Χριστούγεννα στην Αθήνα...

Στα μέσα Δεκεμβρίου η αγορά της Αθήνας συνήθιζε να κινείται σε εορταστικούς ρυθμούς. Το περίφημο δώρο των υπαλλήλων ήταν αυτό που κινούσε την αγορά και έδινε το έναυσμα της περιόδου.

Το κέντρο της πόλης: η Ομόνοια. Οι πλανόδιοι λαχειοπώληδες διαλαλούσαν το πρωτοχρονιάτικο Κρατικό Λαχείο έξω από του Μπακάκου και στα σκαλιά του υπόγειου σταθμού. Από την άλλη επαρχιώτες και μικροί αθηναίοι στριμώχνονταν στις σκάλες του Μινιόν για να ανέβουν στον περίφημο όροφο των παιχνιδιών.

Μικροπωλητές και τα λεγόμενα «καλάθια της Αιόλου» αραδιασμένα από τα Χαυτεία μέχρι το Μοναστηράκι ήταν γεμάτα με παιχνίδια και μικροπράγματα που θα χάριζαν τη χαρά στα λαϊκά στρώματα της εποχής.

Η Αθήνα μέχρι τα τέλη του `70 πάλευε μεταξύ του ευρωπαϊκού κόσμου και του ελληνικού χαρακτηριστικού της. Όλα αυτά μέχρι τα Χριστούγεννα του `90. Ο φωτισμός τότε άρχισε να γίνεται σε όλη την πόλη έντονος. Φωτάκια και λαμπιόνια κατακλύζουν τους κεντρικούς δρόμους μαζί με μεγάλα στολισμένα δέντρα. Ξαφνικά την ησυχία του Συντάγματος έρχεται να ταρακουνήσει το μεγαλύτερο δέντρο της Ευρώπης. Ήταν τα Χριστούγεννα το 1996 όταν ο Δ. Αβραμόπουλος θέλησε να δώσει έναν άλλον αέρα στο εορταστικό κλίμα της Αθήνας. Μια ιδιότυπη σιδερένια κατασκευή με λαμπάκια έμελε να είναι το εορταστικό σήμα κατατεθέν της πόλης για μια οκταετία. Σταδιακά τα Χριστούγεννα στην Αθήνα αποκτούν χρώμα στην πόλη, διανθίζονται με εκδηλώσεις στο κέντρο και με μουσική από τον ίδιο το Δήμο.

Με την αλλαγή δημαρχίας οι εκδηλώσεις ενισχύονται πλέον και με την ιδιωτική πρωτοβουλία. Χορηγοί δημιουργούν στο κήπο του Ζαππείου μικρά σπιτάκια με δραστηριότητες για τα παιδιά. Την ίδια ώρα που ένα μεγάλο παγοδρόμιο ασφυκτιούσε για να δεχτεί τους εκατοντάδες επισκέπτες τους. Το Σύνταγμα από την άλλη με ένα μικρότερο και αυτή τη φορά φυσικό δέντρο φιλοξενούσε τα ζαχαρόσπιτα. Παραρτήματα σηλαδή ζαχαροπλαστείων της Αθήνας.

Τα φωτάκια κατακλύζουν πια ομοιόμορφα τη πρωτεύουσα. Κυκλικά στις μουριές της Βασ. Σοφίας, με αστεράκια στις κολώνες και διάσπαρτα στα ψηλά δέντρα. Ο ευρωπαϊκός αέρας φυσικά θα ήταν λίγος αν δεν είχε την αίγλη του καρουζέλ.

Όμως το πάρτι τελείωσε φέτος… τα φωτάκια λιγόστεψαν στα απαραίτητα. Οι εκδηλώσεις λιγόστεψαν και το δέντρο άργησε να μπει για να μην καεί!.

Ο Αλέξανδρος Παναγούλης...στο Metro Mall

Την πρωτομαγιά του 1976 ο Αλέκος Παναγούλης κατηφόριζε με το αυτοκίνητό του την Λεωφόρο Βουλιαγμένης. Στο ύψος του Μπραχαμίου (Άγιου Δημητρίου) το αυτοκίνητο βγαίνει από την πορεία του και πέφτει σε υπόγειο συνεργείο. Το τροχαίο βρίσκει τον Παναγούλη νεκρό.

