὶπάλιν ὅτι ἐπανέρχομαι Σταυροφόρος τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Καὶ εἶμαι εὐτυχὴς ὅτι ἔχειπραγματοποιηθῆ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ διαρκέσῃ μέχρι τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας, ἡ ὁποία θὰκαθιερώσῃ τὸ ὁριστικὸν Πολίτευμα καὶ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ μέλλοντος.

Μὲ τὴν εὐθύνην τοῦ Κυβερνήτου διακηρύττω, καὶ ἐπιθυμῶνὰ γίνῃ κοινὴ συνείδησις, ὅτι χωρὶς τὴν Ἐθνικήν μας Ἕνωσιν τὰ ὑπέρτατασυμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Λαοῦ μας διατρέχουν τὸν ἔσχατον κίνδυνον. Μόνον ἡἘθνικὴ Ἕνωσις σώζει.

Ἀλλά, εὐτυχῶς, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος ἀνησυχίας.Ὅλαι αἱ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι συνεργάζονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔχουν ἀποδείξει ὅτικατέχονται ἀπὸ τὴν πίστιν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ διαρκέσῃ. Καί, ὅπωςἐθαυματούργησε μέχρι τοῦδε, θὰ θαυματουργήσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον.

Λαὲ τῶν Ἀθηνῶν: Ἑορτάζομεν σήμερον τὴν Ἀνάστασιν.

Μὲ βαθυτάτην συγκίνησιν Σοῦ ἀπευθύνω τὸν ἐγκάρδιονχαιρετισμὸν
τῆς Πατρίδος.

Καὶ χαιρετίζω ἐπίσης τὸ ἡρωικόν, μαχόμενον, ἐλευθερούμενονἜθνος.

Ζήτω ἡ Αἰώνια Ἑλλάς!

Ζήτωσαν οἱ Μεγάλοι μας Σύμμαχοι!

Ζήτω ἡ Ἐλευθερία!»

Δείτε εικόνες την ημέρα της απελευθέρωσης από την εκπομπή "Παρασκήνιο" της ΕΡΤ

Η Καρύτση... πέρα από τον μύθο.

2011-10-07T06:54:00.000-07:00

Ο Θεοφάνης Καρύκης εκλέχτηκε το 1597 Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης. Η οικογένειά του αρχοντική και πάππου προς πάππου αθηναϊκή. Ο πρόγονός τους βυζαντινός στρατηγός Καρύκης κτίζει τον 11ο αιώνα έναν ναό σε έκταση που κατείχε η οικογένεια. Στον ναό αυτόν συγκεντρώθηκαν στις 25 Ιανουαρίου 1833 πεντακόσιοι Αθηναίοι και ορκίστηκαν να εκλέξουν πρώτα προσωρινή δημογεροντία και κατόπιν την πρεσβεία που θα πήγαινε στο Ναύπλιο για να χαιρετήσει το βασιλιά Όθωνα. Στον φοβερό καυγά που έγινε πολύ διαπληκτίστηκαν και έφυγαν, και έτσι επέλεξαν τους αντιπροσώπους οι υπόλοιποι .

Ο μικρός βυζαντινός ναός των Καρύκη με τον καιρό καταστράφηκε. Οι απόγονοι της οικογένειας, που κατείχαν ακόμα μέρος της περιοχής, αποφασίζουν την εκ νέου δημιουργία του ναού το 1846. Οι εργασίες ολοκληρώνονται το 1849. Τα σχέδια ήταν του ξακουστού αρχιτέκτονα Λύσσανδρου Καυταντζόγλου και είναι τρίκλιτη θολωτή βασιλική με σταυροθόλια και τρούλο. Το 1895 κατασκευάζεται το ξυλόγλυπτο τέμπλο και το 1901 το Δεσποτικό, έργα του Ιω. Μαγιάση. Οι αγιογραφήσεις των ευαγγελιστών είναι έργου του Τήνιου Δήμου Γεωργαντά, η Πλατυτέρα του Δ. Λεμπέση και οι ιεράρχες του Δ. Πελεκάση. Γύρω στα 1900 έγινε επισκευή του ναού οπότε και η συνολική του διακόσμηση από τον Σ. Σπηλιόπουλου. Τότε πραγματοποιείται και διαμόρφωση του εξωτερικού χώρου που από την αρχαιότητα ως το 1840 χρησιμοποιήθηκε ως νεκροταφείο. Τα υλικά από αυτό χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση της νέας εκκλησίας. Έτσι ο ναός του Αγίου Γεωργίου πήρε το προσωνύμιο Καρύκη προς τιμήν των κτητόρων του. Προφανώς από παραφθορά το «στου Καρύκη» έγινε «στου Καρύτση». Για αυτόν το λόγο η γύρω του πλατεία και η οδός ονομάστηκαν τελικά και επίσημα Καρύτση.

Στην απέναντι γωνία από την εκκλησία δημιουργήθηκε τον Ιούνιου του 1865 ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός. Ιδρυτές του τα παιδιά του νομισματολόγου Παύλου Λάμπρου με σκοπό του την βελτίωση του λαού μέσα από διάφορες εκδηλώσεις. Ο πρώτος πολιτιστικός σύλλογος της Αθήνας γρήγορα απέκτησε φήμη. Διοργάνωνε εκθέσεις, διαλέξεις και διαγωνισμούς. Γρήγορα δημιούργησε και νυχτερινή σχολή με σκοπό την εκπαίδευση απόρων παιδιών. Η ιδιαίτερη ανάπτυξή του άρχισε με την είσοδο του πρύτανη Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου. Αυτό φάνηκε το 1877 που άρχισε την έκδοση του περιοδικού «Παρνασσός». Κατά την κατοχή το κτίριο επιτάσσεται και μετατρέπεται σε στρατοδικείο των γερμανικών στρατευμάτων. Με τις κατάλληλες παρεμβάσεις το επιβλητικό και κλασικό κτίριο του «Παρνασσού» στέκει στην ίδια γωνία αποτελώντας ιστορικό σύμβολο για την Πλατεία Καρύτση αλλά και έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς φορείς της χώρας.

Τα βράδια η Πλατεία Καρύτση γέμιζε από κόσμο που έστεκε από νωρίς στην ουρά του ταμείου του Θεάτρου Μουσούρη. Ήταν η εποχή που μεσουρανούσε το δίδυμο Έλλη Λαμπέτη και Δημήτρης Χορν. Στα γύρω καφενεία δημοσιογράφοι έστεκαν λίγο πριν μεταφέρουν τις ειδήσεις στα γραφεία των εφημερίδων του Λαμπράκη στη Χρ. Λαδά και στην «Εστία» στην Άνθιμου Γαζή. Δίπλα και οι φωτορεπόρτερ στο θρυλικό φωτογραφείου του Μεγαλοοικονόμου. Όλοι η ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας βρίσκονταν πάντα σε μικρά τυπωμένα χαρτάκια σε εκείνον τον χώρο.

Στα γύρω στενά από αυτήν μικρά και μεγάλα τυπογραφεία στα υπόγεια ή στα ισόγεια των πολυκατοικιών. Νωρίς το πρωί όλοι περίμεναν τα πρώτα φύλλα των εφημερίδων. Οι τρεχάτοι τότε εφημεριδοπώλες κατάκλυζαν την Χρήστου Λαδά περιμένοντας να πάρουν τα δέματα με τις εφημερίδες στα χέρια. Από τα γραφεία των εφημερίδων έφευγαν φουριόζοι και διαλαλούσαν τα νέα σε όλη την Αθήνα. Ήταν η ώρα που τα γύρω μαγαζιά σήκωναν τα ρολά τους. Αρώματα φρεσκοκαβουρδισμένου καφέ κατάκλυζαν τότε τους δρόμους μαζί με το λιβάνι από τον ευάερο ναό του Αγίου Γεωργίου. Τα περισσότερα καταστήματα είχαν υφάσματα, σιδερικά ηλεκτρολογικά είδη και κάθε είδους μικροπράγματα. Η οδός Περικλέους τότε ήταν στο κέντρο της αθηναϊκής αγοράς. Και η Καρύτση στο κέντρο των ταλαιπωρημένων αθηναίων που ξαπόσταιναν στα μικρά καφέ. Γρήγορα στην μικρή γειτονιά του Καρύτση προστέθηκαν και τα χριστιανικά βιβλιοπωλεία.

Ξαφνικά το αθηναϊκό κέντρο άρχισε να αλλάζει. Η κίνηση των καταστημάτων τα πρωινά ήταν ολοένα και μικρότερη και η γειτονιά χρόνο με το χρόνο λάμβανε άλλον χαρακτήρα. Οι μικρές βιοτεχνίες που έκλειναν άρχισαν να μετατρέπονται σε καφετέριες και τελικά σε μπαρ. Η ιδέα μάλλον ξύπνησε το εμπορικό δαιμόνιο του Έλληνα και το ένα κατάστημα του είδους έφερε το άλλο.