Μέχρι και σήμερα θεωρείται ότι είχε σκηνοθετηθεί προκειμένου να βρεθεί «εκτός μάχης» ο Παναγούλης. Το ατύχημα έγινε λίγες μέρες πριν την αποκάλυψη των φακέλων της ΕΣΑ τον καιρό της απριλιανής δικτατορίας. Φυσικά μετά το γεγονός οι φάκελοι δεν άνοιξαν ποτέ. Εκείνη την περίοδο είχε επικρατήσει ότι αυτοί περιείχαν ονόματα πολιτικών που συνεργάστηκαν με το καθεστώς.

Η ιδιαίτερα μαχητική του στάση ως βουλευτή μεταπολιτευτικά αλλά και ο αντιδικτατορικός αγώνας που είχε κάνει, πιστεύεται, χωρίς να αποδεικνύεται, ότι ήταν τα γεγονότα που μιλούν από μόνα τους για μια καλοστημένη δολοφονία.

Την Άνοιξη του 2004 ένας νέος σταθμός του υπόγειου σιδηροδρόμου ανοίγει στην περιοχή αποτελώντας το νέο τέλος της γραμμής 2 του μετρό. Η έξοδός του είναι στο σημείο ακριβώς που άφησε ο Αλ. Παναγούλης την τελευταία του πνοή. Έτσι μαζί με το τοπωνύμιο προστέθηκε τιμητικά και το όνομα του πολιτικού στην επίσημη ονομασία του σταθμού: «Άγιος Δημήτριος – Αλέξανδρος Παναγούλης».

Δίπλα από το συνεργείο αυτοκινήτων που έγινε το τροχαία ατύχημα υπήρχε το τυπογραφείο της Ασπιώτης ΕΛΚΑ. Για πάνω από πενήντα χρόνια ήταν η μεγαλύτερη εκτυπωτική μονάδα στην Ελλάδα. Από τις μηχανές της πέρασαν χαρτόσημα, γραμματόσημα, έντυπα δημοσίου μέχρι και τα τελευταία σχολικά βιβλία. Μετά την διάσπαση της εταιρείας σε τρεις το εργοστάσιο στον Άγιο Δημήτριο εγκαταλείφτηκε στα τέλη του `80.

Αφού κατεδαφίστηκε πήρε την προνομιακή πλέον θέση το εμπορικό κέντρο Metro Mall στο κομβικό σημείο της Λεωφόρου Βουλιαγμένης. Οι δεκάδες καθημερινοί ταξιδιώτες και  καταναλωτές του μεγάλου εμπορικού, συναντούν βγαίνοντας από τον συρμό την σύνθεση του Κώστα Ηρακλή Γεωργίου «Εις Ανάμνησιν του Αλέξανδρου Παναγούλη» λίγο πριν το κλιμακοστάσιο να τους υποδέχεται. 

Αλήθεια τι θα έλεγε ο αριστερός Παναγούλης σήμερα για την δημοκρατία, τον καταναλωτισμό την εμπορευματοποίηση...; Πόσο θα το 'θελε να τον ονοματίζουν πηγαίνωντας για "ψώνια" άραγε;

To αρχαίο θέατρο του Ευώνυμου στον Άλιμο

Η πινακίδα της οδού δίπλα στις παλαιές εγκαταστάσεις της εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος» προδίδει κάπου κοντά την ύπαρξη αρχαίου θεάτρου (οδός Αρχαίου Θεάτρου). Ακόμα και ο υποψιασμένος διαβάτης θα δυσκολευτεί όμως να το αντικρίσει ανάμεσα στις ψηλές τσιμεντένιες περιφράξεις και το γειτονικό εργοστάσιο ρούχων. Σε χαμηλότερο επίπεδο από το δρόμο το μοναδικό τετράγωνο αρχαίο θέατρο στην Ελλάδα στέκει σε άθλια κατάσταση αφύλακτο ως ανοικτός σκουπιδότοπος.