Περιοδικά πόλης, διαδίκτυο και στόμα με το στόμα άρχισαν όλοι να μιλούν για τον ανερχόμενο αστικό μύθο της Πλατείας Καρύτση. Το Γκάζι είχε ήδη αρχίσει να παρουσιάζει σημάδια παρακμής. Στου Ψυρρή υπήρχαν προβλήματα στην πρόσβαση. Οπότε το κέντρο της πόλης έμελλε να είναι το αποκούμπι της αθηναϊκής μεσοαστικής διασκέδασης.

Είναι αλήθεια πως για πολλούς η Πλατεία Καρύτση παραμένει μια φούσκα που κάποια στιγμή θα σκάσει από πλευράς μόδας. Σε αυτό δεν έχουν άδικο γιατί η χωρητικότητα της συγκεκριμένης περιοχής είναι εξ αρχής περιορισμένη. Εξάλλου κατέχει την ιδιαιτερότητα σε αντίθεση με της άλλες δυο «αθηναϊκές μητρόπολης διασκέδασης» να έχει ακόμα κινητικότητα της πρωινής ώρες παρά την μείωση των εμπορικών χρήσεων.

Ίσως αυτό που κεντρίζει το ενδιαφέρον των περισσοτέρων είναι οι συγκέντρωση τόσο διαφορετικών ανθρώπων σχεδόν όλη τη διάρκεια της ημέρα. Από τους θεολόγους του «Σωτήρα» και τους αρχαιολόγους του γειτονικού Υπουργείου Πολιτισμού, μέχρι δικηγόρους, ηθοποιούς από τα κεντρικά θέατρα και φοιτητές. Αυτή η επιβεβλημένη εναλλακτικότητα του χώρου στην καρδιά της πόλης μετατρέπει την Πλατεία Καρύτση σε ένα διαφορετικό τοπόσημο με μεταλλαγμένες έννοιες και συμβολισμούς.

Η "Κοιμωμένη του Χαλεπά"

2011-10-05T05:08:00.000-07:00

Ο φαρδύς δρόμος που ανεβαίνει την Αρδηττού σε προϊδεάζει για την ησυχία του τόπου: οδός Αναπαύσεως. Στο τελείωμα της η μεγάλη πύλη του Α` Νεκροταφείου Αθηνών. Για πολλούς το άκουσμά του και μόνο δηλώνει την «μεταθανάτια πολυτέλεια». Μαρμάρινές προτομές, ναοσχήματοι τάφοι, και εκατοντάδες συνθέσεις το καθιστούν σήμερα ως το μεγαλύτερο γλυπτικό πάρκο της χώρας.

Η δημιουργία του Α` Νεκροταφείου συνδέεται με την καθιέρωση της Αθήνας ως πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. Η θεσμοθέτησή του ως μοναδικού χώρου ενταφιασμού στην Αθήνα έγινε επί δημαρχίας Γ. Σκούφου (1857- 1861). Τότε ο χώρος εξωραΐζεται, οριοθετούνται οι θέσεις των τάφων και τοποθετούνται τα πρώτα μνημεία.

Οι συνθήκες εκείνη την εποχή ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκές για την δημιουργία επιτύμβιας τέχνης. Ήδη είχε αρχίσει η διδασκαλίας της γλυπτικής στο λεγόμενο Σχολείο Τεχνών με το Πολυτεχνείο να θεσμοθετεί καλλιτεχνικούς αγώνες. Παραγγελίες τότε ανατίθενται από πλούσιους αθηναίους αλλά και από το κράτους που επιθυμεί να επαναφέρει το αρχαίο κλέος στην σύγχρονη πρωτεύουσα. Μαρμαρογλυφεία μαζί με ξακουστούς τηνιακούς μάστορες ανοίγουν τότε στην Αθήνα. Οι νέοι δημιουργοί αισθάνονται ότι τους βαραίνει το χρέος του παρελθόντος και προσπαθούν μια επανασύνδεση της γλυπτικής του αρχαίου νεκροταφείου Κεραμεικού με αυτήν του σύγχρονου κοιμητηρίου.

Στην Αθήνα καταφθάνει εκείνον τον καιρό και ο τήνιος Γιαννούλης Χαλεπάς που δέχεται μαθήματα από τον ελληνοβαυαρό καλλιτέχνη Λεωνίδα Δρόση. Ο ίδιος υπήρξε παιδί φημισμένων μαρμαρογλυπτών, με παραρτήματα της οικογενειακής επιχείρησης στη Σμύρνη, το Βουκουρέστι και τον Πειραιά. Η θέλησή του όμως ήταν να ασχοληθεί με την τέχνη και όχι με τις επιχειρήσεις. Έτσι μετά τα πρώτα μαθήματα στην Αθήνα φεύγει με υποτροφία στο Μόναχο όπου γοητεύτηκε από το ρεαλιστικό κύμα της εποχής.