Ο Δήμος Ευώνυμου  από ευρήματα που ανακαλύφτηκαν είχε κατοικηθεί πριν την κλασική εποχή και είχε ως κέντρο του το αρχαίο θέατρο. Το 1975 όταν άρχισε να κτίζεται το γειτονικό εργοστάσιο Ροκανά ανακαλύφτηκαν τα πρώτα αρχαία ευρήματα. Τελικά η ανασκαφή έφερε στο φως το αρχαίο θέατρο που χρονολογείται στα μέσα του 4^ου αιώνα πχ.

Η ορχήστρα του είναι η μοναδική που διασώζεται σε ορθογώνιο σχήμα με διαστάσεις (7,50μ Χ 15,30μ).  Εκτός από την ορχήστρα, έχουν αποκαλυφθεί το κτίσμα της σκηνής με το προσκήνιο, το μεγαλύτερο μέρος του κοίλου με τις παρόδους και έξι θρόνοι μαρμάρινοι, μοναδικοί μάρτυρες της ομορφιάς που θα είχε το μνημείο στην αρχαιότητα. Αξίζει να σημειωθεί πως το κτίσμα της σκηνής είναι το μόνο που έχει διασωθεί στην χώρα μας. Οι προσθέσεις πάνω σε αυτό επιχρισμάτων δηλώνου ότι χρησιμοποιήθηκε μέχρι τα νεότερα χρόνια. Το κοίλο είναι στραμμένο προς Νότο δηλαδή σήμερα θα έβλεπε κανείς ως φόντο πίσω από τη σκηνή τον τοίχο της εργοστασιακής εγκατάστασης. Στο πίσω μέρος του κοίλου του θεάτρου υπάρχουν άλλες βιοτεχνίες.

Η χρήση του θεάτρου εγκαταλείφτηκε πιθανόν κατά τον 2^ο πΧ αιώνα εξαιτίας των συνεχόμενων πλημμυρών στη περιοχή. Μέχρι και σήμερα εξάλλου γειτνιάζει με το ρέμα των Τραχώνων που κατεβαίνει από τον Υμηττό. Η υψομετρική διαφορά με τον δρόμο κάνει φανερή την επιχωμάτωση που δημιουργήθηκε με τον καιρό. Οι πλημμύρες δηλαδή έθαψαν στη λάσπη το θέατρο,  και έτσι σήμερα οι θρόνοι διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση.

Το θέατρο αποτελούσε το κέντρο της πολιτικής για την περιοχή του Αλίμου κατά την περίοδο της αρχαιότητας. Οι κάτοικοι από το Δήμο του Ευωνύμου το χρησιμοποιήσουν για τις τοπικές τους συνελεύσεις και για να παρακολουθήσουν θεατρικές παραστάσεις. Μαζί με το θέατρο που βρίσκεται στο Θορικό κοντά στο Λαύριο είναι τα δύο μοναδικά αρχαία θέατρα που ανήκαν σε αττικούς δήμους της κλασικής εποχής που σώζονται σε σχετικά καλή κατάσταση.

Σήμερα, λίγο από την παλιά εικόνα της εποχής δίνει δυστυχώς μόνο η ονομασία του δρόμου. Στην περιοχή συγκεντρώνονται μεγάλα βιοτεχνικά κτήρια πολλά από τα οποία έχουν καταπατήσει ακόμα και το ρέμα που γειτνιάζουν. Ακόμα και αυτό το Κτήμα Γερουλάνου , που κατάφυτο διασχίζονταν από το ρέμα Τραχώνων, έχει εγκαταλειφθεί και κινδυνεύει να καταπατηθεί με κτιριακές εγκαταστάσεις γειτονικών ιδιοκτητών.

Ο Δήμος Αλίμου θα μπορούσε να αναδείξει ολόκληρη την περιοχή (μαζί με την εκκλησία στο Κτήμα Γερουλάνου και τα άλλα διατηρητέα) σε ένα ανοικτό πολιτιστικό πάρκο. Δυστυχώς για την Αττική αρχαιολογικός χώρος είναι μόνο η Ακρόπολη.

Μινιόν "Το μεγαλύτερο μεγάλο κατάστημα" των παιδιών

Το 1926 ο μικρός Γιάννης Γεωργακάς κατεβαίνει στην Αθήνα από την ορεινή Τριφυλία προκειμένου να δουλέψει στο μπακάλικο του θείου του. Γράφεται σε νυχτερινό γυμνάσιο και κουβαλώντας μικροπράγματα γυρνούσε τα περίπτερα κάνοντας τον πωλητή. Γνωρίζεται με τον Άγγελο Σεραφειμίδη που είχε περίπτερο στην Ομόνοια και το ονόμαζε «Μινιόν». Γρήγορα τον εμπιστεύεται και γίνονται συνέταιροι. Μια από τις καινοτομίες που εισήγαγε ήταν να πουλάει σε σετ τις λάμες για τα ξυραφάκια (ακόμα πουλιόταν κάθε μια χωριστά). Αυτό κάνει το «Μινιόν» ιδιαίτερο γνωστό και έτσι κατακλύζεται με αυτή την προσφορά συνεχώς από πελάτες. Οι δουλειές αυξάνονται και το 1939 νοικιάζουν και δεύτερο περίπτερο.

Με την απελευθέρωση το «Μινιόν» βρίσκει ανταγωνιστή το «Μπιζού» που αντιγράφει τις μεθόδους τους. Ο συνέταιρος του Γεωργακά φεύγει το 1950 στην Αμερική. Τότε αποφασίζει να πάρει άδεια εξαγωγής ελληνικών προϊόντων και εισαγωγής ξένων. Με αυτό τον τρόπο οι δουλειές διαρκώς αυξάνονται. Στα τέλη του `50 έχει αγοράσει ένα ολόκληρο δεκαώροφο κτίριο κοντά στο πρώτο «Μινιόν». Νοικιάζοντας και αγοράζοντας θα φτάσει το 1975 να κατέχει ένα μπλοκ 5 δεκαώροφων κτιρίων στο τετράγωνο Πατησίων και Σατωβριάνδου.

Το «Μινιόν» από κατάστημα νεωτερισμών είχε εξελιχθεί στο «μεγαλύτερο μεγάλο κατάστημα», όπως έλεγε. Ήταν το πρώτο πολυκατάστημα της πόλης που πουλούσε από καρφίτσες και τρόφιμα μέχρι υπολογιστές και αυτοκίνητα!.

Μια αδιευκρίνιστη πυρκαγιά τον Δεκέμβριο του 1980 προκαλεί στο Μινιόν ζημιές 2 δις. Δραχμών. Την ίδια μέρα ακόμα μια φωτιά στο κατάστημα «Κατράντζος» κάνει την πυροσβεστική ανίσχυρη για να μπορέσει να τα σώσει.

Με επιμονή του Γεωργακά και θέληση των εργαζομένων το κατάστημα κατάφερε να αναγεννηθεί κυριολεκτικά από τις στάχτες του. Μετά από συνεχείς πιέσεις στην τότε πολιτική ηγεσία κατάφερε να λάβει υψηλό δάνειο. Με την διαφορά ότι πλέον το Μινιόν άνηκε στο κράτος και ο ιδιοκτήτης του ήταν ένας απλός υπάλληλος…

Το Μινιόν παρ’ όλες τις δυσκολίες κατάφερε να λειτουργήσει ακόμα καλύτερο. Ίσως το `80 να ήταν και η χρυσή δεκαετία του. Είναι γεγονός ότι έφερε όχι απλά πολλά νέα προϊόντα στην αγορά αλλά άλλαξε ακόμα – ακόμα και τις συνήθειες που τότε υπήρχαν στο αθηναϊκό εμπόριο.

Εισήγαγε τις κυλιόμενες σκάλες σε κτίριο (μόνο στην Ομόνοια υπήρχαν τότε), καθιέρωσε τις εκπτωτικές κάρτες μέλους, τη λίστα γάμου και φυσικά εκπαίδευε όλους τους εμποροϋπαλλήλους τους σε τεχνικές πωλήσεων και καλής συμπεριφοράς.