Ένα έργο του Χαλεπά στο πρώτο νεκροταφείο έμελλε να αποτελέσει το καθοριστικό για τον ίδιο αλλά και το πιο συγκινησιακά φορτισμένο για τον χώρο. Συγκλονισμένοι οι γονείς της Σοφίας Αφεντάκη παραγγέλνουν το 1877 στον Γ. Χαλεπά μια γλυπτική σύνθεση για το μνήμα της κόρης τους. Η κοπέλα είχε πεθάνει σε ηλικία δεκαοχτώ χρόνων από φυματίωση. Η αστική οικογένειά της ήταν μια από τις γνωστότερες στη Κίμωλο.

Παρά τις έντονες ψυχικές διαταραχές που αρχίζει να έχει εκείνη την περίοδο ο καλλιτέχνης καταφέρνει να ολοκληρώσει την «Κοιμωμένη» του. Η νεκρή κοπέλα εμφανίζεται στην σύνθεση αναπαυμένη. Δεν περιμένει τον θάνατο. Η μορφή της μισοκαθισμένη με τα λυτά μαλλιά στο προσκέφαλο και τα πόδια της ανήσυχα διπλωμένα. Οι πτυχώσεις του σεντονιού ολοκληρώνουν τις αναμφισβήτητες πλαστικές αρετές που θέλησε να δώσει ο καλλιτέχνης στο έργο του. Οι μεταγενέστεροί του θεωρούν ότι με την «Κοιμωμένη» ο Χαλεπάς υπερβαίνει τη παράδοση. Δίνοντας γόνιμα ερεθίσματα και στις επόμενες συνθέσεις.

Το τελευταίο έναυσμα για το θάνατο του Χαλεπά ήταν όταν ονειρεύτηκε το «Άγαλμα της Κοιμωμένης». Τότε διαπίστωσε ότι είχε κάνει κατά τον ίδιο ένα φοβερό λάθος. Τα πόδια της κοπέλας στο άγαλμα είναι ελαφρώς λυγισμένα. Όταν όμως αυτά τεντωθούν, τότε προεξέχουν από το κρεβάτι της. Είχε προηγηθεί μια παρατήρηση της μητέρας Αφεντάκη στον καλλιτέχνη σχετικά με το σχήμα του προσώπου του αγάλματος. Θεωρούσε ότι δεν ταυτίζεται με τη νεκρή. Η παρατήρηση αυτή πριν ακόμα τελειώσει το έργο εξόργισε τόσο πολύ τον καλλιτέχνη που έσπασε το κεφάλι του αγάλματος, το οποίο και ξαναέφτιαξε στη συνέχεια.

Η τελειομανία που διέκρινε τον Χαλεπά δεν κατάφερε να τον ηρεμήσει για τα τεχνικά λάθη που αντιλήφθηκε ότι είχε κάνει στην «Κοιμωμένη». Αυτό το λάθος ήταν που τον ανάγκασαε να πραγματοποιήσει αυτοκτονία για να τερματιστεί η ζωή του.

Η αποκαλούμενη «Κοιμωμένη του Χαλεπά» παραμένει ένα από τα σημαντικότερα γλυπτά που βρίσκονται στο πρώτο νεκροταφείου. Για πολλούς η «Κοιμωμένη» αποτελεί αλληγορική απεικόνιση της ίδιας της χώρας, η οποία μπορεί να αναπαύεται αλλά δεν πεθαίνει.

Με αφορμή αρχιερατικό μνημόσυνο για τα 100 χρόνια από το θάνατο της Σοφίας Αφεντάκης τον Δεκέμβρη του 1973 ο Π. Παλαιολόγος είχε γράψει στο «Βήμα»:

«Αγέραστη μένει η Κοιμωμένη. Δεν αφυπνίζεται, αλλά και δεν γερνά. Λυτρωτικό το μάρμαρο, προστατεύει τον ύπνο και τη νεότητα της κόρης. Κόρη στα 118 της. Καλά το είπε ο ποιητής: όποιον αγαπά ο Θεός, πεθαίνει νέος. Τα νιάτα της μαρμάρωσε ο καλλιτέχνης και, νεκρός αυτός, παρατείνει την ξένη νεότητα όσο παρατείνεται και η ζωή του μαρμάρου».