Για τους σημερινούς τριαντάρηδες και εικοσάρηδες ίσως η παιδική τους ηλικία να ήταν κατά ένα μεγάλο ποσοστό συνυφασμένη με εικόνες από το Μινιόν. Από την μεγάλη ποικιλία σε σχολικές τσάντες στις αρχές της χρονιάς, αλλά κυρίως από τις εκδηλώσεις για παιδιά που διοργάνωνε με κάθε ευκαιρία.

Ο τελευταίος όροφος του Μινιόν άνοιγε μόνο κάθε Χριστούγεννα. Ήταν πραγματικά η χαρά του παιδιού. Στολισμένες βιτρίνες με παιχνίδια, μουσική, διαγωνισμοί και δεκάδες παιδικοί ήρωες που υποδέχονταν και έβγαζαν φωτογραφία με τα παιδιά. Δεν ήταν απλά μια γιορτινή ατμόσφαιρα καλά σχεδιασμένη, ήταν μια αυθεντική παιδική χαρά. Οι μικροί σε ηλικία ήθελαν περισσότερο εκείνα τα χρόνια απλά να περάσουν από το Μινιόν για να δουν τους παιδικούς τους ήρωες (από τον Ιππότη της ασφάλτου μέχρι τον κουικάρα!) ακόμα και αν χρειάζονταν να κάνουν ταξίδι από την επαρχία.

Όλα αυτά μέχρι το 1998 οπότε το Μινιόν έκλεισε «προσωρινά» για να ανακαινιστεί. Μέχρι σήμερα οι πράσινες λινάτσες το κοσμούν περιμετρικά και ο νέος του ιδιοκτήτης υπόσχεται να το αναγεννήσει στην παλαιά του αίγλη μέχρι την άνοιξη του 2011.

Κοραή 4: Από την Kommandatur στον ΕΑΜ

Στις φωτογραφίες των Δεκεμβριανών του 1944 δεσπόζει εκείνη που ένα βρετανικό τεθωρακισμένο στοχεύει στο κτίριο της οδού Κοραή 4. Οι ΕΑΜικοί που βρίσκονταν μέσα σε αυτό βγαίνουν έξω με τα χέρια ψηλά την ώρα που τα άρματα και οι στρατιώτες τους στοχεύουν.

Το 1936 η Εθνική Ασφαλιστική κατεδαφίζει την  παλαιά οικία που βρίσκονταν στην οδό Κοραή 4 και αποφασίζει την ανέγερση μεγάρου στην ίδια θέση από τους αρχιτέκτονες Α. Μεταξά και Ε. Κριεζή.

Η έδρα της εταιρείας παραμένει εκεί μέχρι το 1941. Τότε το κτίριο τέθηκε σε «αναγκαστική μίσθωση» σε μεγάλο μέρος του προκειμένου να στεγάσει το Υπουργείο Εσωτερικών και Τύπου. Η απόφαση της κατοχικής κυβέρνησης διέταζε επίταξη μαζί με την επίπλωση του κτιρίου μέσα σε μια μέρα

Το Μέγαρο καθ’ όλη τη διάρκεια της κατοχής στέγασε υπηρεσίες των γερμανικών στρατευμάτων και την Kommandatur. Τα σύγχρονα αντιαεροπορικά καταφύγια μετατράπηκαν γρήγορα σε φυλακές. Η χρήση τους ήταν κυρίως ως κέντρα μεταγωγών συλληφθέντων ελλήνων λίγο πριν πάνε στην φυλακή Αβέρωφ ή στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Η απελευθέρωση έρχεται το 1944. Οι αθηναίοι σκαρφαλώνουν στο κτίριο και κατεβάζουν γερμανικές πινακίδες και την σημαία. Το κλήμα της χαράς έρχεται να κλονίσει ο εμφύλιος. Το κτίριο ήδη έχει επιταχθεί για Τρίτη φορά από τις δυνάμεις του ΕΑΜ. Όλη την διάρκεια των Δεκεμβριανών του 1944 αποτέλεσε την έδρα των εαμικών. Δεν είναι τυχαίο που μεγάλες δυνάμεις των βρετανών το είχαν αποκλείσει προκειμένου να το καταλάβουν. Τελικά στις αρχές του 1945 το Μέγαρο της Κοραή έχει μετατραπεί ως προσωρινός στρατώνας των βρετανικών δυνάμεων. Με την αποχώρησή τους το κτίριο στέγασε την Ηλεκτρική Εταιρεία Αθηνών.

Σήμερα μεγάλο μέρος του συνεχίζει να ανήκει στην Εθνική Ασφαλιστική που έχει μετατρέψει τα υπόγεια κρατητήρια σε μουσειακό χώρο. Η προσπάθεια του ιδιόκτητη επικεντρώνεται πλέον στην διατήρηση των τοιχογραφιών των κρατουμένων.

Η εικόνα του Μεγάρου της Κοραή 4 έχει μείνει εν πολλοίς καλοδιατηρημένη. Μέρος από αυτήν συμπληρώνουν και τα καφέ στην στοά που όπως και τότε συγκεντρώνουν περαστικούς. Μόνο που ο Φλόκας της εποχής έχει πλέον αμερικάνικο όνομα…

Στο Μέγαρο του ΟΤΕ

Ανήκει και αυτό στην ομάδα των υψηλότερων κτιρίων της Αθήνας. Το Διοικητικό Μέγαρο του ΟΤΕ στη Λεωφόρο Κηφισίας δεσπόζει επιβλητικά από πολύ μακριά σε όλη τη περιοχή.

Η κατασκευή του άρχισε το 1974 σε μια έκταση που τότε ήταν γνωστή ως ΗΒΗ λόγω του γειτονικού εργοστασίου αναψυκτικών σχεδόν απέναντι από το σημερινό Μέγαρο του ΟΤΕ. Η ανέγερσή του σηματοδοτούσε την αρχή της περιόδου ανάπτυξης των τηλεπικοινωνιών στην Ελλάδα. Οι τηλετυπικές υπηρεσίες είχαν βελτιωθεί, ενώ πολλά τηλεφωνικά κέντρα κάνουν πλέον τις τηλεφωνικές συνδέσεις ηλεκτρονικά. Οι υπηρεσίες του ΟΤΕ ασφυκτιούσαν τότε στο κτίριο της Σταδίου 15 και στο τηλεγραφικό κέντρο της 3^ης Σεπτεμβρίου (όπου σήμερα οι πληροφορίες καταλόγου).

Το Διοικητικό Μέγαρο του ΟΤΕ άρχισε να λειτουργεί το 1988 σε ένα κτίριο με όγκο 423.000 κυβικά μέτρα. Έγινε σήμα κατατεθέν του Οργανισμού για την νέα εποχή των τηλεπικοινωνιών, αποτελώντας την καρδιά των τηλεπικοινωνιών στην Ελλάδα.

Ίσως αποτέλεσε και την αρχή της οικοδομικής ανάπτυξης της Λ. Κηφισίας. Η περιοχή του Αμαρουσίου ήταν μέχρι το `80 έρημη, και σταδιακά άρχισε να κατακλύζεται (λόγω του υψηλού συντελεστή) από οικοδομήματα πολυεθνικών και γυάλινα κτίρια.

Μέχρι το Δακτυλίδι της Κηφισίας να εγκαινιαστεί το 2003, το Μέγαρο ΟΤΕ αποτελούσε ισχυρό τοπόσημο. Πίσω από την βαρύ ίσκιο του παραμένει ανοικτός ακόμα και σήμερα ένας παραπόταμος – ρέμα που κατεβαίνει από την Πεντέλη. Πίσω από την πολύβουη λεωφόρο ένα διαρκώς κινούμενο ποτάμι γεμάτο με καλαμιές και άλλα υδρόβια φιλοξενεί στην μεγάλη μας πόλη πουλιά κάθε λογής.